Οι περιορισμοί του ΔΜΣ και οι εναλλακτικές μετρήσεις για την υγεία
Όταν επισκέπτεστε τον γιατρό σας, είναι πιθανό να μετρηθούν το ύψος και το βάρος σας για να υπολογιστεί ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ). Ο ΔΜΣ θεωρείται εδώ και δεκαετίες ένα βασικό εργαλείο αξιολόγησης του «υγιούς» βάρους, ωστόσο δεν αντικατοπτρίζει πάντα την πραγματική εικόνα της υγείας ενός ανθρώπου.
Για παράδειγμα, ένα άτομο με έντονη μυϊκή μάζα μπορεί να χαρακτηριστεί υπέρβαρο, ακόμη κι αν έχει χαμηλό ποσοστό σωματικού λίπους. Η προπονήτρια δύναμης Gordana Velinović έχει μόλις 15% σωματικό λίπος αλλά βάσει ΔΜΣ θεωρείται υπέρβαρη, δείχνοντας έτσι τα όρια της μεθόδου. Παράλληλα, ο ΔΜΣ αγνοεί κρίσιμους δείκτες, όπως η χοληστερόλη και το σάκχαρο αίματος, που σχετίζονται άμεσα με την υγεία.
Η ιστορία του ΔΜΣ ενισχύει τη σύγχυση. Ο τύπος δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα από τον Βέλγο αστρονόμο Adolphe Quetelet, όχι ως εργαλείο διάγνωσης, αλλά ως στατιστική μέτρηση σε πληθυσμιακές έρευνες. Παρόλα αυτά, από τη δεκαετία του 1950 οι ασφαλιστικές εταιρείες και αργότερα οι γιατροί άρχισαν να τον χρησιμοποιούν μαζικά, βασιζόμενοι σε δεδομένα που αφορούσαν κυρίως λευκούς άνδρες. Αυτό σημαίνει ότι δεν λαμβάνονται υπόψη διαφορές φύλου, φυλής ή εθνοτικής καταγωγής. Για παράδειγμα, άνθρωποι ασιατικής καταγωγής μπορεί να βρίσκονται εντός «φυσιολογικού» ΔΜΣ, αλλά να έχουν περισσότερο σπλαχνικό λίπος, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη και καρδιοπάθειες.
Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι ο ΔΜΣ δεν κάνει διάκριση ανάμεσα σε λίπος και μυϊκή μάζα, ούτε δείχνει πού ακριβώς αποθηκεύεται το λίπος. Το κοιλιακό λίπος θεωρείται πολύ πιο επικίνδυνο από το υποδόριο, ενώ οι άνδρες και οι γυναίκες έχουν διαφορετικά πρότυπα κατανομής λίπους.
Σήμερα, όλο και περισσότεροι ειδικοί προτείνουν πιο ακριβείς μετρήσεις για την αξιολόγηση της υγείας. Η περιφέρεια μέσης, η αναλογία μέσης-ισχίων ή μέσης-ύψους και οι δείκτες σπλαχνικού λίπους φαίνεται να προβλέπουν καλύτερα τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων.
Ο ΔΜΣ εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως σε θεσμικό επίπεδο, όπως για την πρόσβαση σε φάρμακα απώλειας βάρους ή βαριατρική χειρουργική. Ωστόσο, σε ατομικό επίπεδο, δεν αρκεί για μια πλήρη εικόνα της υγείας. Η Αμερικανική Ιατρική Ένωση έχει πλέον αναγνωρίσει τους περιορισμούς του και προτείνει να συνδυάζεται με μετρήσεις όπως τα επίπεδα σακχάρου, χοληστερόλης, αλλά και με μια συνολική αξιολόγηση του τρόπου ζωής και του ιστορικού υγείας.
Με λίγα λόγια, ο ΔΜΣ μπορεί να αποτελεί ένα πρώτο «σήμα», αλλά δεν πρέπει να είναι το μοναδικό μέτρο με το οποίο κάποιος κρίνει την υγεία του. Οι αριθμοί δεν λένε πάντα όλη την αλήθεια και μια ολοκληρωμένη εικόνα απαιτεί περισσότερες παραμέτρους.
