Η περιορισμένη πρόσληψη πρωτεϊνών μπορεί να ενεργοποιήσει μοριακά μονοπάτια που συνδέονται με την επιβράδυνση της γήρανσης
Η μείωση των θερμίδων (Calorie Restriction – CR) χρησιμοποιείται ευρέως για την καθυστέρηση της γήρανσης, όμως η μακροχρόνια τήρησή της είναι δύσκολη. Πλέον, νέα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι η ποσότητα, η πηγή και η σύνθεση της διαιτητικής πρωτεΐνης μπορεί να συνδέονται ισχυρότερα με την υγεία και τη μακροζωία. Ως αποτέλεσμα, ο Περιορισμός Πρωτεϊνών (Protein Restriction – PR) αναδεικνύεται ως μια πιο στοχευμένη και δυνητικά εφαρμόσιμη στρατηγική.
Πώς λειτουργεί ο περιορισμός πρωτεϊνών
Τα οφέλη της διαιτητικής πρωτεΐνης στη γήρανση μεσολαβούνται από ένα δίκτυο μοριακών μονοπατιών που ανιχνεύουν τα θρεπτικά συστατικά. Στο επίκεντρο αυτού του δικτύου βρίσκεται η πρωτεϊνική κινάση mTOR (mechanistic target of rapamycin). Το μονοπάτι mTORC1 ενεργοποιείται έντονα από αμινοξέα και θεωρείται βασικός παράγοντας της γήρανσης. Ο περιορισμός της ενεργοποίησης του mTORC1, μέσω γενετικών ή φαρμακευτικών παρεμβάσεων, έχει επεκτείνει σταθερά τη διάρκεια ζωής σε μοντέλα ποντικιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το CDC υιοθετεί τους ισχυρισμούς για σύνδεση εμβολίων–αυτισμού προκαλώντας αντιδράσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρωτοφανές πρόστιμο σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ που πούλησε μολυσμένο προϊόν παρά την ανακοίνωση ανάκλησης
Μελέτες σε τρωκτικά έδειξαν ότι η μείωση της διαιτητικής πρωτεΐνης από τα τυπικά επίπεδα (περίπου 20% των συνολικών θερμίδων) σε 5–10% αυξάνει τη μέγιστη διάρκεια ζωής κατά πάνω από 20%. Πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως ο περιορισμός ενός μόνο βασικού αμινοξέος, της μεθειονίνης, έδειξαν εξίσου ισχυρά αποτελέσματα, βελτιώνοντας τους δείκτες μεταβολικής υγείας.
Εφαρμογή και κίνδυνοι
Παραδείγματα διατροφών με ιστορικά χαμηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες είναι η παραδοσιακή διατροφή των κατοίκων της Οκινάουα (9% πρωτεΐνη, 85% υδατάνθρακες) και η Μεσογειακή Διατροφή, οι οποίες συνδέονται με χαμηλότερη θνησιμότητα και υγιή γήρανση. Μια μεγάλη μετα-ανάλυση του 2020 υποδηλώνει ότι η υψηλότερη πρόσληψη φυτικής πρωτεΐνης συσχετίζεται με 8% μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας από κάθε αιτία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της πηγής της πρωτεΐνης αντί της απόλυτης ποσότητάς της.
Δεδομένων των κινδύνων που συνδέονται με τη χρόνια έλλειψη πρωτεΐνης, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους, η διαλειμματική ή κυκλική εφαρμογή του περιορισμού θεωρείται ασφαλέστερη και πιο εφικτή από τον συνεχή PR. Μια πρακτική προσέγγιση θα μπορούσε να περιλαμβάνει μία ή δύο «ημέρες χαμηλής πρωτεΐνης» κάθε εβδομάδα, με συνειδητή μείωση της πρόσληψης κάτω από 0.8 g/kg σωματικού βάρους, δίνοντας έμφαση στις φυτικές πηγές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Επιστολή της εταιρείας που έστειλε δεκάδες παιδιά στο νοσοκομείο από μολυσμένο γάλα – Πωλείται σε 22 χώρες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νεκρός στο σπίτι του βρέθηκε 13χρονος – Έρευνα για πιθανή δηλητηρίαση από κοτόπουλο ντονέρ
Ο πρωταρχικός κίνδυνος της ακατάλληλης εφαρμογής PR είναι η σαρκοπενία, η απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης που σχετίζεται με την ηλικία. Οι ηλικιωμένοι, λόγω μειωμένης μυϊκής αντίδρασης στην πρωτεϊνική πρόσληψη, χρειάζονται υψηλότερη διαιτητική πρωτεΐνη (σύσταση 1.0 – 1.2 g/kg σωματικού βάρους ανά ημέρα). Συνεπώς, ο χρόνιος ή σοβαρός περιορισμός πρωτεϊνών θεωρείται ακατάλληλος για αυτούς.
Συνολικά, για υγιείς ενήλικες μέσης ηλικίας, οι περιοδικοί κύκλοι χαμηλής πρόσληψης πρωτεΐνης, σε συνδυασμό με διατροφικά πρότυπα που δίνουν έμφαση στις φυτικές πηγές, μπορούν να προσφέρουν τα μεταβολικά οφέλη που παρατηρούνται στην έρευνα για τη μακροζωία, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η μακροπρόθεσμη διατροφική τους κατάσταση.
