Το ήπαρ επεξεργάζεται καθημερινά θρεπτικά συστατικά, αποθηκεύει ενέργεια, παράγει χολή και συμμετέχει στην επεξεργασία ουσιών που εισέρχονται στον οργανισμό. Η διατροφή επομένως δεν επηρεάζει μόνο το σωματικό βάρος ή το σάκχαρο, αλλά συνδέεται και με την ποσότητα λίπους που μπορεί να συσσωρευτεί στο ήπαρ και με την εξέλιξη μεταβολικών διαταραχών του οργάνου.
Τέσσερις κατηγορίες τροφίμων και ποτών όταν καταναλώνονται συστηματικά, μπορούν να λειτουργήσουν επιβαρυντικά για την υγεία του ήπατος.
Επεξεργασμένα κρέατα και υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα
Στην πρώτη κατηγορία βρίσκονται τα επεξεργασμένα κρέατα, όπως μπέικον, λουκάνικα, αλλαντικά και προϊόντα τύπου χοτ ντογκ. Το ζήτημα δεν αφορά ένα συγκεκριμένο τρόφιμο που καταναλώνεται περιστασιακά, αλλά κυρίως τη συστηματική κατανάλωση προϊόντων που μπορεί να περιέχουν σημαντικές ποσότητες κορεσμένων λιπαρών, αλατιού και συντηρητικών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η συχνότερη κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο μεταβολικής δυσλειτουργίας και συσσώρευσης λίπους στο ήπαρ. Η σχέση αυτή έχει εξεταστεί και σε συστηματική ανασκόπηση και μεταανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Journal of Global Health. Η συγκεκριμένη έρευνα εξέτασε τη σχέση κατανάλωσης επεξεργασμένου και μη επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος με τον κίνδυνο λιπώδους νόσου του ήπατος. Τα ευρήματα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σύνολο δεδομένων που συνδέει ορισμένες διατροφικές συνήθειες με τη μεταβολική υγεία του ήπατος.
Στην ίδια κατηγορία ευρύτερων διατροφικών επιλογών βρίσκονται τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα. Εδώ περιλαμβάνονται προϊόντα όπως συσκευασμένα γλυκά, πατατάκια και έτοιμα γεύματα, τα οποία συχνά συνδυάζουν χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες με υψηλές ποσότητες εξευγενισμένων υδατανθράκων, πρόσθετων σακχάρων, αλατιού και κορεσμένων λιπαρών. Ο συνδυασμός αυτός μπορεί να ευνοήσει την αποθήκευση λίπους στο ήπαρ, ιδιαίτερα όταν αποτελεί σταθερό μέρος της καθημερινής διατροφής. Μελέτη σε συμμετέχοντες από τη βάση δεδομένων UK Biobank, που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Clinical Nutrition, έχει επίσης συνδέσει την υψηλότερη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων με δυσμενέστερα ηπατικά αποτελέσματα. Η έρευνα εξέτασε ειδικότερα τη σχέση με το λίπος στο ήπαρ, την ίνωση και την κίρρωση, προσθέτοντας στοιχεία στη συζήτηση για το πώς η συνολική ποιότητα της διατροφής μπορεί να επηρεάσει το όργανο.
Τηγανητά, γρήγορο φαγητό και αλκοόλ
Η τρίτη κατηγορία αφορά το γρήγορο φαγητό και τα τηγανητά, όπως τηγανητές πατάτες, τηγανητό κοτόπουλο και μπέργκερ. Τα συγκεκριμένα γεύματα μπορούν να συγκεντρώνουν σε μία μόνο επιλογή σημαντικές ποσότητες εξευγενισμένων υδατανθράκων, λιπαρών και αλατιού. Όταν η κατανάλωση γίνεται συχνά, το συνολικό διατροφικό φορτίο μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μελέτη που εξέτασε ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες με παχυσαρκία ή διαβήτη. Τα άτομα που λάμβαναν τουλάχιστον το 20% των ημερήσιων θερμίδων τους από γρήγορο φαγητό παρουσίαζαν σημαντικά υψηλότερη ποσότητα λίπους στο ήπαρ. Η σχέση ήταν ακόμη εντονότερη σε ανθρώπους που είχαν ήδη παχυσαρκία ή διαβήτη. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Clinical Gastroenterology and Hepatology.
Η τέταρτη κατηγορία είναι το αλκοόλ, το οποίο έχει διαφορετικό μηχανισμό από τις προηγούμενες διατροφικές επιλογές. Το ήπαρ είναι το βασικό όργανο που μεταβολίζει το αλκοόλ και τα προϊόντα της διάσπασής του. Η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και να αυξήσει τον κίνδυνο λιπώδους νόσου του ήπατος, αλκοολικής ηπατίτιδας, κίρρωσης και καρκίνου του ήπατος. Σημαντικό είναι και το γεγονός ότι το ήπαρ δεν θεωρεί διαφορετικά τα είδη αλκοολούχων ποτών. Η αντίληψη ότι ένα συγκεκριμένο ποτό, όπως το κόκκινο κρασί, είναι εγγενώς ασφαλέστερο για το ήπαρ δεν υποστηρίζεται από τη συγκεκριμένη προσέγγιση. Ο κίνδυνος συνδέεται κυρίως με την ποσότητα αλκοόλ που καταναλώνεται και τη συχνότητα της κατανάλωσης.
Από την άλλη, η διατροφή που υποστηρίζει την υγεία του ήπατος δεν χρειάζεται να βασίζεται σε αυστηρούς αποκλεισμούς ή σε «αποτοξινώσεις». Η αντικατάσταση ορισμένων επιλογών με τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες, καλά λιπαρά και θρεπτικά συστατικά αποτελεί την άλλη πλευρά της ίδιας εικόνας. Στα τρόφιμα που αναφέρονται περιλαμβάνονται δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, λιπαρά ψάρια και ελαιόλαδο. Τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης, όπως βρώμη, καστανό ρύζι, φασόλια και φακές, παρέχουν φυτικές ίνες που επιβραδύνουν την απορρόφηση των σακχάρων και συνδέονται με καλύτερο μεταβολικό περιβάλλον. Τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, οι σαρδέλες και το σκουμπρί, αποτελούν πηγή ωμέγα 3 λιπαρών οξέων, ενώ το ελαιόλαδο παρέχει μονοακόρεστα λιπαρά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
