Γιατί ένας διάλογος ανάμεσα σε ένα αγαπημένο ζευγάρι μπορεί να καταλήγει στο «Ε, τότε φάε το παπιόν σου»; Στο νέο επεισόδιο της επιστημονικής κομεντί «Τάσος & Μαίρη» του Cibum, αρκούν μια δίαιτα, 750 γραμμάρια παραπάνω στη ζυγαριά και ένα γιαούρτι χωρίς λακτόζη. Ο Τάσος έχει πανικοβληθεί. Κάνει δίαιτα και, αντί να δει τη ζυγαριά να κατεβαίνει, ανακαλύπτει ότι πήρε 750 γραμμάρια μέσα σε μία εβδομάδα. Η Μαίρη σπεύδει να τον καθησυχάσει: του έχει αγοράσει γιαούρτι χωρίς λακτόζη, θεωρώντας ότι είναι κατάλληλο για δίαιτα και ότι… δεν έχει θερμίδες.
Υπάρχει όμως μια μικρή λεπτομέρεια. Ο Τάσος είναι επιστήμονας τροφίμων και η διατροφική θεωρία της Μαίρης δεν αντέχει για πολύ. Το νέο επεισόδιο της σειράς «Τάσος & Μαίρη» αξιοποιεί μια παρεξήγηση που θα μπορούσε εύκολα να συμβεί στην καθημερινότητα, για να εξηγήσει, μέσα από το χιούμορ και την επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση, τι σημαίνει πραγματικά η ένδειξη «χωρίς λακτόζη» και γιατί δεν πρέπει να συγχέεται με ενδείξεις που αφορούν τις θερμίδες ή την περιεκτικότητα ενός τροφίμου σε λιπαρά.
Τι σημαίνει «χωρίς λακτόζη»
Η λακτόζη είναι το φυσικό σάκχαρο που βρίσκεται στο γάλα. Για να απορροφηθεί, πρέπει πρώτα να διασπαστεί σε δύο απλούστερα σάκχαρα, τη γλυκόζη και τη γαλακτόζη. Τη διαδικασία αυτή πραγματοποιεί το ένζυμο λακτάση. Σε άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη, η μειωμένη δραστηριότητα της λακτάσης μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα όπως φούσκωμα, αέρια, κοιλιακό άλγος και διάρροια μετά την κατανάλωση ποσότητας λακτόζης που δεν μπορούν να ανεχθούν. Στα γαλακτοκομικά χωρίς λακτόζη χρησιμοποιείται συνήθως λακτάση για την υδρόλυση της λακτόζης σε γλυκόζη και γαλακτόζη. Αυτή ακριβώς είναι η λεπτομέρεια που εξηγεί ο Τάσος στη Μαίρη: η λακτόζη διασπάται, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μαζί της «εξαφανίζονται» και οι θερμίδες του γιαουρτιού.
Lactose free δεν σημαίνει diet ή light
Εδώ βρίσκεται η βασική παρεξήγηση του επεισοδίου. Οι όροι «χωρίς λακτόζη», «light» και «χαμηλών θερμίδων» περιγράφουν διαφορετικά χαρακτηριστικά ενός τροφίμου. Ένα γιαούρτι χωρίς λακτόζη εξακολουθεί να περιέχει συστατικά που παρέχουν ενέργεια, όπως πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και, ανάλογα με το προϊόν, λιπαρά. Η διάσπαση της λακτόζης σε γλυκόζη και γαλακτόζη δεν μηδενίζει την ενεργειακή αξία του προϊόντος. Μάλιστα, τα προϊόντα στα οποία έχει διασπαστεί η λακτόζη μπορεί να γίνονται αντιληπτά ως πιο γλυκά, επειδή η γλυκόζη και η γαλακτόζη έχουν μεγαλύτερη γλυκαντική ισχύ από τη λακτόζη. Η πιο γλυκιά γεύση επομένως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει προστεθεί ζάχαρη.
Πού πρέπει να κοιτάζει ο καταναλωτής
Αν κάποιος επιλέγει ένα γιαούρτι με κριτήριο την ενεργειακή του αξία, η σωστή πληροφορία βρίσκεται στη διατροφική δήλωση της συσκευασίας. Εκεί αναγράφεται η ενέργεια ανά 100 γραμμάρια ή ανά μερίδα, μαζί με τα λιπαρά, τους υδατάνθρακες, τα σάκχαρα και τις πρωτεΐνες. Η ένδειξη «χωρίς λακτόζη» εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό: ενημερώνει τον καταναλωτή για ένα χαρακτηριστικό που ενδιαφέρει ιδιαίτερα όσους έχουν δυσανεξία στη λακτόζη. Δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι το προϊόν προορίζεται για απώλεια βάρους. Κάπως έτσι, ένα γιαούρτι που αγοράστηκε για να σώσει τη δίαιτα του Τάσου καταλήγει να προσφέρει στη Μαίρη ένα μικρό μάθημα επιστήμης τροφίμων.
-«Δηλαδή, δεν θα το φας;»
-«Όχι!»
-«Ε, καλά, φάε το παπιόν σου!»
-«Να το φας εσύ!»
