Η ορμόνη της πείνας, η γκρελίνη, ενδέχεται να σχετίζεται περισσότερο με ορισμένα χαρακτηριστικά της σύστασης του σώματος παρά με την πρόσφατη πρόσληψη θερμίδων και θρεπτικών συστατικών. Αυτό προκύπτει από μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients και εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στα επίπεδα της γκρελίνης, τον δείκτη μάζας σώματος, την κατανομή του λίπους και τη διατροφή. Οι ερευνητές, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά και δεν αποδεικνύουν ότι η σύσταση του σώματος επηρεάζει την πείνα περισσότερο από τη διατροφή σε όλες τις περιπτώσεις. Η γκρελίνη παράγεται κυρίως στο στομάχι και συμμετέχει στη ρύθμιση της όρεξης, στέλνοντας στον εγκέφαλο σήματα που ενισχύουν το αίσθημα της πείνας. Τα επίπεδά της μεταβάλλονται στη διάρκεια της ημέρας και επηρεάζονται από την πρόσληψη τροφής και την ενεργειακή κατάσταση του οργανισμού. Για να διερευνήσουν τους παράγοντες που συνδέονται με αυτές τις μεταβολές, οι ερευνητές εξέτασαν 76 άτομα ηλικίας 40 έως 60 ετών, τα οποία χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες ανάλογα με τον δείκτη μάζας σώματός τους, από φυσιολογικό βάρος έως παχυσαρκία διαφορετικού βαθμού.
Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε αιμοληψία για τη μέτρηση της γκρελίνης μετά από νηστεία, ενώ οι ερευνητές κατέγραψαν την ενεργειακή πρόσληψη και την κατανάλωση πρωτεϊνών, λιπών και υδατανθράκων με βάση ημερολόγια διατροφής τριών ημερών. Παράλληλα, αξιολόγησαν τη σύσταση του σώματος και εξέτασαν πώς μεταβάλλονταν τα επίπεδα της ορμόνης μετά την κατανάλωση ενός τυποποιημένου υγρού γεύματος περίπου 459 θερμίδων.
Η διατροφή τριών ημερών δεν εξηγούσε τα επίπεδα γκρελίνης
Η βασική ανάλυση δεν έδειξε στατιστικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα γκρελίνης μετά τη νηστεία και στη συνολική ενεργειακή πρόσληψη ή στην κατανάλωση πρωτεϊνών, λιπών και υδατανθράκων. Σε άτομα με υπερβάλλον βάρος, η μεγαλύτερη πρόσληψη υδατανθράκων συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα γκρελίνης, αλλά η συσχέτιση αυτή δεν εμφανίστηκε με τον ίδιο τρόπο στις υπόλοιπες ομάδες. Επομένως, δεν προκύπτει ότι συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά δεν επηρεάζουν την ορμόνη, αλλά ότι η πρόσφατη διατροφή, όπως καταγράφηκε στη συγκεκριμένη μελέτη, δεν εξηγούσε συνολικά τις διαφορές στα επίπεδά της. Η σχέση με την κατανομή του λίπους παρουσίασε διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα δύο φύλα. Στους άνδρες, μικρότερο ποσοστό λίπους στην περιοχή των γοφών και των μηρών συνδέθηκε με υψηλότερα επίπεδα γκρελίνης μετά τη νηστεία. Στις γυναίκες, ο δείκτης μάζας σώματος και η κατανομή του λίπους παρουσίασαν επιμέρους συσχετίσεις με την ορμόνη, αλλά το συνολικό στατιστικό μοντέλο δεν έδωσε σημαντικό αποτέλεσμα. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να υποστηριχθεί πως η κατανομή του λίπους επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο την πείνα σε όλους τους ανθρώπους.
Μετά το δοκιμαστικό γεύμα, τα επίπεδα γκρελίνης μειώθηκαν μέσα στην πρώτη ώρα και παρέμειναν χαμηλότερα από τις αρχικές τιμές, προτού αρχίσουν να επιστρέφουν σταδιακά προς αυτές έπειτα από τρεις έως τέσσερις ώρες. Οι γυναίκες με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία πρώτου βαθμού εμφάνισαν μεγαλύτερη αρχική μείωση, αλλά οι διαφορές μεταξύ των ομάδων δεν επιβεβαιώθηκαν με επαρκή στατιστική ισχύ.
Τα όρια των ευρημάτων
Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το μικρό δείγμα, οι καταγραφές διατροφής μόλις τριών ημερών και η χρήση ενός μόνο τυποποιημένου γεύματος περιορίζουν την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, μετρήθηκε η συνολική γκρελίνη χωρίς να διαχωριστούν οι δύο βασικές μορφές της, ενώ δεν καταγράφηκαν παράγοντες όπως η φάση του εμμηνορροϊκού κύκλου και η εμμηνοπαυσιακή κατάσταση, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ορμονικές μετρήσεις.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η κατανομή του λίπους καθορίζει την πείνα ούτε ότι η διατροφή έχει μικρότερη σημασία. Δείχνει ότι η σχέση μεταξύ διατροφής, σωματικού λίπους και ορμονών της όρεξης είναι σύνθετη και ότι χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες για να αποσαφηνιστεί πώς αλληλεπιδρούν αυτοί οι παράγοντες.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients.
