Τα ανακυκλωμένα πλαστικά μπορεί να είναι πιο τοξικά από τα παρθένα και το υπάρχον ρυθμιστικό πλαίσιο δεν το αντιμετωπίζει επαρκώς
Η ανακύκλωση πλαστικών παρουσιάζεται συχνά ως αδιαμφισβήτητα «πράσινη» λύση. Μια νέα έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2026 υπό τον τίτλο «Chemical Content Validation of Recycled Plastics» έρχεται να περιπλέξει αυτή την εικόνα με στοιχεία που αφορούν άμεσα την ασφάλεια των τροφίμων. Τα πλαστικά μπορεί να περιέχουν πάνω από 13.000 χημικές ουσίες, μεταξύ των οποίων πλαστικοποιητές, πληρωτικά υλικά και επιβραδυντικά φλόγας, καθώς και μη εκούσια προστιθέμενες ουσίες που σχηματίζονται κατά τη χρήση ή την επεξεργασία. Κατά την ανακύκλωση, αυτές οι ουσίες δεν εξαφανίζονται, αλλά συσσωρεύονται.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φέτα: «Γιατί την προστατεύετε; Δεν υπάρχει τόπος Φέτα» – Θύελλα αντιδράσεων για την ανάρτηση Αμερικανού αξιωματούχου στα social
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς η κατανάλωση σαρδέλας τον χειμώνα «βοηθά» τις ελληνικές θάλασσες να γεμίζουν τσούχτρες την άνοιξη και το καλοκαίρι
Το κεντρικό εύρημα της έκθεσης είναι οτι τα ανακυκλωμένα πλαστικά μπορεί να είναι περισσότερο τοξικά από τα παρθένα, επειδή οι χημικές ουσίες ανησυχίας συσσωρεύονται σε κάθε κύκλο ανακύκλωσης. Ταυτόχρονα, η ετερογένεια των πλαστικών αποβλήτων και η απώλεια πληροφοριών χημικής σύνθεσης κατά μήκος της αλυσίδας αξίας καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο τον προσδιορισμό της ακριβούς χημικής ταυτότητας ενός ανακυκλωμένου υλικού.
Ρυθμιστικό κενό που αφορά άμεσα τα τρόφιμα
Το υπάρχον ρυθμιστικό πλαίσιο για τα ανακυκλωμένα πλαστικά επικεντρώνεται κυρίως στην ιχνηλασιμότητα της διαδικασίας ανακύκλωσης και όχι στην επαλήθευση της χημικής σύνθεσης του τελικού προϊόντος. Πρότυπα όπως το EN 15343 και τα APR PCR διασφαλίζουν ότι το ανακυκλωμένο περιεχόμενο τεκμηριώνεται και ότι τηρούνται ορισμένα ρυθμιστικά όρια, αλλά γενικά δεν θέτουν συγκεκριμένα χημικά όρια για τις ουσίες ανησυχίας. Αυτό δημιουργεί ένα κενό ασφαλείας που είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για τις συσκευασίες τροφίμων, όπου η μετανάστευση χημικών ουσιών στα τρόφιμα αποτελεί άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κομμάτια ξύλου σε τρόφιμα που περιέχουν καρότο – Άμεση ανάκληση λόγω σοβαρού κινδύνου πνιγμού και τραυματισμού
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση φυστικοβούτυρου σε 9 χώρες – Ο παραγωγός απειλεί Ευρώπη και RASFF με μηνύσεις για λάθος εργαστηριακό αποτέλεσμα
Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει επίσης σημαντικές αναλυτικές αδυναμίες. Οι στοχευμένες μέθοδοι ανάλυσης είναι αποτελεσματικές για γνωστές ουσίες αλλά αδυνατούν να εντοπίσουν απρόσμενους ρύπους. Οι μη στοχευμένες τεχνικές, που μπορούν να ανιχνεύσουν ευρύτερο φάσμα χημικών, απαιτούν εξοπλισμό υψηλού κόστους και εξειδικευμένη τεχνογνωσία. Κανένας μεμονωμένος έλεγχος δεν μπορεί να καλύψει και τις 13.000 ουσίες, και ο συνδυασμός χρωματογραφίας και φασματομετρίας μάζας που απαιτείται είναι δαπανηρός και δύσκολα εφαρμόσιμος σε μεγάλη κλίμακα.
Τι προτείνει ο ΟΟΣΑ
Ο ΟΟΣΑ προτείνει μια σειρά παρεμβάσεων σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας αξίας. Στο upstream στάδιο, δηλαδή στον σχεδιασμό των πλαστικών προϊόντων, ζητείται μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τη χημική σύνθεση, ώστε οι πληροφορίες να μην χάνονται κατά την ανακύκλωση. Στο downstream στάδιο, δηλαδή στο τελικό ανακυκλωμένο υλικό, ζητείται η θέσπιση κοινών διεθνών προτύπων με συγκεκριμένα χημικά όρια, πέρα από την απλή ιχνηλασιμότητα. Ο Οργανισμός προτείνει επίσης οικονομικά κίνητρα για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης καλύτερων αναλυτικών μεθόδων και συστημάτων χημικής ιχνηλασιμότητας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Netflix: Ομαδική αγωγή κατά της πλατφόρμας – Διεκδικήσεις έως και 500 ευρώ
Η έκθεση εκδίδεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την Ευρώπη, καθώς ο Κανονισμός Συσκευασιών και Αποβλήτων Συσκευασιών (PPWR) ωθεί προς αύξηση του ανακυκλωμένου περιεχομένου στις συσκευασίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Η ταχεία αύξηση της ζήτησης για ανακυκλωμένα πλαστικά, σε συνδυασμό με την απουσία επαρκών χημικών προτύπων, δημιουργεί ένα σενάριο όπου η περιβαλλοντική φιλοδοξία και η ασφάλεια τροφίμων βρίσκονται σε δυνητική αντίθεση που χρήζει επειγόντως ρυθμιστικής αντιμετώπισης.
