Τι λέει πραγματικά η επιστήμη και τι πρέπει να προσέχει μια έγκυος
Από τη στιγμή που μια γυναίκα ανακοινώνει την εγκυμοσύνη της, το πλήθος συμβουλών που δέχεται από οικογένεια, φίλους και το διαδίκτυο διογκώνεται εκθετικά. Ανάμεσα στα πιο επίμονα ερωτήματα βρίσκεται η χρήση του φούρνου μικροκυμάτων. Η ανησυχία δεν είναι παράλογη, η λέξη «ακτινοβολία» προκαλεί αυθόρμητα επιφυλακτικότητα. Ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία παρέχει αρκετά σαφείς απαντήσεις, με ορισμένες διακρίσεις που αξίζει να γίνουν κατανοητές.
Ο φούρνος μικροκυμάτων λειτουργεί εκπέμποντας μη ιονίζουσα ακτινοβολία, δηλαδή ηλεκτρομαγνητικά κύματα που δεν έχουν αρκετή ενέργεια για να απομακρύνουν ηλεκτρόνια από άτομα ή να σπάσουν χημικούς δεσμούς, όπως κάνουν οι ακτίνες Χ ή η γ-ακτινοβολία. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη. Η ιονίζουσα ακτινοβολία είναι αυτή που συνδέεται με βλάβες στο DNA, μεταλλάξεις και καρκίνο. Η μη ιονίζουσα ακτινοβολία των μικροκυμάτων δεν έχει αυτή την ιδιότητα και απλώς θερμαίνει τα τρόφιμα μετατρέποντας την ηλεκτρομαγνητική ενέργεια σε θερμότητα.
Τι λέει η επιστημονική βιβλιογραφία
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) και η Αμερικανική Ακαδημία Οικογενειακής Ιατρικής (AAFP) συμπεραίνουν ότι η έκθεση σε μη ιονίζουσα ακτινοβολία από φούρνους μικροκυμάτων, υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα και οικιακές συσκευές δεν συνδέεται με σημαντικό αναπαραγωγικό κίνδυνο. Η βιβλιογραφία δεν έχει καταγράψει σημαντικές ενδείξεις συσχέτισης μεταξύ έκθεσης σε τέτοιες πηγές και αποβολής ή άλλων δυσμενών εκβάσεων κύησης.
Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας των ΗΠΑ, η μη ιονίζουσα ακτινοβολία από οικιακές συσκευές παρουσιάζει ελάχιστο αναπαραγωγικό κίνδυνο. Η κύρια ανησυχία με τις μικροκυματικές συσκευές δεν αφορά την ακτινοβολία αλλά πιθανή θερμική επίδραση σε υψηλά επίπεδα έκθεσης, όπως αυτή που χρησιμοποιείται στη διαθερμία, μια ιατρική εφαρμογή θέρμανσης ιστών που αποφεύγεται κατά την εγκυμοσύνη λόγω ανησυχιών για υπερθέρμανση του εμβρύου. Η υπερβολική θέρμανση της μητέρας από οποιαδήποτε πηγή, συμπεριλαμβανομένων των ζεστών μπάνιων και του πυρετού, έχει συνδεθεί με δυσμενείς επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εμβρύου, ιδίως στην καρδιά και τον εγκέφαλο. Ωστόσο, η κανονική χρήση οικιακού φούρνου μικροκυμάτων δεν προκαλεί ούτε από απόσταση συγκρίσιμη θέρμανση.
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Radiation Research εξέθεσε έγκυα ποντίκια σε μικροκυματική ακτινοβολία συχνότητας 9,417 GHz καθ’ όλη τη διάρκεια της κύησης και παρατήρησε αλλοιώσεις στη συμπεριφορά των απογόνων, με αυξημένο άγχος και ελλείμματα μάθησης και μνήμης ειδικά στα αρσενικά. Το εύρημα αυτό, αν και ενδιαφέρον, χρήζει σημαντικής επιφύλαξης. Η συχνότητα που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη δεν αντιστοιχεί στη συχνότητα λειτουργίας των οικιακών φούρνων μικροκυμάτων, η έκθεση ήταν συνεχής και εντατική σε ολόκληρη την κύηση, και τα αποτελέσματα σε ζώα δεν μεταφράζονται αυτόματα στον άνθρωπο. Η μελέτη παρέχει ένα ερευνητικό ερέθισμα, όχι κλινική σύσταση. Παρόλο που η επιστημονική συναίνεση είναι καθησυχαστική, υπάρχουν μερικές πρακτικές επισημάνσεις που ισχύουν για όλους, εγκύους και μη. Η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ρυθμίζει αυστηρά τα επίπεδα εκπομπής των φούρνων μικροκυμάτων, διασφαλίζοντας ότι παραμένουν πολύ κάτω από τα όρια που θεωρούνται κίνδυνος για την υγεία. Είναι ωστόσο σκόπιμο να ελέγχονται τακτικά οι μεντεσέδες, τα λάστιχα σφράγισης και τα κλειδώματα της πόρτας για φθορές, καθώς μια κατεστραμμένη πόρτα μπορεί να επιτρέψει διαρροή ακτινοβολίας. Επίσης, είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται μόνο δοχεία κατάλληλα για φούρνο μικροκυμάτων, καθώς η θέρμανση τροφίμων σε πλαστικά δοχεία που δεν φέρουν τη σχετική ένδειξη μπορεί να απελευθερώσει χημικές ουσίες στο φαγητό.
