Ερευνητές προειδοποιούν ότι τα μικροπλαστικά και οι χημικές ουσίες των συσκευασιών τροφίμων μπορεί να διαταράσσουν την ορμονική ισορροπία του εμβρύου
Το αυστραλιανό κοινοβούλιο ζήτησε πρόσφατα δημόσια διαβούλευση για τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών, των τοξικών χημικών ουσιών και των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» (PFAS) στην ανθρώπινη υγεία. Ανάμεσα στους οργανισμούς που κατέθεσαν επίσημη τοποθέτηση ήταν το Food Packaging Forum (FPF), ένας ανεξάρτητος οργανισμός επιστημονικής επικοινωνίας με έδρα τη Ζυρίχη, ο οποίος συμμετέχει σε ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα για τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη υγεία. Η τοποθέτησή του συνοψίζει ευρήματα που είναι, ταυτόχρονα, επιστημονικά σημαντικά και ιδιαίτερα ανησυχητικά.
Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι πλέον αν τα μικροπλαστικά βρίσκονται στο ανθρώπινο σώμα. Αυτό είναι ήδη αποδεδειγμένο. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς κάνουν εκεί, και πόσο νωρίς αρχίζουν να το κάνουν. Τα πιο πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η έκθεση ξεκινά πριν από τη γέννηση, μέσα στη μήτρα.
Μικροπλαστικά που διαπερνούν τον πλακούντα
Το ερευνητικό πρόγραμμα AURORA, στο οποίο συμμετέχει και το FPF, μελετά εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια τις τοξικολογικές επιπτώσεις της έκθεσης σε μικρο- και νανοπλαστικά (MNPs) κατά τα πρώτα στάδια της ζωής. Τα αποτελέσματα, που προέρχονται τόσο από εργαστηριακά μοντέλα πλακούντα όσο και από δύο μελέτες γεννήσεων με συμμετέχοντες από Ισπανία και Βέλγιο, είναι αποκαλυπτικά. Δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες με in vitro μοντέλα πλακούντα έδειξαν ότι σωματίδια πολυστυρενίου μεγέθους 50 και 200 νανομέτρων μπορούν να διαπεράσουν τον πλακουντιακό φραγμό. Αυτό σημαίνει ότι τα νανοπλαστικά φτάνουν στο αναπτυσσόμενο έμβρυο.
Το εύρημα αυτό από μόνο του είναι ανησυχητικό. Αλλά η ανησυχία εντείνεται όταν προστεθεί η παρατήρηση ότι σωματίδια πολυστυρενίου 50 νανομέτρων μείωσαν τα επίπεδα της ορμόνης 17-άλφα-οιστραδιόλης κατά 17% στα in vitro μοντέλα. Η ορμονική ισορροπία κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης είναι εξαιρετικά ευαίσθητη, καθώς ακόμα και μικρές διαταραχές στο ενδοκρινικό σύστημα μπορεί να έχουν συνέπειες που δεν εκδηλώνονται στη βρεφική ηλικία αλλά πολύ αργότερα, στην ενήλικη ζωή, με τη μορφή χρόνιων παθήσεων, διαταραχών αναπαραγωγής ή μεταβολικών προβλημάτων. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί πλήρως η επίπτωση αυτής της ορμονικής διαταραχής, αλλά η υπάρχουσα ένδειξη δικαιολογεί ανησυχία.
Το ευρύτερο ερευνητικό πρόγραμμα CUSP, στο οποίο εντάσσεται το AURORA, προσθέτει ακόμα πιο συγκεκριμένα ευρήματα. Τα αποτελέσματά του δείχνουν ότι τα MNPs μπορούν να συσσωρευτούν σε εμβρυϊκά όργανα και να προκαλέσουν βιολογικές επιδράσεις στο ήπαρ και στον μεταβολισμό των λιπιδίων. Επιπλέον, in vitro μοντέλα πλακούντα έδειξαν ότι ορισμένα MNPs αυξάνουν τη διαπερατότητα του επιθηλίου και ενεργοποιούν φλεγμονώδεις, αλλεργικές και ανοσολογικές αντιδράσεις.
Το FPF δεν περιορίζεται στην απαρίθμηση ευρημάτων. Καταθέτει και μια σαφή πολιτική θέση: δεδομένης της παγκόσμιας και μη αναστρέψιμης έκθεσης του ανθρώπινου πληθυσμού στα μικροπλαστικά, και των υπαρχουσών αποδείξεων για τις επιπτώσεις των χημικών ουσιών του πλαστικού στην υγεία σε όλα τα στάδια της ζωής, η απαίτηση για αφθονία επιστημονικών αποδείξεων πριν από τη λήψη μέτρων είναι μια πολυτέλεια που δεν μπορούμε πλέον να αντέξουμε. Η αρχή της προφύλαξης, που ορίζει ότι η έλλειψη επιστημονικής βεβαιότητας δεν πρέπει να εμποδίζει την πρόληψη πιθανής βλάβης στην ανθρώπινη υγεία, είναι εδώ άμεσα εφαρμόσιμη.
Φωτογραφία Shutterstock
