Η έλλειψη βιταμίνης D και η συσσώρευση λίπους στην κοιλιά αποτελούν δύο διαφορετικούς παράγοντες που έχουν ήδη συνδεθεί με προβλήματα υγείας, όμως νέα μελέτη δείχνει ότι ο συνδυασμός τους μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικός για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Οι ερευνητές παρακολούθησαν για έξι χρόνια 5.520 άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω και διαπίστωσαν ότι όσοι παρουσίαζαν ταυτόχρονα κοιλιακή παχυσαρκία και ανεπάρκεια βιταμίνης D είχαν 123% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με όσους δεν παρουσίαζαν κανέναν από τους δύο παράγοντες. Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από τη English Longitudinal Study of Ageing, μία από τις μεγάλες μακροχρόνιες μελέτες για τη γήρανση. Ως έλλειψη βιταμίνης D ορίστηκε συγκέντρωση κάτω από 30 nmol/L, ενώ ως κοιλιακή παχυσαρκία ορίστηκε περίμετρος μέσης μεγαλύτερη από 102 εκατοστά στους άνδρες και 88 εκατοστά στις γυναίκες. Οι ερευνητές εξέτασαν στη συνέχεια πώς κάθε παράγοντας ξεχωριστά, αλλά κυρίως ο συνδυασμός τους, συνδεόταν με τη θνησιμότητα κατά την εξαετή περίοδο παρακολούθησης.
Ο συνδυασμός που αλλάζει την εικόνα
Τα δεδομένα έδειξαν ότι η κοιλιακή παχυσαρκία από μόνη της συνδεόταν με 47% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου, ενώ η ανεπάρκεια βιταμίνης D από μόνη της συνδεόταν με αύξηση του κινδύνου έως και 91%. Όταν όμως οι δύο παράγοντες συνυπήρχαν, η αύξηση του κινδύνου έφτανε το 123%, γεγονός που δείχνει ότι η παρουσία τους ταυτόχρονα μπορεί να δημιουργεί ένα δυσμενέστερο περιβάλλον για τον οργανισμό από ό,τι θα περίμενε κανείς εξετάζοντας κάθε παράγοντα ξεχωριστά. Οι ερευνητές εξετάζουν ως πιθανή εξήγηση έναν βιολογικό κύκλο στον οποίο το κοιλιακό λίπος και η χαμηλή βιταμίνη D μπορούν να ενισχύουν τις αρνητικές επιδράσεις το ένα του άλλου. Ο λιπώδης ιστός μπορεί να συγκρατεί μέρος της βιταμίνης D που κυκλοφορεί στον οργανισμό, αποθηκεύοντάς την στα λιποκύτταρα και περιορίζοντας την ποσότητα που παραμένει διαθέσιμη στην κυκλοφορία του αίματος. Παράλληλα, η παχυσαρκία μπορεί να επηρεάζει την έκφραση ενζύμων που συμμετέχουν στον μεταβολισμό της βιταμίνης D, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την αξιοποίησή της από τον οργανισμό.
Η κατάσταση αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνεται η ηλικία, καθώς η γήρανση συνοδεύεται από μια κατάσταση χαμηλού βαθμού χρόνιας φλεγμονής, η οποία συχνά περιγράφεται ως «φλεγμονή της γήρανσης». Το κοιλιακό λίπος συνδέεται ήδη με φλεγμονώδεις και μεταβολικές διαταραχές, ενώ η βιταμίνη D συμμετέχει στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Επομένως, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, η ταυτόχρονη παρουσία υπερβολικού κοιλιακού λίπους και χαμηλών επιπέδων βιταμίνης D μπορεί να δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο η χρόνια φλεγμονή και οι μεταβολικές διαταραχές ενισχύονται. Η συγκεκριμένη παρατήρηση δεν σημαίνει ότι η ανεπάρκεια βιταμίνης D αποτελεί από μόνη της άμεση αιτία θανάτου. Η μελέτη καταγράφει συσχέτιση ανάμεσα στους συγκεκριμένους παράγοντες και τον κίνδυνο θανάτου, ενώ οι πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί που προτείνουν οι ερευνητές χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η ανάλυση αφορά ανθρώπους ηλικίας 50 ετών και άνω και επομένως τα αποτελέσματα δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως σε νεότερους πληθυσμούς.
Γιατί η βιταμίνη D έχει μεγαλύτερη σημασία με την ηλικία
Η βιταμίνη D δεν αφορά μόνο την υγεία των οστών, καθώς δρα ως ορμόνη και συμμετέχει σε πολλές λειτουργίες διαφορετικών συστημάτων του οργανισμού. Σύμφωνα με τους ερευνητές, επηρεάζει μεταξύ άλλων το ανοσοποιητικό και το ενδοκρινικό σύστημα, ενώ έχει ρόλο στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του καρδιακού ρυθμού και λειτουργιών του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η ερευνητική ομάδα έχει εξετάσει και προηγουμένως τις επιπτώσεις της χαμηλής βιταμίνης D κατά τη γήρανση. Προηγούμενες εργασίες της έχουν συνδέσει την ανεπάρκεια με απώλεια μυϊκής δύναμης και χαμηλότερη ταχύτητα βάδισης, παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια ανεξαρτησίας και μεγαλύτερη ανάγκη βοήθειας στις καθημερινές δραστηριότητες. Άλλη μελέτη της ίδιας ομάδας έχει εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D και τη γνωστική έκπτωση. Παράλληλα, η κοιλιακή παχυσαρκία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό δείκτη μεταβολικής υγείας, καθώς το λίπος που συσσωρεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα δεν αποτελεί απλώς αποθήκη ενέργειας. Ο λιπώδης ιστός της κοιλιακής περιοχής συμμετέχει σε διαδικασίες που επηρεάζουν τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό, γεγονός που εξηγεί γιατί η περίμετρος μέσης χρησιμοποιείται συχνά ως ένας από τους δείκτες για την αξιολόγηση του καρδιομεταβολικού κινδύνου.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Diabetes, Obesity and Metabolism με τίτλο Does the Combination of Abdominal Obesity and Vitamin D Deficiency Increase the Risk of Death in Individuals Aged 50 or Older? Evidence From the ELSA Study.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
