Για εκατομμύρια ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο, η αντιμετώπιση του πόνου δεν περιορίζεται στα φάρμακα. Μια μεγάλη δικτυακή μετα-ανάλυση 139 τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 10.000 άνθρωποι, συνέκρινε 12 διαφορετικές μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις και κατέληξε σε ένα εύρημα που έχει ιδιαίτερο πρακτικό ενδιαφέρον. Οι πιο απλές λύσεις, όπως οι νάρθηκες γόνατος, η άσκηση στο νερό και η συστηματική άσκηση, βρέθηκαν μεταξύ των παρεμβάσεων με τις καλύτερες επιδόσεις, ενώ ο υπέρηχος κατατάχθηκε σταθερά στις λιγότερο αποτελεσματικές επιλογές.
Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος προκαλεί πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της κίνησης και συχνά οδηγεί τους ασθενείς στην αναζήτηση τρόπων ελέγχου των συμπτωμάτων χωρίς συνεχή χρήση φαρμάκων. Τα αντιφλεγμονώδη μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση του πόνου, όμως η μακροχρόνια χρήση τους συνδέεται με ανεπιθύμητες ενέργειες, μεταξύ άλλων από το γαστρεντερικό και το καρδιαγγειακό σύστημα. Για τον λόγο αυτό, οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις αποτελούν σημαντικό κομμάτι της αντιμετώπισης της πάθησης.
Ποιες θεραπείες ξεχώρισαν
Οι ερευνητές συνέκριναν παρεμβάσεις που περιλάμβαναν νάρθηκες γόνατος, ειδικά πέλματα, ταινίες κινησιοθεραπείας, άσκηση, υδροθεραπεία, ηλεκτρική διέγερση, θεραπεία με λέιζερ, θεραπεία με κρουστικά κύματα και θεραπεία με υπερήχους. Η δικτυακή μετα-ανάλυση επιτρέπει την έμμεση σύγκριση διαφορετικών θεραπειών ακόμη και όταν δεν έχουν δοκιμαστεί όλες μεταξύ τους στην ίδια κλινική μελέτη.
Οι νάρθηκες γόνατος βρέθηκαν ιδιαίτερα ψηλά στην κατάταξη, καθώς συνδέθηκαν με μείωση του πόνου και της δυσκαμψίας, αλλά και με βελτίωση της σωματικής λειτουργίας. Η υδροθεραπεία, δηλαδή η άσκηση και θεραπευτική κινητοποίηση μέσα στο νερό, εμφάνισε ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του πόνου, ενώ η συστηματική άσκηση έδωσε σταθερά οφέλη τόσο στον πόνο όσο και στη σωματική λειτουργία.
Ορισμένες περισσότερο τεχνολογικές παρεμβάσεις δεν ήταν πάντως χωρίς αποτέλεσμα. Η θεραπεία με λέιζερ υψηλής έντασης και η θεραπεία με κρουστικά κύματα εμφάνισαν οφέλη σε συγκεκριμένες παραμέτρους. Η εικόνα ήταν διαφορετική για τους υπερήχους, οι οποίοι κατατάχθηκαν επανειλημμένα κοντά στο τέλος των συγκρίσεων και δεν παρουσίασαν αντίστοιχη συνολική αποτελεσματικότητα.
Δεν σημαίνει ότι υπάρχει μία θεραπεία για όλους
Η κατάταξη δεν σημαίνει ότι ένας νάρθηκας ή η υδροθεραπεία αποτελούν την καλύτερη επιλογή για κάθε άνθρωπο με οστεοαρθρίτιδα. Οι 139 μελέτες που συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση διέφεραν ως προς τον σχεδιασμό, τον αριθμό των συμμετεχόντων, τη διάρκεια των παρεμβάσεων και τα χαρακτηριστικά των ασθενών. Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν επομένως ότι τα αποτελέσματα δεν πρέπει να θεωρηθούν οριστική κατάταξη που υπερισχύει κάθε εξατομικευμένης ιατρικής αξιολόγησης.
Το ενδιαφέρον της μελέτης βρίσκεται κυρίως στο ότι συγκρίνει συγκεντρωμένα ένα μεγάλο εύρος επιλογών και δείχνει πως οι πιο σύνθετες ή τεχνολογικά προηγμένες παρεμβάσεις δεν είναι απαραίτητα και οι πιο αποτελεσματικές. Η άσκηση, ειδικά όταν προσαρμόζεται στις δυνατότητες του ασθενούς, μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργικότητα του γόνατος, ενώ η άσκηση στο νερό προσφέρει ένα περιβάλλον όπου η άνωση μειώνει το φορτίο στις αρθρώσεις.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα ενισχύουν τη θέση των φυσικών και άλλων μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων στην αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος. Παράλληλα, χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν ο συνδυασμός διαφορετικών θεραπειών μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερο όφελος από κάθε παρέμβαση ξεχωριστά, αλλά και ποιες επιλογές έχουν την καλύτερη σχέση αποτελεσματικότητας και κόστους.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο PLOS One.
