Μια νέα μέθοδος ανίχνευσης της σαλμονέλας σε κρέας κοτόπουλου μπορεί να δώσει αποτέλεσμα σε περίπου επτά ώρες, έναντι τριών έως πέντε ημερών που μπορεί να απαιτούνται με τις συμβατικές καλλιεργητικές εξετάσεις. Η τεχνολογία βασίζεται σε βακτηριοφάγους, δηλαδή ιούς που προσβάλλουν συγκεκριμένα βακτήρια, και έχει σχεδιαστεί ώστε να εντοπίζει ζωντανά κύτταρα του παθογόνου, περιορίζοντας ένα βασικό πρόβλημα ορισμένων ταχέων διαγνωστικών μεθόδων.
Την εξέταση ανέπτυξε διεθνής ερευνητική ομάδα, με τη συμμετοχή επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο Mahidol της Ταϊλάνδης και ερευνητών από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η προσέγγιση συνδυάζει τον πολλαπλασιασμό των βακτηριοφάγων με μια δοκιμή πλευρικής ροής, παρόμοια ως προς τη μορφή με τα γνωστά γρήγορα τεστ. Το αποτέλεσμα εμφανίζεται οπτικά, χωρίς να απαιτείται εξειδικευμένος αναλυτικός εξοπλισμός για την τελική ανάγνωση.
Πώς λειτουργεί η νέα εξέταση
Η διαδικασία ξεκινά με την επώαση του δείγματος κοτόπουλου για περίπου τρεις ώρες, ώστε να ενισχυθεί η παρουσία της σαλμονέλας και να περιοριστεί η ανάπτυξη άλλων μικροοργανισμών. Στη συνέχεια προστίθεται ένας βακτηριοφάγος ειδικός για τη σαλμονέλα, ο οποίος μπορεί να μολύνει ζωντανά κύτταρα του βακτηρίου και να πολλαπλασιαστεί μέσα σε αυτά. Οι νέοι βακτηριοφάγοι που παράγονται ανιχνεύονται με ειδική δοκιμή πλευρικής ροής, η οποία δίνει ορατό αποτέλεσμα σε περίπου 15 λεπτά. Το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό έχει σημασία επειδή ορισμένες μέθοδοι, όπως οι εξετάσεις που βασίζονται στην ανίχνευση γενετικού υλικού ή αντιγόνων, μπορεί να δώσουν θετικό αποτέλεσμα ακόμη και όταν τα βακτήρια δεν είναι πλέον ζωντανά. Η νέα προσέγγιση αξιοποιεί την ικανότητα των βακτηριοφάγων να μολύνουν ζωντανά βακτήρια, ώστε το σήμα να συνδέεται με την παρουσία βιώσιμης σαλμονέλας. Σε εργαστηριακές δοκιμές, η μέθοδος ανίχνευσε 43 από τα 49 στελέχη σαλμονέλας που εξετάστηκαν, μεταξύ των οποίων όλα τα στελέχη των οροτύπων Enteritidis και Typhimurium που περιλαμβάνονταν στη δοκιμή. Δεν παρατηρήθηκε διασταυρούμενη αντίδραση με 30 στελέχη άλλων βακτηρίων. Το κατώτατο όριο ανίχνευσης ήταν περίπου 100 μονάδες σχηματισμού αποικιών ανά 25 γραμμάρια κοτόπουλου.
Τι έδειξαν οι δοκιμές σε δείγματα της αγοράς
Οι ερευνητές δοκίμασαν τη μέθοδο και σε 30 δείγματα ωμού κοτόπουλου από σούπερ μάρκετ και παραδοσιακές αγορές στην Μπανγκόκ. Η συμβατική καλλιεργητική μέθοδος αναφοράς εντόπισε σαλμονέλα σε 11 δείγματα, δηλαδή στο 36,7% του συγκεκριμένου μικρού δείγματος. Η νέα εξέταση αναγνώρισε σωστά οκτώ από τα 11 θετικά δείγματα, ενώ έδωσε αρνητικό αποτέλεσμα σε 17 από τα 19 δείγματα που είχαν χαρακτηριστεί αρνητικά με τη μέθοδο αναφοράς. Η ευαισθησία της ήταν 72,7%, η ειδικότητα 89,5% και η συνολική συμφωνία των αποτελεσμάτων με τη μέθοδο αναφοράς 83,3%.
Οι επιδόσεις αυτές δείχνουν ότι η εξέταση έχει δυνατότητες ως εργαλείο αρχικού ελέγχου, αλλά δεν είναι ακόμη αρκετά αξιόπιστη ώστε να αντικαταστήσει τις καθιερωμένες μεθόδους. Το γεγονός ότι δεν εντόπισε τρία από τα 11 θετικά δείγματα υπογραμμίζει τον κίνδυνο ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων. Οι ερευνητές εξέτασαν επιπλέον τα δείγματα στα οποία οι δύο μέθοδοι διαφώνησαν και εντόπισαν ενδείξεις που υποστήριζαν την παρουσία σαλμονέλας, χωρίς αυτό να αναιρεί την ανάγκη για περαιτέρω επικύρωση της νέας εξέτασης.
Η ομάδα εκτιμά ότι το κόστος θα μπορούσε να διαμορφωθεί περίπου στα 12 δολάρια ανά εξέταση, δηλαδή περίπου 10 ευρώ με βάση μια ενδεικτική μετατροπή. Προτείνει βελτιώσεις στα στάδια εμπλουτισμού και πολλαπλασιασμού των βακτηριοφάγων, καθώς και δοκιμές σε περισσότερα τρόφιμα και σε μεγαλύτερο αριθμό πραγματικών δειγμάτων. Η ίδια τεχνολογική προσέγγιση θα μπορούσε να προσαρμοστεί και σε άλλα τροφιμογενή βακτήρια, εφόσον επιλεγούν οι κατάλληλοι βακτηριοφάγοι.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Biosensors and Bioelectronics.
