Οι περιβαλλοντικές αρχές των Φιλιππίνων εντείνουν την εφαρμογή της νομοθεσίας για την ευθύνη των παραγωγών απέναντι στα πλαστικά απορρίμματα, καθώς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων της χώρας απέστειλε 155 επιστολές αιτιολόγησης σε επιχειρήσεις που ενδέχεται να μην έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους. Οι αρχές ελέγχουν πλέον τα στοιχεία που έχουν δηλώσει οι εταιρείες για τις ποσότητες πλαστικών συσκευασιών που ανέκτησαν ή αντιστάθμισαν, σε μια περίοδο κατά την οποία οι απαιτήσεις αυξάνονται σημαντικά.
Οι επιστολές δεν σημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις έχουν ήδη κριθεί παραβάτες ή ότι τους έχουν επιβληθεί κυρώσεις. Αποτελούν μέρος της διαδικασίας ελέγχου συμμόρφωσης που προβλέπει ο νόμος για τη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού, γνωστός ως EPR. Η νομοθεσία του 2022 υποχρεώνει μεγάλους παραγωγούς και εισαγωγείς που διαθέτουν στην αγορά προϊόντα με πλαστική συσκευασία να ανακτούν ή να αντισταθμίζουν σταδιακά μεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού πλαστικού αποτυπώματός τους.
Ο στόχος φτάνει πλέον στο 60%
Το σύστημα προβλέπει σταδιακή αύξηση των υποχρεωτικών ποσοστών ανάκτησης. Από το 20% το 2023, ο στόχος αυξήθηκε στο 40% το 2024 και στο 50% το 2025, ενώ για το 2026 φτάνει το 60%. Από το 2028 και μετά, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ανακτούν ή να αντισταθμίζουν το 80% του πλαστικού αποτυπώματος των συσκευασιών που διαθέτουν στην αγορά.
Οι απαιτήσεις αφορούν ένα ευρύ φάσμα υλικών που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή αγορά, από φακελάκια και ετικέτες μέχρι εύκαμπτες πολυστρωματικές συσκευασίες, πλαστικές σακούλες, άκαμπτα δοχεία για τρόφιμα και ποτά, προϊόντα προσωπικής φροντίδας και άλλα καταναλωτικά προϊόντα. Στο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται επίσης αρκετά πλαστικά είδη μίας χρήσης για την εστίαση, όπως μαχαιροπίρουνα, πιάτα και καλαμάκια.
Η αυστηροποίηση των ελέγχων έρχεται παρά το γεγονός ότι συνολικά οι επιχειρήσεις είχαν ξεπεράσει τον νόμιμο στόχο του 2024. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Περιβάλλοντος, οι ελεγμένες επιδόσεις έφτασαν το 59,98% για τα άκαμπτα πλαστικά και το 56,33% για τα εύκαμπτα, έναντι του απαιτούμενου 40%. Η κυβέρνηση θεωρεί, ωστόσο, ότι η συνολική επίδοση δεν αρκεί και ότι χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση των επιμέρους εταιρειών καθώς οι στόχοι γίνονται υψηλότεροι.
Τι θεωρείται ανάκτηση πλαστικού
Το ενδιαφέρον στοιχείο του συστήματος είναι ότι η «ανάκτηση» δεν περιορίζεται στην κλασική ανακύκλωση. Οι κανόνες εφαρμογής επιτρέπουν να συνυπολογίζονται διαφορετικές μορφές αξιοποίησης ή εκτροπής των πλαστικών απορριμμάτων, μεταξύ άλλων επαναχρησιμοποίηση δοχείων, μηχανική και χημική ανακύκλωση, συναποτέφρωση σε τσιμεντοβιομηχανίες και μετατροπή αποβλήτων σε ενέργεια. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να υπολογίζεται ακόμη και η διάθεση σε κατάλληλους χώρους υγειονομικής ταφής.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις μπορούν να μειώσουν το πλαστικό αποτύπωμά τους μέσα από μέτρα όπως επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες, συστήματα επαναπλήρωσης, αλλαγές στον σχεδιασμό των συσκευασιών και χρήση ανακυκλωμένου υλικού. Οι εταιρείες οφείλουν να τεκμηριώνουν τι συμβαίνει με τα υλικά μετά την ανάκτησή τους και να διαθέτουν πιστοποιητικά που ελέγχονται από ανεξάρτητους φορείς. Οι υποχρεώσεις για άκαμπτα και εύκαμπτα πλαστικά παρακολουθούνται χωριστά, γεγονός που περιορίζει και τη δυνατότητα συμψηφισμού μεταξύ των δύο κατηγοριών.
Οι παραβάσεις μπορούν να έχουν σημαντικό οικονομικό κόστος. Για την πρώτη παράβαση προβλέπεται πρόστιμο 5 έως 10 εκατ. πέσος Φιλιππίνων, περίπου 69.000 έως 138.000 ευρώ, ενώ για τη δεύτερη το πρόστιμο αυξάνεται στα περίπου 138.000 έως 207.000 ευρώ. Η τρίτη παράβαση μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμο περίπου 207.000 έως 276.000 ευρώ, αλλά και σε αναστολή της άδειας λειτουργίας μέχρι να υπάρξει συμμόρφωση. Σε περίπτωση που μια εταιρεία δεν πετύχει τον απαιτούμενο στόχο ανάκτησης, μπορεί επίσης να επιβληθεί πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του κόστους που απαιτείται για την ανάκτηση και εκτροπή της ποσότητας πλαστικού που δεν καλύφθηκε. Οι μετατροπές βασίζονται στην ισοτιμία του ευρώ με το πέσο στις 14 Σεπτεμβρίου 2026.
