Η νέα πρόταση της ευρωπαϊκής επιτροπής θα επιτρέψει σε γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα νέας γενιάς να παρακάμψουν τους ελέγχους ασφαλείας και την υποχρεωτική επισήμανση
Εδώ και δεκαετίες, οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίζονται στην επισήμανση των τροφίμων για να κάνουν συνειδητές επιλογές σχετικά με τη διατροφή τους. Ωστόσο, αυτό το δικαίωμα βρίσκεται σήμερα σε κίνδυνο. Μια νέα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα επιτρέψει στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ) που δημιουργούνται μέσω νέων γονιδιωματικών τεχνικών (NGTs) να παρακάμψουν τους ελέγχους ασφαλείας και την υποχρεωτική επισήμανση. Για εκατομμύρια Ευρωπαίους, αυτό αποτελεί ένα οπισθοχώρηση.
Τη δεκαετία του 1990, εταιρείες όπως η Monsanto και η Bayer άρχισαν να αναπτύσσουν ΓΤΟ, οι οποίοι ορίζονται από τη νομοθεσία της ΕΕ ως οργανισμοί των οποίων το γενετικό υλικό έχει αλλοιωθεί με τρόπο που δεν προκύπτει φυσικά. Αναγνωρίζοντας τους πιθανούς κινδύνους, η ΕΕ υιοθέτησε κανονισμούς που απαιτούν εκτιμήσεις κινδύνου για την υγεία και το περιβάλλον, καθώς και υποχρεωτική επισήμανση για τους καταναλωτές. Χάρη στην σταθερή άρνηση των καταναλωτών να αγοράσουν τα παλιά ΓΤΟ, σήμερα σχεδόν απουσιάζουν από την ανθρώπινη τροφική αλυσίδα στην ΕΕ. Τώρα, αυτή η πρόοδος κινδυνεύει να ανατραπεί.
Οι νέες γονιδιωματικές τεχνικές επιτρέπουν στους επιστήμονες να πραγματοποιούν γενετικές τροποποιήσεις σε στοχευμένες αλληλουχίες του DNA. Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι τεχνικές είναι επιρρεπείς σε λάθη τόσο στο σημείο της επεξεργασίας όσο και σε άλλα σημεία του γονιδιώματος. Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη που να υποστηρίζει την ασφαλή χρήση τους στην παραγωγή τροφίμων, καθώς είναι νέες και δεν έχουν ιστορικό χρήσης.
Η πρόταση της Επιτροπής αγνοεί την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 25ης Ιουλίου 2018, η οποία έκρινε ότι οι NGTs παράγουν ΓΤΟ και πρέπει να ρυθμίζονται ως τέτοιοι. Η πρόταση απαλλάσσει τους περισσότερους ΓΤΟ που παράγονται με NGTs από την εκτίμηση κινδύνου, την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση των καταναλωτών. Είναι σημαντικό ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και εθνικοί φορείς, όπως η ANSES της Γαλλίας, δεν έχουν ποτέ υποστηρίξει την εξαίρεση αυτών των φυτών από την εκτίμηση κινδύνου.
Ορισμένοι βιομηχανικοί παράγοντες ισχυρίζονται ότι οι ΓΤΟ-NGTs δεν μπορούν να διαφοροποιηθούν από τα «συμβατικά» φυτά, γεγονός που θα καθιστούσε δύσκολη την επισήμανση. Ωστόσο, οι εταιρείες αγροχημικών κατοχυρώνουν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας αυτά τα φυτά και μπορούν να τα ξεχωρίσουν από τα προϊόντα των ανταγωνιστών τους, αποδεικνύοντας ότι η επισήμανση είναι εφικτή και επιβεβλημένη.
Η ιχνηλασιμότητα των τροφίμων σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού αποτελεί θεμελιώδη νομική υποχρέωση σύμφωνα με το Άρθρο 18 του Γενικού Νόμου της ΕΕ για τα Τρόφιμα. Η εξαίρεση των ΓΤΟ-NGTs θα παραβίαζε αυτόν τον νόμο. Επιπλέον, οι καταναλωτές έχουν ένα «δικαίωμα στη γνώση» που κατοχυρώνεται στη Συνθήκη της ΕΕ και ενισχύεται από το Άρθρο 8 του Γενικού Νόμου για τα Τρόφιμα, προστατεύοντας τη δυνατότητα να κάνουν συνειδητές επιλογές.
Πριν από είκοσι χρόνια, μας έλεγαν ότι οι ΓΤΟ θα έλυναν το πρόβλημα της παγκόσμιας πείνας. Το ίδιο μας υποσχέθηκαν και για τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων. Αντίθετα, οι περισσότεροι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί έχουν καταστεί ανθεκτικοί στα ζιζανιοκτόνα που παράγει η βιομηχανία. Για παράδειγμα, η χρήση του Roundup στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι σήμερα δέκα φορές υψηλότερη από ό,τι πριν από τριάντα χρόνια. Είναι καιρός οι ευρωπαϊκοί θεσμοί να υπερασπιστούν το γενικό συμφέρον και το δικαίωμα των καταναλωτών να γνωρίζουν τι τρώνε και την ελευθερία τους στην επιλογή.
