Μόλις 2 στους 10 άνδρες γνωρίζουν ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών έχει συσχετιστεί σε έρευνες με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση στις ΗΠΑ, ενώ το 66% δηλώνει ότι θα ήταν πιθανό να περιορίσει ή να αποφύγει τα γαλακτοκομικά εάν ενημερωνόταν για τη συγκεκριμένη σχέση. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τη Morning Consult για την Physicians Committee for Responsible Medicine σε 1.102 άνδρες στις ΗΠΑ, καταγράφει παράλληλα ότι μόλις το 20% είχε λάβει από επαγγελματία υγείας πληροφορίες σχετικά με τη σύνδεση διατροφής και κινδύνου καρκίνου του προστάτη.
Η δημοσκόπηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή έρχεται να συναντήσει μια ήδη εκτεταμένη βιβλιογραφία γύρω από τον ρόλο των γαλακτοκομικών στη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου. Μετα-ανάλυση 32 μελετών που δημοσιεύθηκε στο The American Journal of Clinical Nutrition είχε βρει ότι υψηλότερη κατανάλωση συνολικών γαλακτοκομικών, γάλακτος και τυριού συνδεόταν με μικρή αύξηση του συνολικού κινδύνου καρκίνου του προστάτη. Για παράδειγμα, η αύξηση της κατανάλωσης συνολικών γαλακτοκομικών κατά 400 γραμμάρια την ημέρα συσχετίστηκε με 7% υψηλότερο κίνδυνο, ενώ για το γάλα η αύξηση κατά 200 γραμμάρια ημερησίως συνδεόταν με 3% υψηλότερο κίνδυνο.
Ωστόσο, η επιστημονική εικόνα δεν είναι τόσο απλή όσο μπορεί να αφήνει να εννοηθεί ένας τίτλος περί «επικίνδυνων γαλακτοκομικών». Μια μεταγενέστερη επισκόπηση έξι συστηματικών ανασκοπήσεων και μετα-αναλύσεων, η οποία εξέτασε συνολικά δεδομένα από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, κατέληξε ότι υπάρχουν ενδείξεις πως η υψηλότερη κατανάλωση γαλακτοκομικών μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο, αλλά τα αποτελέσματα μεταξύ των μελετών δεν είναι απόλυτα συνεπή και παρουσιάζουν σημαντική ετερογένεια. Πρόκειται κυρίως για παρατηρησιακές μελέτες, επομένως τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι απόδειξη ότι τα γαλακτοκομικά προκαλούν τον καρκίνο.
Στη νέα δημοσκόπηση, πάντως, η ενημέρωση φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τη στάση των συμμετεχόντων. Το 76% δήλωσε ότι θα υποστήριζε την υποχρεωτική τοποθέτηση προειδοποιητικών ετικετών στα γαλακτοκομικά προϊόντα, ώστε οι καταναλωτές να ενημερώνονται για τη συγκεκριμένη πιθανή σχέση με τον καρκίνο του προστάτη. Το εύρημα αυτό αποτυπώνει περισσότερο τη στάση των καταναλωτών απέναντι στην ενημέρωση παρά μια επιστημονικά τεκμηριωμένη ανάγκη για προειδοποιητικές ετικέτες, καθώς δεν υπάρχει σήμερα ομοφωνία ότι τα γαλακτοκομικά αποτελούν αιτιολογημένο παράγοντα κινδύνου.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τη φυτική διατροφή
Παράλληλα με την έρευνα για τα γαλακτοκομικά, αυξάνεται το ενδιαφέρον για το εάν η συνολική διατροφική εικόνα μπορεί να επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης ή την εξέλιξη του καρκίνου του προστάτη. Στη μελέτη Adventist Health Study-2, η οποία περιλάμβανε περισσότερους από 26.000 άνδρες, όσοι ακολουθούσαν vegan διατροφή είχαν περίπου 35% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη σε σύγκριση με τους μη χορτοφάγους. Η μελέτη ήταν προοπτική και τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση, χωρίς όμως να αποδεικνύουν από μόνα τους αιτιώδη σχέση.
Ακόμη πιο ενδιαφέροντα είναι τα δεδομένα για άνδρες που έχουν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη. Ανάλυση που παρουσιάστηκε στο Journal of Clinical Oncology εξέτασε περισσότερους από 2.000 άνδρες και διαπίστωσε ότι όσοι βρίσκονταν στο υψηλότερο επίπεδο κατανάλωσης φυτικών τροφών είχαν χαμηλότερο κίνδυνο εξέλιξης και υποτροπής της νόσου. Στην ανάλυση, η υψηλότερη κατανάλωση φυτικών τροφών συνδέθηκε με 56% χαμηλότερο κίνδυνο εξέλιξης και 59% χαμηλότερο κίνδυνο υποτροπής σε συγκεκριμένη υποομάδα ανδρών με πιο έντονη φυσική δραστηριότητα, ενώ στο συνολικό δείγμα η συσχέτιση με τον δείκτη φυτικής διατροφής ήταν επίσης σημαντική.
Τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι η αποφυγή των γαλακτοκομικών ή η υιοθέτηση vegan διατροφής αποτελεί θεραπεία ή εγγυάται προστασία από τον καρκίνο. Δείχνουν, όμως, ότι η ποιότητα και το συνολικό πρότυπο της διατροφής αποτελούν αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας. Για τον ελληνικό καταναλωτή, το μήνυμα επομένως δεν είναι ότι πρέπει να αποκλείσει αυτομάτως γάλα, γιαούρτι ή τυρί από τη διατροφή του, αλλά ότι η σχέση συγκεκριμένων τροφίμων με τον κίνδυνο καρκίνου χρειάζεται να αξιολογείται μέσα στο σύνολο των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων και όχι με βάση μία μεμονωμένη μελέτη ή δημοσκόπηση.
Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει σημαντική απειλή για την υγεία των ανδρών. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία εκτιμά ότι στις ΗΠΑ θα καταγραφούν το 2026 περίπου 333.830 νέα περιστατικά και 36.320 θάνατοι από τη νόσο.
