Μαζί Μειώνουμε τη Σπατάλη Τροφίμων στην Ελλάδα Food Saving Action week 2026
Με αφορμή την 29η Σεπτεμβρίου, τα Μέλη της Συμμαχίας για τη Μείωση της Σπατάλης Τροφίμων στην Ελλάδα αναλαμβάνουν κοινή πρωτοβουλία ενημέρωσης και κινητοποίησης σε δράση κατά τη διάρκεια της εβδομάδας 28.09 έως 4.10.2026 (Food Saving Action week). H 29η Σεπτεμβρίου έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Απώλεια και τη Σπατάλη Τροφίμων, με στόχο την ενημέρωση για τις σοβαρές επιπτώσεις -περιβαλλοντικές, κοινωνικές, οικονομικές- του προβλήματος και την ενίσχυση των προσπαθειών παγκοσμίως προς επίτευξη του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης 12.3 (μείωση κατά 50% ως το 2030).
Όπως τονίζεται από τον ΟΗΕ και την ΕΕ, η μείωση της σπατάλης τροφίμων έχει «μετασχηματιστικό δυναμικό», που παράγει οφέλη (triple win) για τη βελτίωση της επισιτιστικής ασφάλειας και διατροφής, μετριασμό της πίεσης στους φυσικούς πόρους και των εκπομπών αερίου θερμοκηπίου, καθώς και για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η πρώτη που -πέρυσι- θέσπισε νομικά δεσμευτικούς στόχους μείωσης της σπατάλης τροφίμων προς επίτευξη ως το 2030 υποχρεώνοντας τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν αποτελεσματικές δημόσιες πολιτικές & μέτρα και να προωθήσουν τη συνεργασία ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη.
Με στόχο τη συντονισμένη δράση κατά μήκος της αλυσίδας αξίας τροφίμων και ανάμεσα σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, στη Συμμαχία για τη Μείωση της Σπατάλης Τροφίμων (foodsavingalliancegreece.gr) στην Ελλάδα έχουν ήδη από το 2020 ενώσει δυνάμεις ως «Συνεργαζόμενα Μέρη» επιχειρήσεις, φορείς, οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, Πανεπιστήμια. Η Συμμαχία τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Τα Μέλη της Συμμαχίας υλοποιούν πρωτοβουλίες και δράσεις για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων με σημαντικό περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο (βλ. Απολογισμός 2025), με προτεραιότητα στην πρόληψη (πρόληψη στην πηγή / αξιοποίηση πλεονασμάτων για ανθρώπινη κατανάλωση μέσω δωρεάς για κοινωφελή σκοπό και τη στήριξη κοινωνικά ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού), και ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση & εκπαίδευση. Επίσης, η Συμμαχία συμβάλλει με θέσεις και προτάσεις προς τις αρμόδιες αρχές στη διαμόρφωση και εφαρμογή αποτελεσματικής δημόσιας πολιτικής στην Ελλάδα. Η σπατάλη τροφίμων μάς αφορά όλους. Είμαστε όλοι μέρος της λύσης. Συμβάλλουμε στη συλλογική προσπάθεια. Περίπου 50% της συνολικής σπατάλης τροφίμων συντελείται στα νοικοκυριά, αρκεί όμως και μόνο η υιοθέτηση ορισμένων απλών πρακτικών στην καθημερινότητά μας («ακολουθήστε» τα Μέλη της Συμμαχίας για να τις ανακαλύψετε!), προκειμένου να μειώσουμε τη σπατάλη τροφίμων, εξοικονομώντας χρήματα και παράλληλα συμβάλλοντας στον μετριασμό της κλιματικής κρίσης.
Έκταση, οικονομικός – περιβαλλοντικός – κοινωνικός αντίκτυπος σπατάλης τροφίμων (ορισμένα επίσημα στοιχεία)
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, περισσότεροι από 58 εκατομμύρια τόνοι τρόφιμα σπαταλώνται ετησίως κατά μήκος όλης της αλυσίδας αξίας τροφίμων από την παραγωγή ως και την κατανάλωση, με το ετήσιο κόστος (εμπορική αξία) να υπολογίζεται σε 132 δις ευρώ. Πάνω από το ήμισυ (53%) της συνολικής σπατάλης συντελείται στα νοικοκυριά μας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή / Eurostat). 8-10% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου σε παγκόσμιο επίπεδο οφείλονται στη σπατάλη τροφίμων (UN Climate Change).
Στην Ελλάδα, η ετήσια σπατάλη τροφίμων συνολικά (πρωτογενής παραγωγή, μεταποίηση, εμπόριο-διανομή, εστίαση, νοικοκυριά) ανέρχεται σε περισσότερους από 2 εκατομμύρια τόνους απορριμμάτων τροφίμων (Eurostat). Την ίδια στιγμή, 12,7% του πληθυσμού είναι αντιμέτωπο με επισιτιστική ανασφάλεια (ΕΛΣΤΑΤ, 2025, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών).
Η 6η Έκθεση – Απολογισμός 2025 της Συμμαχίας για τη Μείωση της Σπατάλης Τροφίμων καταγράφει τις δράσεις που υλοποίησαν τα Μέλη της κατά το 2025 σε όλη την αλυσίδα αξίας. Στην Ελλάδα, τα απόβλητα τροφίμων υπολογίζονται σε 2.091.442 τόνους ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 201 κιλά ανά κάτοικο, με τα νοικοκυριά να ευθύνονται για το 44% του συνόλου των καταγεγραμμένων αποβλήτων τροφίμων στη χώρα.
Οι δράσεις της Συμμαχίας οργανώνονται σε δέκα άξονες, με προτεραιότητα στην πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων και στη διατήρηση των κατάλληλων τροφίμων στην ανθρώπινη κατανάλωση. Ο Απολογισμός περιλαμβάνει 23 δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης, 18 δράσεις για τη δωρεά τροφίμων, 16 δράσεις ολοκληρωμένης διαχείρισης, 13 για την έρευνα και καινοτομία και 11 που αφορούν την ανακύκλωση, μαζί με παρεμβάσεις σε επιμέρους τομείς.
Στις καταγεγραμμένες πρωτοβουλίες περιλαμβάνονται συστήματα πρόβλεψης ζήτησης, καλύτερος προγραμματισμός παραγωγής και παραγγελιών, παρακολούθηση των αποβλήτων, διάθεση κοντόληκτων προϊόντων, δωρεές πλεονασμάτων και αξιοποίηση τροφίμων που δεν μπορούν να διατεθούν για ανθρώπινη κατανάλωση. Παράλληλα, επιχειρήσεις και φορείς εφαρμόζουν προγράμματα εκπαίδευσης εργαζομένων και καταναλωτών, καθώς και πρακτικές για ζωοτροφές, παραγωγή βιοαερίου, εδαφοβελτιωτικά και άλλες μορφές αξιοποίησης οργανικών υπολειμμάτων, ανάλογα με τη δυνατότητα χρήσης τους.
Τα στοιχεία του Απολογισμού περιλαμβάνουν μετρήσιμα αποτελέσματα από επιμέρους δράσεις των Μελών. Η ΑΒ Βασιλόπουλος αναφέρει μείωση της σπατάλης τροφίμων κατά 22% σε σύγκριση με το 2019 και 17 εκατομμύρια κοντόληκτα γεύματα το 2025. Η ΔΕΛΤΑ αναφέρει 414.612 μερίδες τροφίμων προς 104.331 ανθρώπους, ενώ ο Γρηγόρης εκτιμά ότι από το δίκτυό του προσφέρονται περισσότερες από ένα εκατομμύριο μερίδες ετησίως σε κοινωνικούς φορείς και ευάλωτες ομάδες
