Οι ξηροί καρποί αποτελούν εδώ και χρόνια ένα από τα τρόφιμα που συνδέονται με την καρδιαγγειακή υγεία, όμως το ερώτημα για το πόση ποσότητα χρειάζεται πραγματικά και αν η κατανάλωσή τους επηρεάζει τον κίνδυνο υπέρτασης παραμένει ανοιχτό. Μια νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο British Journal of Nutrition προσθέτει σημαντικά στοιχεία στη συζήτηση, καθώς εξέτασε δεδομένα από 143.380 ανθρώπους και διαπίστωσε ότι η υψηλότερη κατανάλωση ξηρών καρπών συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης. Το εύρημα που ξεχωρίζει είναι ότι η σχέση φαίνεται να γίνεται πιο έντονη μέχρι περίπου τα 25 έως 30 γραμμάρια την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε μια μικρή χούφτα. Η έρευνα βασίστηκε σε οκτώ προοπτικές μελέτες που παρακολούθησαν ανθρώπους ηλικίας 18 έως 87 ετών και περιλάμβαναν συνολικά 20.665 άτομα με υπέρταση. Οι μελέτες πραγματοποιήθηκαν στις ΗΠΑ, στην Ασία και στην Ευρώπη, ενώ έξι από τις οκτώ αξιολογήθηκαν ως υψηλής ποιότητας. Οι ερευνητές δεν εξέτασαν απλώς αν όσοι έτρωγαν περισσότερους ξηρούς καρπούς είχαν χαμηλότερη αρτηριακή πίεση σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, αλλά αν η κατανάλωση συνδεόταν με μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν υπέρταση κατά την παρακολούθηση. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς πρόκειται για διαφορετικό ερευνητικό ερώτημα από το αν ένα τρόφιμο μπορεί να μειώσει άμεσα τις τιμές της πίεσης.
Τι έδειξαν τα 143.000 άτομα
Όταν οι ερευνητές συνέκριναν τα άτομα με την υψηλότερη κατανάλωση ξηρών καρπών με εκείνα που κατανάλωναν τους λιγότερους, ο σχετικός κίνδυνος υπέρτασης ήταν 16% χαμηλότερος. Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν το αποτέλεσμα της ανάλυσης που εξέτασε τη σχέση ανάλογα με την ποσότητα. Για κάθε επιπλέον μερίδα περίπου 28 γραμμαρίων ξηρών καρπών την ημέρα, ο σχετικός κίνδυνος υπέρτασης ήταν κατά περίπου 20% χαμηλότερος. Οι ερευνητές εντόπισαν παράλληλα μια μη γραμμική σχέση, με την καμπύλη να τείνει να σταθεροποιείται περίπου στα 25 έως 30 γραμμάρια ημερησίως. Σε μοντελοποιημένη ανάλυση, η κατανάλωση 30 έως 35 γραμμαρίων την ημέρα συνδέθηκε με περίπου 26% χαμηλότερο κίνδυνο. Οι αριθμοί αυτοί χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία, επειδή η μελέτη είναι παρατηρησιακή και όχι τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή. Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές διαπίστωσαν μια ισχυρή συσχέτιση, αλλά δεν μπορούν να αποδείξουν ότι οι ξηροί καρποί είναι από μόνοι τους η αιτία για τη χαμηλότερη πιθανότητα υπέρτασης. Άνθρωποι που καταναλώνουν συχνότερα ξηρούς καρπούς μπορεί να ακολουθούν συνολικά διαφορετικό διατροφικό πρότυπο, να ασκούνται περισσότερο ή να έχουν άλλες συνήθειες που επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση. Οι ερευνητές αναγνώρισαν ότι η υπολειπόμενη επίδραση άλλων παραγόντων δεν μπορεί να αποκλειστεί. Υπάρχει επίσης ένα στοιχείο που έχει ιδιαίτερη σημασία για την καθημερινή διατροφή. Η μελέτη δεν μπόρεσε να εξετάσει αν όλοι οι ξηροί καρποί έχουν την ίδια σχέση με την υπέρταση, ούτε αν έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο καταναλώνονται. Δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα για να διαχωριστούν τα αμύγδαλα, τα καρύδια, τα φιστίκια Αιγίνης, τα φουντούκια ή άλλες κατηγορίες, ενώ δεν υπήρχαν επίσης πληροφορίες για το αν οι ξηροί καρποί ήταν ανάλατοι ή αλατισμένοι. Η τελευταία λεπτομέρεια είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν εξετάζεται η αρτηριακή πίεση, καθώς η υψηλή πρόσληψη νατρίου μπορεί να λειτουργήσει προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Γιατί οι ξηροί καρποί ενδιαφέρουν την καρδιά
Οι ξηροί καρποί περιέχουν έναν συνδυασμό ακόρεστων λιπαρών, φυτικών ινών, μετάλλων και άλλων βιοδραστικών συστατικών, ο οποίος έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών προηγούμενων ερευνών για την καρδιαγγειακή υγεία. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν εξέτασε τον μηχανισμό που θα μπορούσε να εξηγεί τη σχέση με την υπέρταση, όμως τα ευρήματά της έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενες μετααναλύσεις που έχουν εξετάσει την επίδραση των ξηρών καρπών σε δείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου. Προηγούμενη μετα-ανάλυση 61 ελεγχόμενων παρεμβατικών μελετών, στην οποία συμμετείχαν 2.582 άνθρωποι, είχε εξετάσει ειδικά την επίδραση των ξηρών καρπών σε λιπίδια του αίματος, απολιποπρωτεΐνες και αρτηριακή πίεση. Η ανάλυση χρησιμοποίησε ως μονάδα σύγκρισης μία μερίδα περίπου 28,4 γραμμαρίων την ημέρα. Τα αποτελέσματα έδειξαν βελτιώσεις σε αρκετούς δείκτες λιπιδίων, μεταξύ άλλων στη συνολική και την LDL χοληστερόλη, ενώ τα αποτελέσματα για την αρτηριακή πίεση ήταν λιγότερο συνεπή. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι οι διαφορετικές κατηγορίες ξηρών καρπών δεν φαίνεται να έχουν πάντοτε τα ίδια αποτελέσματα. Μετα-ανάλυση 21 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών με 1.652 συμμετέχοντες διαπίστωσε ότι η συνολική κατανάλωση ξηρών καρπών δεν είχε στατιστικά σημαντική επίδραση στη συστολική πίεση στο σύνολο του πληθυσμού, όμως τα φιστίκια Αιγίνης εμφάνισαν σημαντική μείωση της συστολικής πίεσης, ενώ τα φιστίκια Αιγίνης και οι ανάμεικτοι ξηροί καρποί συνδέθηκαν με μείωση της διαστολικής πίεσης.
Από την άλλη πλευρά, νεότερη μετα-ανάλυση 10 τυχαιοποιημένων δοκιμών που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Diabetology & Metabolic Syndrome και εξέτασε ειδικά τα πεκάν βρήκε βελτιώσεις στη συνολική και την LDL χοληστερόλη, καθώς και στα τριγλυκερίδια, χωρίς σημαντική επίδραση στη συστολική ή τη διαστολική αρτηριακή πίεση. Το εύρημα αυτό δείχνει πόσο σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζονται όλοι οι ξηροί καρποί ως ένα ενιαίο τρόφιμο και να μην μετατρέπεται μια παρατηρησιακή συσχέτιση σε γενικό ισχυρισμό ότι κάθε είδος ξηρού καρπού μειώνει την πίεση. Η νέα μετα-ανάλυση δείχνει ότι η συχνότερη κατανάλωση ξηρών καρπών συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο να εμφανιστεί υπέρταση, ενώ οι τυχαιοποιημένες δοκιμές δείχνουν ότι η επίδραση στις ίδιες τις τιμές της αρτηριακής πίεσης είναι μικρότερη και όχι σταθερή για όλους τους ξηρούς καρπούς. Οι δύο μορφές έρευνας απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα και γι’ αυτό τα αποτελέσματά τους δεν πρέπει να θεωρούνται αντιφατικά.
Η ποσότητα που προκύπτει από τη νέα μελέτη, περίπου 25 έως 30 γραμμάρια την ημέρα, βρίσκεται κοντά σε αυτό που συνήθως περιγράφεται ως μια χούφτα ξηρών καρπών. Ωστόσο, το εύρημα δεν σημαίνει ότι κάποιος με υπέρταση μπορεί να αντικαταστήσει τη θεραπεία ή τις οδηγίες του γιατρού με ξηρούς καρπούς. Η αξία του βρίσκεται περισσότερο στο ότι ενισχύει τα δεδομένα υπέρ της τακτικής κατανάλωσης ξηρών καρπών ως μέρος ενός συνολικά ισορροπημένου διατροφικού προτύπου, ιδιαίτερα όταν επιλέγονται ανάλατοι και δεν προστίθενται σε μια ήδη πολύ θερμιδογόνα διατροφή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
