Εργαστήριο τροφίμων αξιολόγησε 23 προϊόντα με καφεΐνη ως επικίνδυνα για την υγεία σε διάστημα 15 χρόνων
Η καφεΐνη είναι η πιο ευρέως καταναλισκόμενη φυσιολογικά δραστική ουσία στον κόσμο. Βρίσκεται φυσικά στον καφέ, το τσάι, το κακάο, τη γκουαρανά και το mate, και σε μέτριες ποσότητες ο οργανισμός των υγιών ενηλίκων τη διαχειρίζεται άριστα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η καφεΐνη εμφανίζεται σε εξαιρετικά συμπυκνωμένες μορφές: σκόνη, ταμπλέτες, shots και pre-workout ενισχυτικά που υπόσχονται γρήγορη ενέργεια και βελτιωμένη αθλητική απόδοση.
Νέα έκθεση του Κέντρου Χημικών και Κτηνιατρικών Εξετάσεων Karlsruhe (CVUA Karlsruhe) στη Γερμανία, που δημοσιεύτηκε στις 18 Μαρτίου 2026, παρουσιάζει τα αποτελέσματα επίσημων εξετάσεων διατροφικών συμπληρωμάτων με καφεΐνη από το 2010 έως το 2025. Τα ευρήματα είναι ανησυχητικά.
Τι θεωρείται ασφαλές και πού βρίσκονται τα προϊόντα
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει ορίσει ότι για υγιείς ενήλικες ασφαλείς ποσότητες είναι έως 200 mg καφεΐνης ανά μεμονωμένη δόση και έως 400 mg ανά ημέρα συνολικά. Για σύγκριση, ένα φλιτζάνι φίλτρου καφέ περιέχει περίπου 80 έως 120 mg, άρα έως τέσσερα φλιτζάνια καφέ ημερησίως εμπίπτουν στα ασφαλή όρια.
Από τα 23 προϊόντα που αξιολογήθηκαν ως επικίνδυνα για την υγεία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα 21 οδηγούσαν σε ημερήσια πρόσληψη 400 έως 1.000 mg καφεΐνης βάσει των οδηγιών κατανάλωσής τους, δηλαδή έως και 2,5 φορές πάνω από το ασφαλές ημερήσιο όριο. Οι μεμονωμένες δόσεις κυμαίνονταν από 225 έως 600 mg, ξεπερνώντας σε πολλές περιπτώσεις το ασφαλές όριο των 200 mg ανά δόση. Τα προϊόντα που προκαλούσαν τη μεγαλύτερη ανησυχία ήταν αθλητικά συμπληρώματα, και πολλά από αυτά συνδύαζαν καφεΐνη με άλλες διεγερτικές ουσίες όπως η συνεφρίνη, αυξάνοντας περαιτέρω τον κίνδυνο.
Ανάμεσα στα αξιολογηθέντα προϊόντα βρέθηκε ένα που περιείχε 99% καφεΐνη σε χύμα μορφή, με προτεινόμενη ημερήσια δόση 900 mg. Αυτή η μορφή εγκυμονεί ιδιαίτερο κίνδυνο για έναν απλό λόγο: πολύ μικρές ποσότητες είναι αδύνατο να μετρηθούν αξιόπιστα με οικιακές ζυγαριές ή κουταλάκια. Ένα μικρό λάθος στη δοσολογία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή υπερδοσολογία.
Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου της Γερμανίας (BfR) επισημαίνει ότι η δυνητικά θανατηφόρος δόση καθαρής καφεΐνης είναι 5 έως 10 γραμμάρια, που αντιστοιχεί σε μόλις 1 έως 2 κουταλάκια του γλυκού σκόνης. Για να φτάσει κανείς στην ίδια ποσότητα καφεΐνης μέσω κανονικού καφέ, θα έπρεπε να πιει περίπου 10 λίτρα. Αυτή η διαφορά αποτυπώνει ξεκάθαρα γιατί η συμπυκνωμένη σκόνη είναι πολύ πιο επικίνδυνη από οποιαδήποτε άλλη μορφή.
Υψηλές δόσεις καφεΐνης μπορεί να προκαλέσουν ταχυκαρδία, αυξημένη αρτηριακή πίεση, ανησυχία, τρέμουλο, αϋπνία και νευρικότητα. Σε πολύ υψηλές ποσότητες εμφανίζονται καρδιακές αρρυθμίες που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή. Ιδιαίτερα ευαίσθητες ομάδες είναι οι έφηβοι, οι έγκυες, τα άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα και όσοι μεταβολίζουν αργά την καφεΐνη λόγω γενετικών χαρακτηριστικών.
Το ρυθμιστικό κενό στην ΕΕ
Παρά τους κινδύνους, δεν υπάρχει ακόμα ενιαίο ανώτατο όριο καφεΐνης για διατροφικά συμπληρώματα σε επίπεδο ΕΕ. Αυτό δυσκολεύει τον έλεγχο και αφήνει προϊόντα με υψηλότατη περιεκτικότητα να κυκλοφορούν νόμιμα. Η μόνη υποχρεωτική ρύθμιση αφορά την επισήμανση: τα προϊόντα πρέπει να αναγράφουν την περιεκτικότητα σε καφεΐνη και προειδοποιητικές ενδείξεις για ευπαθείς ομάδες. Η σύσταση των ερευνητών είναι σαφής: αποφύγετε εντελώς τις αδοσολόγητες σκόνες καφεΐνης, ελέγχετε προσεκτικά τις αναγραφόμενες ποσότητες ανά μερίδα και ανά ημέρα, λαμβάνετε υπόψη και την καφεΐνη που ήδη προσλαμβάνετε από καφέ, τσάι, αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά, και είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με προϊόντα που συνδυάζουν καφεΐνη με άλλες διεγερτικές ουσίες.
