Νέα κοινοποίηση του RASFF και ανάκληση παρτίδων καφέ Arabica μετά από ανίχνευση ωχρατοξίνης Α πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια
Νέο περιστατικό επιμόλυνσης καφέ με ωχρατοξίνη Α καταγράφηκε στην ευρωπαϊκή αγορά, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των χωρών για επικίνδυνα τρόφιμα (RASFF). Η κοινοποίηση που εκδόθηκε από το Βέλγιο την 1η Ιουλίου 2026, αφορά καβουρδισμένο αλεσμένο καφέ σε δόσεις (coffee pods), στον οποίο ανιχνεύθηκαν υψηλά επίπεδα ωχρατοξίνης Α κατά τη διάρκεια ελέγχου που πραγματοποίησε η ίδια η επιχείρηση. Η συγκέντρωση της μυκοτοξίνης έφτασε τα 6,9 μg/kg, όταν το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον καβουρδισμένο και αλεσμένο καφέ είναι 3 μg/kg , δηλαδή υπέρβαση είναι 130% πάνω από το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο. Η κοινοποίηση ταξινομήθηκε ως Alert Notification λόγω σοβαρού κινδύνου και ανέφερε ότι το προϊόν είχε διανεμηθεί και σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και η Γαλλία.
Η ωχρατοξίνη Α αποτελεί μία από τις περισσότερο μελετημένες μυκοτοξίνες. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η ουσία παρουσιάζει κυρίως νεφροτοξικές ιδιότητες, ενώ υπάρχουν επίσης ενδείξεις για επιδράσεις στο ήπαρ, στο ανοσοποιητικό σύστημα και στην ανάπτυξη του εμβρύου σε πειραματικές μελέτες. Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει ταξινομήσει την ωχρατοξίνη Α στην Ομάδα 2Β, δηλαδή ως πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο.
Σήμερα 3 Ιουλίου 2026, οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν την ανάκληση του καφέ Arabica Dosettes Pur Arabica Classic της μάρκας PLANTEURS DES TROPIQUES, ιδιωτικής ετικέτας της αλυσίδας σουπερμάρκετ Intermarché και πωλήθηκε σε όλα τα καταστήματα της αλυσίδας στη Γαλλία. Η ανάκληση αφορά συσκευασίες των 375 γραμμαρίων (54 δόσεις) με κωδικό GTIN 3250392777081 και παρτίδα L603017 με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 20/09/2027, καθώς και συσκευασίες των 250 γραμμαρίων (36 δόσεις) με κωδικό GTIN 3250391122486 και παρτίδα L603073 με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 13/09/2027. Ως αιτία της ανάκλησης αναφέρεται η παρουσία ωχρατοξίνης Α σε επίπεδα υψηλότερα από τα επιτρεπόμενα όρια της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Παρότι η κοινοποίηση του RASFF δεν κατονομάζει το εμπορικό προϊόν ή τους αριθμούς παρτίδας, η χρονική αλληλουχία των γεγονότων, η κοινή αιτία ανάκλησης, η προέλευση από το Βέλγιο και η καταγραφή διανομής στη Γαλλία, καθιστούν πιθανό η ανάκληση να σχετίζεται με την ευρωπαϊκή ειδοποίηση.
Η νέα αυτή υπόθεση έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά περιστατικών που έχουν καταγραφεί στην ευρωπαϊκή αγορά, στα οποία παρτίδες καφέ και προϊόντων κακάο αποσύρθηκαν λόγω υπέρβασης των νομοθετικών ορίων για την ωχρατοξίνη Α. Το Cibum έχει καταγράψει διαδοχικά περιστατικά που αφορούσαν διαφορετικές μάρκες, ιδιωτικές ετικέτες μεγάλων αλυσίδων λιανικής και προϊόντα που διακινήθηκαν σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη. Τον Ιούνιο του 2025 ανακλήθηκε καφές από μεγάλα ιταλικά σούπερ μάρκετ λόγω παρουσίας ωχρατοξίνης Α. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους ακολούθησαν ανακλήσεις καφέ 100% Arabica ιδιωτικής ετικέτας μεγάλης αλυσίδας λιανικής, καθώς και προϊόντων Arabica που διατέθηκαν σε ευρωπαϊκές αγορές με συγκεντρώσεις της μυκοτοξίνης πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια. Τον Νοέμβριο του 2025 εκδόθηκε ανάκληση για τον καφέ Gimoka Gusto Ricco 30% Arabica – 70% Robusta, ο οποίος είχε διατεθεί και στην ελληνική αγορά.
Οι κοινοποιήσεις συνεχίστηκαν και το 2026. Τον Φεβρουάριο ανακλήθηκε σκόνη κακάο που είχε διακινηθεί σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ανιχνεύθηκε ωχρατοξίνη Α σε συγκέντρωση 14,8 μg/kg έναντι ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου 3 μg/kg. Τον Μάιο δημοσιοποιήθηκε νέα ευρωπαϊκή υπόθεση επιμόλυνσης καφέ με επίπεδα της μυκοτοξίνης υπερτριπλάσια των επιτρεπόμενων ορίων, ενώ ακολούθησε ανάκληση αλεσμένου καφέ από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ λόγω παρουσίας ωχρατοξίνης Α. Τα περιστατικά αυτά αφορούν διαφορετικούς παραγωγούς και εμπορικές ονομασίες, έχουν όμως κοινό χαρακτηριστικό την υπέρβαση των νομοθετικών ορίων για μία από τις σημαντικότερες μυκοτοξίνες που παρακολουθούνται διεθνώς στα τρόφιμα.
Η ωχρατοξίνη Α είναι μυκοτοξίνη που παράγεται κυρίως από μύκητες των γενών Aspergillus και Penicillium. Οι μικροοργανισμοί αυτοί μπορούν να αναπτυχθούν σε γεωργικά προϊόντα όταν επικρατούν συνθήκες αυξημένης υγρασίας και θερμοκρασίας κατά την καλλιέργεια, τη συγκομιδή, την αποξήρανση, την αποθήκευση ή τη μεταφορά. Ο καφές συγκαταλέγεται μεταξύ των τροφίμων που μπορούν να επιμολυνθούν όταν οι κόκκοι εκτεθούν σε ακατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες πριν από την επεξεργασία τους.
Η επιμόλυνση μπορεί να ξεκινήσει ήδη από το στάδιο της παραγωγής στις χώρες καλλιέργειας. Η καθυστερημένη απομάκρυνση του πολτού, η αργή ή ανομοιόμορφη αποξήρανση, η αποθήκευση κόκκων με υψηλή υγρασία, η ανεπαρκής κυκλοφορία αέρα στις αποθήκες, η συμπύκνωση υδρατμών στα μέσα μεταφοράς και η πολύμηνη παραμονή των πρώτων υλών σε ακατάλληλες συνθήκες αποτελούν παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων και την παραγωγή ωχρατοξίνης Α. Το καβούρδισμα μειώνει μέρος της περιεκτικότητας της μυκοτοξίνης, χωρίς όμως να την εξαλείφει πλήρως. Για τον λόγο αυτό, η αποτελεσματικότερη στρατηγική ελέγχου βασίζεται στην πρόληψη της επιμόλυνσης πριν από την επεξεργασία και στη συστηματική παρακολούθηση των πρώτων υλών.
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, η διαχείριση του συγκεκριμένου κινδύνου απαιτεί επιλογή αξιόπιστων προμηθευτών, εφαρμογή ορθών γεωργικών και μετασυλλεκτικών πρακτικών, έλεγχο της υγρασίας των κόκκων, κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης και μεταφοράς, εφαρμογή συστήματος HACCP, εργαστηριακές αναλύσεις των εισερχόμενων παρτίδων και πλήρη ιχνηλασιμότητα σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η χρήση διαπιστευμένων εργαστηριακών μεθόδων για τον προσδιορισμό της ωχρατοξίνης Α επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό μη συμμορφούμενων παρτίδων πριν αυτές διατεθούν στην αγορά.
Η παρουσία της μυκοτοξίνης σε τρόφιμα δεν σημαίνει ότι ένας καταναλωτής θα εμφανίσει άμεσα συμπτώματα μετά από μία μόνο κατανάλωση. Η αξιολόγηση του κινδύνου βασίζεται κυρίως στη συνολική έκθεση του οργανισμού σε βάθος χρόνου, καθώς η επαναλαμβανόμενη πρόσληψη επιμολυσμένων τροφίμων μπορεί να αυξήσει τη συνολική έκθεση στην ουσία. Για τον λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει αυστηρά ανώτατα όρια και ενεργοποιούνται διαδικασίες ανάκλησης ακόμη και όταν δεν έχουν αναφερθεί περιστατικά ασθένειας.
Το περιστατικό αποτελεί μία ακόμη υπενθύμιση της σημασίας που έχουν οι έλεγχοι για τις μυκοτοξίνες σε προϊόντα όπως ο καφές, το κακάο, τα δημητριακά και οι ξηροί καρποί, καθώς και της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές, το οποίο επιτρέπει την άμεση ενημέρωση των κρατών μελών, όταν εντοπίζονται προϊόντα που ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις ασφάλειας τροφίμων.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Κοτομπουκιές και λουκάνικα: Αποκαλύφθηκε η έκταση της πρόσφατη ανάκλησης – Αποσύρονται πάνω από 61 τόνοι τροφίμων
- Βακτήρια και μούχλα σε οδοντόκρεμες: Διακανονισμός 2,9 εκατ. δολαρίων μετά από ομαδική αγωγή κατά της Colgate-Palmolive
- Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πρωτεΐνη που καίει λίπος και μπλοκάρει τα νέα λιποκύτταρα
- Επίθεση χάκερ στην ιστοσελίδα του ΕΦΕΤ – Τι είναι το «TRENGGALEK CETAR» που εμφανίζεται στην αρχική σελίδα
