Στο επίκεντρο νέων καταγγελιών για την επιρροή της βιομηχανίας στις ευρωπαϊκές αποφάσεις βρίσκεται η Bayer, η γερμανική πολυεθνική που απέκτησε τη Monsanto, παραγωγό του γνωστού ζιζανιοκτόνου Roundup με βάση τη γλυφοσάτη. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Corporate Europe Observatory (CEO), σημαντικές προτάσεις των μεγάλων εταιρειών φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των ενώσεων που εκπροσωπούν τον κλάδο φέρονται να ενσωματώθηκαν στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το πακέτο Omnibus X, το οποίο αφορά, μεταξύ άλλων, την αναθεώρηση των κανόνων για τα φυτοφάρμακα.
Η έκθεση επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της επιρροής των επιχειρηματικών συμφερόντων στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι προτεινόμενες αλλαγές προκαλούν αντιδράσεις για τις πιθανές επιπτώσεις τους στην προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.
Από τα Monsanto Papers στο Omnibus X
Το 2017, η δημοσιογραφική έρευνα της γαλλικής εφημερίδας Le Monde για τα λεγόμενα Monsanto Papers έφερε στο φως εσωτερικά έγγραφα που προκάλεσαν διεθνείς αντιδράσεις σχετικά με τις πρακτικές της Monsanto. Τα έγγραφα περιέγραφαν, μεταξύ άλλων, προσπάθειες επηρεασμού της επιστημονικής συζήτησης και της δημόσιας εικόνας της γλυφοσάτης, καθώς και πρακτικές που αφορούσαν τη συμμετοχή επιστημόνων σε δημοσιεύσεις και την αντιμετώπιση των ανησυχιών για την ασφάλεια του ζιζανιοκτόνου.
Η υπόθεση απέκτησε ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας της διαφορετικής αξιολόγησης του κινδύνου από επιστημονικούς και ρυθμιστικούς οργανισμούς. Το 2015, ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), που ανήκει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, είχε ταξινομήσει τη γλυφοσάτη ως «πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο» (ομάδα 2Α). Η συγκεκριμένη ταξινόμηση αφορά την αξιολόγηση του καρκινογόνου κινδύνου και δεν ταυτίζεται με την εκτίμηση του κινδύνου από κάθε συγκεκριμένο επίπεδο έκθεσης.
Σήμερα, σύμφωνα με το Corporate Europe Observatory, το ζήτημα δεν αφορά μόνο ένα δραστικό συστατικό, αλλά τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται συνολικά οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα.
Στο στόχαστρο οι άδειες χωρίς χρονικό περιορισμό
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μέσω του Omnibus X αλλαγές που θα μπορούσαν να παρατείνουν σημαντικά την ισχύ των εγκρίσεων για τα φυτοφάρμακα και να περιορίσουν την ανάγκη επαναξιολόγησής τους σε τακτά χρονικά διαστήματα. Ένα από τα βασικότερα σημεία της κριτικής αφορά τη δυνατότητα χορήγησης εγκρίσεων χωρίς χρονικό περιορισμό, οι οποίες περιγράφονται ως άδειες «για πάντα». Το Corporate Europe Observatory υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη κατεύθυνση περιλαμβανόταν στα αιτήματα της Bayer και της Copa-Cogeca, της ευρωπαϊκής οργάνωσης που εκπροσωπεί αγροτικές και συνεταιριστικές οργανώσεις, και ότι κατέληξε να αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πρότασης της Επιτροπής.
Η οργάνωση αναφέρει επίσης ότι οι σχετικές θέσεις είχαν συζητηθεί σε συναντήσεις με τη Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG SANTE), ενώ καταγγέλλει ότι οι προτάσεις δεν παρουσιάστηκαν με την ίδια διαφάνεια στις οργανώσεις που εκπροσωπούν το δημόσιο συμφέρον. Οι επικριτές της ρύθμισης εκφράζουν ανησυχία ότι οι εγκρίσεις χωρίς τακτική επανεξέταση θα μπορούσαν να δυσκολέψουν την έγκαιρη ενσωμάτωση νέων επιστημονικών δεδομένων στις αποφάσεις για την ασφάλεια των φυτοφαρμάκων.
Αναδρομική εφαρμογή και τριετής περίοδος χάριτος
Η έκθεση εξετάζει επίσης τις τροπολογίες που αποδίδει στους εισηγητές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Herbert Dorfmann, του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, και Michele Picaro, των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, στους οποίους ανήκει η ιταλική Fratelli d’Italia.
Σύμφωνα με το Corporate Europe Observatory, οι δύο ευρωβουλευτές προτείνουν να επεκταθεί η λογική των εγκρίσεων χωρίς χρονικό περιορισμό και στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, δηλαδή στα σκευάσματα που εγκρίνονται σε εθνικό επίπεδο και περιέχουν δραστικές ουσίες σε συνδυασμό με άλλα συστατικά. Παράλληλα, η οργάνωση υποστηρίζει ότι οι προτάσεις τους περιλαμβάνουν αναδρομική εφαρμογή των σχετικών διατάξεων, εξέλιξη που, κατά την εκτίμησή της, ανταποκρίνεται σε αιτήματα της Bayer και της BASF.
Ένα ακόμη επίμαχο σημείο αφορά την περίοδο χάριτος για φυτοφάρμακα των οποίων η έγκριση αποσύρεται ή τα οποία απαγορεύονται. Όπως αναφέρει η έκθεση, η πρόταση προβλέπει δυνατότητα παράτασης έως και τρία χρόνια σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Το Corporate Europe Observatory υποστηρίζει ότι αντίστοιχη τριετής μεταβατική περίοδος περιλαμβανόταν στις θέσεις της Bayer και της CropLife Europe, της ευρωπαϊκής ένωσης του κλάδου φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο θα μπορούσε να παρατείνεται η χρήση ουσιών που έχουν αποσυρθεί ή απαγορευτεί, ιδίως όταν η απόφαση βασίζεται σε ανησυχίες για την ασφάλειά τους.
Περισσότερες εξαιρέσεις για τη χρήση φυτοφαρμάκων
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται και οι λεγόμενες ρήτρες εξαίρεσης ή opt-out, μέσω των οποίων προβλέπεται η δυνατότητα παρέκκλισης από συγκεκριμένους κανόνες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Corporate Europe Observatory υποστηρίζει ότι το Omnibus X διευρύνει το πεδίο εφαρμογής αυτών των εξαιρέσεων και ότι οι τροπολογίες των Dorfmann και Picaro ενσωματώνουν αιτήματα της Bayer, της CropLife Europe και της Copa-Cogeca. Σύμφωνα με την οργάνωση, στις προτάσεις περιλαμβάνεται η συνεκτίμηση αγροοικονομικών παραμέτρων, ενώ άλλοι ευρωβουλευτές φέρονται να έχουν προτείνει την επέκταση της διάρκειας των εξαιρέσεων έως και δέκα χρόνια. Η κριτική αφορά το ενδεχόμενο οικονομικά και γεωργικά επιχειρήματα να αποκτήσουν μεγαλύτερη βαρύτητα στις αποφάσεις για τις παρεκκλίσεις από τους ευρωπαϊκούς κανόνες, ακόμη και όταν τίθενται ζητήματα προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος.
Οι καταγγελίες για την επιρροή των λόμπι
Το Corporate Europe Observatory, οργανισμός που παρακολουθεί την επιρροή των εταιρικών συμφερόντων στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ, υποστηρίζει ότι οι ομοιότητες ανάμεσα στις θέσεις της βιομηχανίας και στις προτεινόμενες ρυθμίσεις είναι τόσο εκτεταμένες ώστε εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τη διαδικασία διαμόρφωσης του Omnibus X. Παράλληλα, επικρίνει τον Ευρωπαίο επίτροπο Υγείας Olivér Várhelyi, υποστηρίζοντας ότι δεν πραγματοποιήθηκε επαρκής εκτίμηση επιπτώσεων πριν από την προώθηση των αλλαγών και ότι οι θέσεις πολιτών, επιστημόνων και αγροτών δεν ελήφθησαν ουσιαστικά υπόψη.
Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτελούν τις διαπιστώσεις και την αξιολόγηση της συγκεκριμένης οργάνωσης και δεν συνιστούν από μόνοι τους απόδειξη παράνομης παρέμβασης ή αθέμιτης επιρροής. Η έκθεση, ωστόσο, θέτει στο επίκεντρο ένα κρίσιμο ζήτημα για τη διαφάνεια της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας: σε ποιον βαθμό οι προτάσεις που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων, την υγεία και το περιβάλλον διαμορφώνονται με βάση ανεξάρτητα επιστημονικά δεδομένα και σε ποιον βαθμό επηρεάζονται από τις οικονομικές επιδιώξεις των κλάδων που υπόκεινται στη ρύθμιση.
Το Corporate Europe Observatory ζητά την απόσυρση του Omnibus X και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών κανόνων για τα φυτοφάρμακα, με βάση τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα. Η εξέλιξη της νομοθετικής διαδικασίας θα καθορίσει εάν οι προτεινόμενες αλλαγές θα διατηρηθούν, θα τροποποιηθούν ή θα περιοριστούν κατά τη συζήτησή τους στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.
Διαβάστε τη νέα έκθεση του Corporate Europe Observatory (CEO):
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Σχολικά κυλικεία στην Τουρκία: Ληγμένα τρόφιμα ενός έτους και βρώμικες τοστιέρες – Τι έδειξαν οι έλεγχοι των αρχών
- Τι σχέση έχει η κατανάλωση τυριού με την άνοια; Η απρόσμενη σύνδεση που εντόπισαν επιστήμονες
- Συσκευασμένο ποπ κορν στη μεγαλύτερη κατηγορία επικινδυνότητας λόγω μόλυνσης από επικίνδυνο βακτήριο
- 3 ελληνικά μπαρ στα 50 καλύτερα του κόσμου για το 2026 – Το ένα στην 5η θέση της παγκόσμιας κατάταξης
- Ο αμφιβληστροειδής μπορεί να αναδομεί κατεστραμμένες συνδέσεις – Η νέα επιστημονική ανακάλυψη που δίνει ελπίδες για θεραπεία της τύφλωσης
- Συναγερμός στην Ευρώπη για ελληνική τοστιέρα με κίνδυνο ηλεκτροπληξίας, εγκαυμάτων και πυρκαγιάς – Σε ποιες δημοφιλείς πλατφόρμες πωλείται (Φωτο)
- Πρέπει να πλένουμε τα φρούτα και τα λαχανικά πριν τα βάλουμε στο ψυγείο;
- Περιττώματα ποντικών σε σπίτι, αυλή και αποθήκη: Πώς θα τα αναγνωρίσετε και τι πρέπει να κάνετε για να προστατευτείτε
- Γυάλινο, κεραμικό ή μεταλλικό ταψί; Πώς το υλικό του σκεύους αλλάζει το αποτέλεσμα στο ψήσιμο κάθε τροφίμου
