Νέα μελέτη του ΕΚΠΑ, εξετάζει ποιοι ψυχολογικοί παράγοντες και ποιες προσωπικές αξίες συνδέονται με την ικανοποίηση από τη ζωή των Ελλήνων ενηλίκων
Ποιοι παράγοντες σχετίζονται με το πόσο ικανοποιημένοι αισθάνονται οι άνθρωποι από τη ζωή τους; Σε αυτό το ερώτημα επιχείρησε να απαντήσει νέα επιστημονική μελέτη ερευνητών του Τμήματος Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Behavioral Sciences. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 706 ενήλικες στην Ελλάδα, με μέση ηλικία τα 28 έτη, οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια που αξιολογούσαν την ικανοποίηση από τη ζωή, τις προσωπικές τους αξίες, την αυτοπεποίθηση ως προς την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν δυσκολίες (αυτοαποτελεσματικότητα), στοιχεία της προσωπικότητας και τον βαθμό θρησκευτικότητάς τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τοξικό τηγάνι στην ελληνική αγορά: Η Ελλάδα προστέθηκε επίσημα στην ειδοποίηση RASFF – Το cibum είχε ενημερώσει από τις 19 Ιουνίου
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη δεν εξετάζει την ευτυχία με τη γενική ή συναισθηματική της έννοια, αλλά την «ικανοποίηση από τη ζωή». Πρόκειται για μια γνωστική διαδικασία, δηλαδή το κατά πόσο κάποιος, κάνοντας έναν απολογισμό, θεωρεί ότι η πορεία και η καθημερινότητά του ανταποκρίνονται στις προσδοκίες, τα προσωπικά του κριτήρια και τους στόχους που ο ίδιος έχει θέσει. Στο δείγμα της έρευνας, η μέση βαθμολογία στην κλίμακα ικανοποίησης ήταν 4,30 με άριστα το 6, γεγονός που δείχνει ότι οι συμμετέχοντες δήλωναν συνολικά σχετικά υψηλά επίπεδα ικανοποίησης.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και καινοτόμα ευρήματα της μελέτης είναι ότι η πίστη στις δυνάμεις μας (η γενική αυτοαποτελεσματικότητα) δεν μεταφράζεται αυτόματα σε μια ικανοποιητική ζωή. Αντίθετα, οι προσωπικές αξίες του κάθε ανθρώπου λειτουργούν ως ο απαραίτητος συνδετικός κρίκος. Συγκεκριμένα, η αυτοπεποίθηση απέναντι στις δυσκολίες οδηγεί σε μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή όταν το άτομο καθοδηγείται από αξίες Αυτο-Υπέρβασης (όπως η φροντίδα για τους άλλους, η κοινωνική προσφορά, η αλληλεγγύη και η προστασία της φύσης) ή αξίες Αυτο-Ενίσχυσης (όπως η προσωπική επίτευξη, η εξέλιξη και η επιτυχία των προσωπικών στόχων). Όταν αυτές οι αξίες είναι ενεργές, βοηθούν τον άνθρωπο να δώσει νόημα στις ικανότητές του και στις εμπειρίες του, αυξάνοντας το αίσθημα πληρότητας. Αντίθετα, άλλες αξίες, όπως η προσκόλληση στις παραδόσεις (Συντηρητισμός) ή η απλή αποδοχή των αλλαγών (Ανοιχτότητα στην αλλαγή), δεν φάνηκε να επηρεάζουν στατιστικά το συγκεκριμένο μοντέλο ικανοποίησης.
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι η θρησκευτικότητα συνδέεται θετικά με την ικανοποίηση από τη ζωή, αν και η επίδρασή της ήταν περιορισμένη. Σύμφωνα με το στατιστικό μοντέλο, η σχέση αυτή περνά αποκλειστικά μέσα από την ενίσχυση των αξιών της Αυτο-Υπέρβασης. Με απλά λόγια, η θρησκευτική πίστη βοηθάει τους ανθρώπους να νιώθουν πιο ικανοποιημένοι επειδή τους στρέφει προς την κατανόηση, την αλληλεγγύη και το ενδιαφέρον για τους γύρω τους. Στον αντίποδα, χαρακτηριστικά της προσωπικότητας όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση, το αίσθημα προσωπικής ανεπάρκειας και η αρνητική αντίληψη για τον κόσμο (αρνητική κοσμοθεωρία) συνδέθηκαν άμεσα και ανεξάρτητα με χαμηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή, λειτουργώντας επιβαρυντικά για την ψυχική κατάσταση των ατόμων.
Οι συγγραφείς της μελέτης συνδέουν τα ευρήματα αυτά με το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο στην Ελλάδα. Επισημαίνουν ότι οι προτεραιότητες των Ελλήνων και ο τρόπος που αξιολογούν τη ζωή τους έχουν επηρεαστεί βαθιά από τις ανατροπές της πανδημίας COVID-19, αλλά κυρίως από τη σφοδρή οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας (2009-2019). Οι παρατεταμένες αυτές κρίσεις φαίνεται πως ώθησαν τους ανθρώπους να αναζητήσουν την εσωτερική ικανοποίηση μέσα από την κοινωνική προσφορά και την προσωπική ανάπτυξη.
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή, καθώς το δείγμα δεν είναι απόλυτα αντιπροσωπευτικό του συνολικού ελληνικού πληθυσμού. Περίπου τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων ήταν φοιτητές (66,3%), οι περισσότεροι ήταν νεαρής ηλικίας (το 75% ήταν μεταξύ 18-33 ετών), οι γυναίκες αποτελούσαν πάνω από το 70% του δείγματος, ενώ η πλειοψηφία (74,1%) διέμενε σε αστικά κέντρα. Παρά τους περιορισμούς αυτούς, η έρευνα προσφέρει μια πολύτιμη βάση για την κατανόηση του ψυχολογικού προφίλ και των μηχανισμών που καθορίζουν την ποιότητα ζωής των ενηλίκων στη σύγχρονη Ελλάδα, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντικές μελέτες σε ακόμη μεγαλύτερα δείγματα.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2076-328X/16/7/1083
Αναφορά: Gari Aikaterini, and Kostas Mylonas. 2026. “Life Satisfaction as Related to Personal Values and Self-Evaluation Dimensions in a Greek Adult Population” Behavioral Sciences 16, no. 7: 1083. https://doi.org/10.3390/bs16071083
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
