Η νέα ανάκληση σαμπουάν λόγω του βακτηρίου Pluralibacter gergoviae, επαναφέρει στο προσκήνιο τις μικροβιακές επιμολύνσεις στα καλλυντικά, τις αιτίες τους, τις επιπτώσεις στην υγεία
Λίγες ημέρες μετά από προειδοποίηση στη Γερμανία για το σαμπουάν ιδιωτικής ετικέτας της Lidl Cien Shampoo Feuchtigkeit 400 ml, λόγω μόλυνσης από το βακτήριο Pluralibacter gergoviae, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) δημοσίευσε ανακοίνωση για την οικειοθελή ανάκληση συγκεκριμένων παρτίδων του σαμπουάν Oribe Serene Scalp Densifying Shampoo της Kao USA, μετά από ανίχνευση του ίδιους βακτηρίου. Η εταιρεία κάλεσε τους καταναλωτές να διακόψουν άμεσα τη χρήση των επηρεαζόμενων προϊόντων, ανεξάρτητα από την κατάσταση της υγείας τους, ενώ προχώρησε σε απόσυρση των συγκεκριμένων παρτίδων από αποθήκες, καταστήματα και κομμωτήρια, σε συνεργασία με τον FDA. Και οι γερμανικές αρχές συνέστησαν στους καταναλωτές να μην χρησιμοποιήσουν το προϊόν της Lidl και να το επιστρέψουν στο σημείο αγοράς, ενώ επισήμαναν ότι σε περίπτωση εμφάνισης ερεθισμού του δέρματος, των ματιών ή άλλων συμπτωμάτων απαιτείται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Ο ΕΟΦ ανακαλεί από τα ράφια δύο αρώματα λόγω κινδύνου αλλεργικής δερματίτιδας
Η παρουσία του Pluralibacter gergoviae σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια σε σειρά επίσημων ανακλήσεων από εποπτικές αρχές και κατασκευαστές. Τον Μάρτιο του 2022 η ίδια εταιρεία Kao USA προχώρησε σε οικειοθελή ανάκληση συγκεκριμένων παρτίδων της ενυδατικής κρέμας Jergens Ultra Healing Moisturizer, μετά από ανίχνευση του βακτηρίου Pluralibacter gergoviae. Τον Φεβρουάριο του 2025 ακολούθησε η ανάκληση του σαμπουάν Amika Mirrorball High Shine + Protect Antioxidant Shampoo στο Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά λόγω παρουσίας ή πιθανής παρουσίας του ίδιου μικροοργανισμού. Το 2025 ανακλήθηκαν επίσης η ενυδατική κρέμα CD Soft Creme Water Lily σε ευρωπαϊκές χώρες, τα μαντηλάκια καθαρισμού Kind & Pure Facial Cleansing Wipes που διατίθενταν από την Tesco στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και τα Neutrogena Makeup Remover Ultra-Soft Cleansing Towelettes στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά από ανίχνευση του Pluralibacter gergoviae. Στις αρχές του 2026 οι αρχές της Σλοβακίας ανακοίνωσαν την ανάκληση του υγρού κρεμώδους σαπουνιού χεριών LAVAMANI LATTE E MIELE για τον ίδιο λόγο.
Το Pluralibacter gergoviae, γνωστό στο παρελθόν ως Enterobacter gergoviae, είναι Gram-αρνητικό βακτήριο της οικογένειας Enterobacteriaceae. Απαντάται φυσιολογικά στο περιβάλλον, κυρίως στο νερό και στο έδαφος, όμως η παρουσία του σε καλλυντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας θεωρείται μη αποδεκτή. Για τη βιομηχανία καλλυντικών αποτελεί έναν από τους πλέον απαιτητικούς μικροοργανισμούς στον μικροβιολογικό έλεγχο, καθώς ορισμένα στελέχη εμφανίζουν αυξημένη αντοχή σε συντηρητικά που χρησιμοποιούνται ευρέως σε σαμπουάν, λοσιόν, κρέμες, αφρόλουτρα και προϊόντα καθαρισμού. Η ιδιότητα αυτή του επιτρέπει να επιβιώνει ή ακόμη και να πολλαπλασιάζεται όταν υπάρξει επιμόλυνση κατά την παραγωγή και οι συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξή του.
Η ανίχνευση του Pluralibacter gergoviae σε τελικό προϊόν αποτελεί ένδειξη μικροβιολογικής επιμόλυνσης που μπορεί να έχει συμβεί σε διάφορα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας. Οι συνηθέστερες πηγές περιλαμβάνουν το νερό παραγωγής, επιμολυσμένες πρώτες ύλες, δεξαμενές ανάμιξης, σωληνώσεις μεταφοράς, εξοπλισμό πλήρωσης και συσκευασίας, καθώς και επιφάνειες όπου έχουν σχηματιστεί βιοϋμένια. Τα βιοφίλμ, αποτελούν οργανωμένες δομές μικροοργανισμών που προσκολλώνται στις επιφάνειες και προστατεύονται από ένα στρώμα εξωκυττάριων ουσιών, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά την απομάκρυνσή τους ακόμη και μετά από διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης. Εάν δεν εντοπιστούν εγκαίρως, μπορούν να λειτουργήσουν ως συνεχής πηγή επιμόλυνσης των επόμενων παρτίδων παραγωγής.
Η αντιμετώπιση του συγκεκριμένου μικροοργανισμού απαιτεί ολοκληρωμένο σύστημα διασφάλισης ποιότητας σε κάθε στάδιο της παραγωγής. Η μικροβιολογική παρακολούθηση των πρώτων υλών, ο συνεχής έλεγχος της ποιότητας του νερού, η επικύρωση των διαδικασιών καθαρισμού και απολύμανσης, οι τακτικοί περιβαλλοντικοί έλεγχοι σε χώρους παραγωγής, οι δοκιμές αποτελεσματικότητας των συντηρητικών συστημάτων, η επιτήρηση του εξοπλισμού και η εφαρμογή ορθών πρακτικών παραγωγής αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την πρόληψη τέτοιων περιστατικών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη ανίχνευση πιθανών βιοϋμενίων στις γραμμές παραγωγής και η τακτική επαλήθευση ότι οι διαδικασίες καθαρισμού απομακρύνουν αποτελεσματικά τους μικροοργανισμούς.
Η επιστημονική κοινότητα έχει εντείνει το ενδιαφέρον της για το συγκεκριμένο είδος. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο πραγματοποίησαν γονιδιωματική ανάλυση στελεχών Pluralibacter gergoviae που είχαν απομονωθεί από ανθρώπους, ζώα, τρόφιμα και το περιβάλλον. Η μελέτη έδειξε ότι το βακτήριο κυκλοφορεί μεταξύ ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος, ενώ σε ορισμένα στελέχη εντοπίστηκαν πολυάριθμα γονίδια αντοχής σε διαφορετικές κατηγορίες αντιβιοτικών, γεγονός που αυξάνει το ενδιαφέρον για τη συνεχή επιδημιολογική και γονιδιωματική επιτήρησή του.
Παράλληλα, το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Εκτίμησης Κινδύνων της Γερμανίας (BfR), έχει αξιολογήσει τον κίνδυνο από καλλυντικά προϊόντα που περιέχουν Pluralibacter gergoviae και επισημαίνει ότι σαμπουάν, κρέμες, προϊόντα μακιγιάζ και γενικότερα καλλυντικά εξωτερικής χρήσης θα πρέπει να είναι απαλλαγμένα από τον συγκεκριμένο μικροοργανισμό. Σύμφωνα με την αξιολόγηση του οργανισμού, το βακτήριο μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό μέσω ανοιχτών τραυμάτων ή μέσω των βλεννογόνων, ενώ η φυσική του αντοχή σε ορισμένα συντηρητικά, μεταξύ των οποίων και συγκεκριμένα parabens, αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους μπορεί να επιβιώσει όταν υπάρξει επιμόλυνση κατά την παραγωγή.
Για τους καταναλωτές, οι πιθανές επιπτώσεις εξαρτώνται από τη γενική κατάσταση της υγείας, τη συχνότητα χρήσης του προϊόντος και την ύπαρξη ανοιχτών τραυμάτων ή ερεθισμένων περιοχών του δέρματος. Η χρήση επιμολυσμένων καλλυντικών μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, κοκκίνισμα, αίσθημα καύσου, φλεγμονώδεις αντιδράσεις του δέρματος, ερεθισμό των ματιών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, φλεγμονές της αναπνευστικής οδού. Εφόσον το βακτήριο εισέλθει στον οργανισμό μέσω τραύματος ή βλεννογόνων, μπορεί να προκαλέσει ευκαιριακές λοιμώξεις, ιδιαίτερα σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Οι ομάδες που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτες περιλαμβάνουν άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική αγωγή, ασθενείς με χρόνια νοσήματα, άτομα που έχουν υποβληθεί πρόσφατα σε χειρουργικές επεμβάσεις, ηλικιωμένους, μικρά παιδιά και εγκύους. Σε αυτές τις κατηγορίες έχουν περιγραφεί δερματικές λοιμώξεις, λοιμώξεις μαλακών ιστών, λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος, λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος και άλλες ευκαιριακές λοιμώξεις που απαιτούν ιατρική αντιμετώπιση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Νέο πρόστιμο σε κατάστημα της αλυσίδας για τη διαχείριση κιμά
- 1.332 μοσχαρίσια μπιφτέκια, 4 μέθοδοι παρασκευής: Ποια μέθοδος προσφέρει μεγαλύτερη τρυφερότητα σύμφωνα με έρευνα
- Παράσιτα στα τρόφιμα: 171 εκατ. λοιμώξεις και 33.800 θάνατοι παγκοσμίως το 2021 σύμφωνα με τον ΠΟΥ
