Η επισιτιστική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους βασικούς στόχους της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για την περίοδο 2028-2034, καθώς οι διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν αναδείξει την ευπάθεια των αγροδιατροφικών αλυσίδων απέναντι σε γεωπολιτικές, ενεργειακές και εμπορικές αναταράξεις. Νέα ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Przegląd Prawa Rolnego εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η μελλοντική ΚΑΠ μπορεί να συνδυάσει την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής ικανότητας με την προστασία του περιβάλλοντος και τη στήριξη του εισοδήματος των αγροτών.
Η μελέτη «European food security between geopolitical shocks, productivity renewal and sustainability goals: current and future perspectives of Common Agricultural Policy», της Mariassunta Ciccone από το Πανεπιστήμιο της Φεράρα, δημοσιεύθηκε στις 30 Ιουνίου 2026 στο Przegląd Prawa Rolnego, στο τεύχος 1(38), και εξετάζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή γεωργία σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Η ανάλυση συνδέει την ανάγκη για μεγαλύτερη επισιτιστική ασφάλεια με τις αναταράξεις στις αγορές γεωργικών προϊόντων, την ενεργειακή κρίση και τις διαταραχές που μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρη την αγροδιατροφική αλυσίδα. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να ενισχύσει την εσωτερική παραγωγική της ικανότητα, ώστε η διαθεσιμότητα τροφίμων να μην εξαρτάται υπερβολικά από εξωτερικούς παράγοντες.
Η κατεύθυνση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ΚΑΠ μετά το 2027. Σύμφωνα με τη μελέτη, η ΚΑΠ της περιόδου 2028-2034 θα πρέπει να παρέχει πιο στοχευμένη και αποτελεσματική στήριξη στους αγρότες, διατηρώντας παράλληλα τους στόχους που απορρέουν από το άρθρο 39 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν επαρκή οικονομικά κίνητρα για την αγροτική παραγωγή, χωρίς να εγκαταλειφθούν οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η μελλοντική αγροτική πολιτική δεν θα αφορά μόνο τις επιδοτήσεις. Η παραγωγικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας, η ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού και η δυνατότητα αντιμετώπισης απρόβλεπτων κρίσεων συνδέονται πλέον άμεσα με τη στρατηγική της ΕΕ για την επάρκεια τροφίμων.
Στρατηγικά αποθέματα τροφίμων και λιπασμάτων
Ένα από τα σημεία που ξεχωρίζει η μελέτη είναι η πρόταση για τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων τροφίμων, τα οποία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εργαλείο προετοιμασίας και διαχείρισης κρίσεων. Η ιδέα συνδέεται με την ανάγκη της ΕΕ να μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρές απειλές για την επισιτιστική ασφάλεια χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τις διεθνείς αγορές τη στιγμή που μια κρίση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η ανάλυση εξετάζει παράλληλα το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, καθώς η διαθεσιμότητα και το κόστος των λιπασμάτων αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την αγροτική παραγωγή. Οι αναταράξεις στην ενέργεια και στις διεθνείς αγορές έχουν καταστήσει σαφές ότι η γεωργική παραγωγή μπορεί να επηρεαστεί όχι μόνο από την έλλειψη γης ή νερού, αλλά και από την πρόσβαση σε βασικές εισροές.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες. Η μελέτη εξετάζει τον ρόλο τους στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, αλλά και την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η επίδρασή τους στην ευρωπαϊκή παραγωγή τροφίμων. Η επισιτιστική ασφάλεια, επομένως, δεν αντιμετωπίζεται ως ζήτημα που αφορά μόνο την αγροτική πολιτική, αλλά ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ γεωργίας, εμπορίου, ενέργειας και διαχείρισης κρίσεων.
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι αλλαγές στην ΚΑΠ επηρεάζουν άμεσα τη στήριξη της γεωργικής παραγωγής, το κόστος των εισροών και την ανταγωνιστικότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Η ευρωπαϊκή προσπάθεια να ενισχυθεί η εσωτερική παραγωγική ικανότητα συνδέεται έτσι όχι μόνο με την αντιμετώπιση μιας πιθανής μελλοντικής επισιτιστικής κρίσης, αλλά και με το πώς θα διαμορφωθεί το οικονομικό και παραγωγικό περιβάλλον για τους Ευρωπαίους αγρότες μετά το 2027.
