Οι ντομάτες είναι το λαχανικό με τη μεγαλύτερη ποικιλία φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με νέα ανάλυση 390 δειγμάτων λαχανικών από σούπερ μάρκετ
Οι ντομάτες ήταν το λαχανικό στο οποίο καταγράφηκε η μεγαλύτερη ποικιλία υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε νέα επιστημονική μελέτη του Ινστιτούτου Προστασίας Φυτών – Εθνικού Ερευνητικού Ινστιτούτου της Πολωνίας (Institute of Plant Protection – National Research Institute), η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Foods. Οι ερευνητές ανέλυσαν συνολικά 390 δείγματα λαχανικών που αγοράστηκαν από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην Πολωνία, εκ των οποίων τα 70 ήταν ντομάτες. Τα προϊόντα προέρχονταν από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες –Πολωνία, Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο και Κύπρο– καθώς και από την Ινδία, την Τουρκία, το Μαρόκο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στη μελέτη εξετάστηκαν συνολικά 552 δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων και εντοπίστηκαν 40 διαφορετικά φυτοφάρμακα. Το 84,7% όλων των δειγμάτων περιείχε υπολείμματα φυτοφαρμάκων, ενώ στο 75,7% ανιχνεύθηκαν δύο ή περισσότερες δραστικές ουσίες στο ίδιο προϊόν. Οι μυκητοκτόνες ουσίες αντιπροσώπευαν το 81,7% των συνολικών ανιχνεύσεων.
Οι ντομάτες ξεχώρισαν μεταξύ όλων των λαχανικών, καθώς εμφάνισαν τη μεγαλύτερη ποικιλία υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. Σε ένα δείγμα ντομάτας από την Πολωνία ανιχνεύθηκαν εννέα διαφορετικά φυτοφάρμακα, ο μεγαλύτερος αριθμός που καταγράφηκε στη μελέτη μαζί με ένα δείγμα πράσου. Παράλληλα, οι ντομάτες παρουσίασαν τη μεγαλύτερη ποικιλία φυτοφαρμάκων που έχουν συσχετιστεί με διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος. Σε ένα δείγμα από την Πολωνία εντοπίστηκαν ταυτόχρονα τέσσερις ουσίες αυτής της κατηγορίας: propamocarb, captan, deltamethrin και tebuconazole. Για τις ντομάτες, ο συνδυασμένος δείκτης κινδύνου για μικρά παιδιά ξεπέρασε το αποδεκτό όριο τόσο για ουσίες που σχετίζονται με διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος (HI 1,345) όσο και για ουσίες που συνδέονται με το αναπαραγωγικό σύστημα (HI 1,264). Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η εκτίμηση αφορά τη συνδυασμένη έκθεση σε πολλαπλά φυτοφάρμακα και όχι την επίδραση μιας μεμονωμένης ουσίας.
Η έρευνα κατέγραψε ακόμη την παρουσία εννέα φυτοφαρμάκων που δεν είναι πλέον εγκεκριμένα για χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τουλάχιστον μία από αυτές τις ουσίες βρέθηκε στο 26% των δειγμάτων. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, τα προϊόντα που περιείχαν μη εγκεκριμένες ουσίες προέρχονταν τόσο από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από ευρωπαϊκές χώρες. Σε περιορισμένο αριθμό δειγμάτων διαπιστώθηκαν υπερβάσεις των ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων υπολειμμάτων που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η μεγαλύτερη υπέρβαση αφορούσε το εντομοκτόνο flonicamid σε δείγμα κινέζικου λάχανου, όπου η συγκέντρωση ξεπέρασε το ισχύον όριο κατά περίπου 240%. Συνολικά, οι υπερβάσεις αφορούσαν το 0,8% των δειγμάτων που εξετάστηκαν.
Από τα 40 φυτοφάρμακα που ανιχνεύθηκαν, τα 22 ταξινομήθηκαν από τους ερευνητές ως ουσίες με γνωστές ή πιθανές δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ουσίες που έχουν συσχετιστεί με ενδοκρινική διαταραχή, τοξικότητα στην αναπαραγωγή και την ανάπτυξη, νευροτοξικότητα, αναστολή της ακετυλοχολινεστεράσης, ερεθισμό του αναπνευστικού συστήματος, του δέρματος και των ματιών, καθώς και φωτοτοξικότητα. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο chlorpyrifos, το οποίο δεν είναι εγκεκριμένο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι συγγραφείς το χαρακτηρίζουν ως το φυτοφάρμακο με το ευρύτερο φάσμα πιθανών τοξικολογικών επιδράσεων από όσα ανιχνεύθηκαν στη μελέτη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι στα συγκεκριμένα δείγματα βρέθηκε σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.
Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι οι σημερινές διαδικασίες αξιολόγησης της ασφάλειας βασίζονται κυρίως στην εξέταση κάθε φυτοφαρμάκου ξεχωριστά, ενώ στην πράξη οι καταναλωτές μπορεί να εκτίθενται ταυτόχρονα σε περισσότερες από μία δραστικές ουσίες μέσω του ίδιου τροφίμου. Για τον λόγο αυτό προτείνουν η αξιολόγηση της συνδυασμένης έκθεσης να ενσωματωθεί περισσότερο στους ελέγχους και στις διαδικασίες εκτίμησης κινδύνου. Διευκρινίζουν επίσης ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως η κατανάλωση ντομάτας προκαλεί βλάβη στην υγεία, αλλά επισημαίνει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της ταυτόχρονης έκθεσης σε πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων, ιδιαίτερα στα παιδιά.
Φωτογραφία άρθρου shutterstock
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Επιδημία σαλμονέλας στην Ευρώπη από γνωστά ζυμαρικά: 106 τα επιβεβαιωμένα κρούσματα, 49 στο νοσοκομείο – SOS από ECDC και EFSA
- Τοξικό τηγάνι στην ελληνική αγορά: Η Ελλάδα προστέθηκε επίσημα στην ειδοποίηση RASFF – Το cibum είχε ενημερώσει από τις 19 Ιουνίου
