Οι θεραπείες με φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 έχουν αλλάξει σημαντικά την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του διαβήτη, όμως η πραγματική χρήση τους σε εκατομμύρια ανθρώπους μπορεί να αποκαλύπτει συμπτώματα που δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν στις κλινικές δοκιμές. Μια νέα μελέτη δείχνει πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιήσει τις αυθόρμητες αναφορές ασθενών στα κοινωνικά δίκτυα για να εντοπίσει πιθανά σήματα ασφάλειας που αξίζουν περαιτέρω έρευνα.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια ανέλυσαν 410.198 αναρτήσεις στο Reddit, οι οποίες δημοσιεύθηκαν από τον Μάιο του 2019 έως τον Ιούνιο του 2025 και αφορούσαν τη σεμαγλουτίδη και την τιρζεπατίδη. Συνολικά, 67.008 χρήστες δήλωσαν ότι είχαν χρησιμοποιήσει κάποιο από τα συγκεκριμένα φάρμακα και το 43,5% ανέφερε τουλάχιστον μία ανεπιθύμητη ενέργεια.
Τα γνωστά συμπτώματα και όσα ξεχώρισαν
Οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις ήταν μακράν οι συχνότερες αναφορές, κάτι που συμφωνεί με το ήδη γνωστό προφίλ των συγκεκριμένων φαρμάκων. Η ναυτία αναφέρθηκε από το 36,9% των χρηστών που περιέγραψαν ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ ακολούθησαν η κόπωση με 16,7%, ο έμετος με 16,3%, η δυσκοιλιότητα με 15,3% και η διάρροια με 12,6%. Η συμφωνία αυτών των ευρημάτων με γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν σημαντική για τους ερευνητές, καθώς έδειξε ότι η συγκεκριμένη μέθοδος μπορούσε πράγματι να εντοπίσει πραγματικά μοτίβα μέσα σε έναν τεράστιο όγκο μη τυποποιημένων δεδομένων.
Περισσότερο ενδιαφέρον παρουσίασαν όμως συμπτώματα που δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο στις κλασικές κλινικές δοκιμές ή στις επίσημες αναφορές ασφάλειας. Σχεδόν το 4% των χρηστών που ανέφεραν ανεπιθύμητες ενέργειες περιέγραψαν συμπτώματα που σχετίζονται με την αναπαραγωγική λειτουργία, μεταξύ άλλων αλλαγές στον εμμηνορροϊκό κύκλο, αιμορραγία μεταξύ περιόδων, αυξημένη αιμορραγία και ακανόνιστη περίοδο. Παράλληλα, εντοπίστηκαν αρκετές αναφορές για αλλαγές στη θερμοκρασία του σώματος, όπως ρίγη, ασυνήθιστο αίσθημα κρύου, εξάψεις και συμπτώματα που έμοιαζαν με πυρετό. Η κόπωση ήταν επίσης ένα από τα συχνότερα παράπονα, παρά το γεγονός ότι δεν είχε καταγραφεί με αντίστοιχη συχνότητα σε αρκετές προηγούμενες κλινικές μελέτες.
Το ενδιαφέρον της μελέτης δεν βρίσκεται μόνο στα συμπτώματα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο εντοπίστηκαν. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν υπολογιστικές μεθόδους και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα για να επεξεργαστούν τον καθημερινό τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι περιγράφουν τις εμπειρίες τους και να τον αντιστοιχίσουν με τυποποιημένες ιατρικές κατηγορίες. Ένας χρήστης, για παράδειγμα, μπορεί να γράψει ότι «κρυώνει συνέχεια» ή ότι έχει «ρίγη», χωρίς να χρησιμοποιήσει την επίσημη ιατρική ορολογία που θα χρησιμοποιούσε ένας γιατρός ή μια βάση δεδομένων ανεπιθύμητων ενεργειών. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως ένα είδος πρώιμου συστήματος εντοπισμού σημάτων, ιδιαίτερα όταν ένα φάρμακο χρησιμοποιείται πλέον σε πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό από εκείνον που συμμετείχε στις αρχικές δοκιμές. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι κλινικές δοκιμές παραμένουν το βασικό πρότυπο για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας, αλλά έχουν συγκεκριμένο μέγεθος και διάρκεια. Οι συζητήσεις των ασθενών στο διαδίκτυο μπορούν να προσφέρουν πολύ μεγαλύτερο όγκο πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.
Υπάρχει όμως ένας κρίσιμος περιορισμός: η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα προκαλούν τα συγκεκριμένα συμπτώματα. Το Reddit δεν αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού που λαμβάνει GLP-1 φάρμακα, ενώ οι αναφορές των χρηστών δεν μπορούν από μόνες τους να ξεχωρίσουν την επίδραση ενός φαρμάκου από την απώλεια βάρους, άλλες παθήσεις, άλλα φάρμακα ή διαφορετικούς παράγοντες της καθημερινής ζωής. Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα για την περίοδο, τη θερμοκρασία του σώματος και την κόπωση αποτελούν σήματα προς διερεύνηση και όχι αποδεδειγμένες νέες παρενέργειες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η πιθανή βιολογική εξήγηση που προτείνεται. Ο υποθάλαμος του εγκεφάλου συμμετέχει στη ρύθμιση της πείνας, των ορμονών, της αναπαραγωγής και της θερμοκρασίας του σώματος, ενώ τα φάρμακα GLP-1 δρουν, μεταξύ άλλων, σε εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με τη ρύθμιση της όρεξης. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει αποδεδειγμένη σύνδεση ανάμεσα στη δράση των φαρμάκων και στις διαταραχές περιόδου ή τις μεταβολές της θερμοκρασίας, αλλά αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο οι ερευνητές θεωρούν ότι τα συγκεκριμένα μοτίβα πρέπει να εξεταστούν με πιο ελεγχόμενες μελέτες.
Η ερευνητική ομάδα θέλει πλέον να εξετάσει αν τα ίδια ευρήματα εμφανίζονται και σε άλλες διαδικτυακές κοινότητες και σε διαφορετικές χώρες, καθώς οι χρήστες του Reddit είναι κατά κύριο λόγο νεότεροι, περισσότερο άνδρες και δυσανάλογα συγκεντρωμένοι στις ΗΠΑ. Η διεύρυνση των πηγών θα μπορούσε να δείξει ποια από τα σημάδια που εντοπίστηκαν αντανακλούν ευρύτερη εμπειρία των χρηστών των GLP-1 και ποια σχετίζονται περισσότερο με το συγκεκριμένο διαδικτυακό κοινό.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Health.
