Τα παιδιά που καταναλώνουν περισσότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα εμφανίζουν εντονότερη εγκεφαλική αντίδραση όταν βλέπουν εικόνες ιδιαίτερα δελεαστικών τροφίμων, όπως μπισκότα και τηγανητές πατάτες, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ισχυρότερη αντίδραση σε συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου συνδεόταν επίσης με μεγαλύτερη αύξηση του δείκτη μάζας σώματος και του ποσοστού σωματικού λίπους έναν χρόνο αργότερα. Τα αποτελέσματα προσφέρουν στοιχεία για έναν πιθανό μηχανισμό που συνδέει τη διατροφή με τις μεταβολές στη σωματική σύσταση κατά την παιδική ηλικία, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύουν ότι τα συγκεκριμένα τρόφιμα προκαλούν τις εγκεφαλικές αλλαγές ή την αύξηση του βάρους. Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα περιλαμβάνουν προϊόντα που έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία, όπως ορισμένα δημητριακά πρωινού, συσκευασμένα ψωμιά και στιγμιαίες σούπες. Συχνά περιέχουν συστατικά που χρησιμοποιούνται κυρίως στη βιομηχανική παραγωγή, όπως ορισμένα γλυκαντικά, χρωστικές και άλλα πρόσθετα, ενώ σχεδιάζονται ώστε να είναι εύγευστα, εύκολα στη χρήση και να διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμάται ότι περίπου το 67% των ημερήσιων θερμίδων των παιδιών προέρχεται από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, γεγονός που έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων για τις πιθανές επιπτώσεις τους στην υγεία.
Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει την υψηλή κατανάλωση αυτών των προϊόντων με την αύξηση του σωματικού βάρους, τον διαβήτη τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Ωστόσο, οι βιολογικοί μηχανισμοί που ενδέχεται να εξηγούν ορισμένες από αυτές τις συσχετίσεις δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Η νέα μελέτη επιχείρησε να διερευνήσει ειδικότερα τον ρόλο του εγκεφαλικού συστήματος ανταμοιβής, το οποίο συμμετέχει στην επεξεργασία ερεθισμάτων που προκαλούν ευχαρίστηση, στην παρακίνηση και στην αναζήτηση τροφής.
Τι έδειξαν οι εγκεφαλικές απεικονίσεις
Στην έρευνα συμμετείχαν 46 παιδιά ηλικίας 7 έως 10 ετών, τα οποία παρακολουθούνται στο πλαίσιο της μακροχρόνιας μελέτης BrainChild, που εξετάζει παράγοντες οι οποίοι σχετίζονται με τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη και παχυσαρκίας. Όλα τα παιδιά είχαν φυσιολογικό βάρος στην αρχή της παρακολούθησης, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εξετάσουν τις μεταβολές που καταγράφηκαν στη συνέχεια, αντί να επικεντρωθούν αποκλειστικά σε παιδιά που είχαν ήδη αυξημένο βάρος. Στην αρχική αξιολόγηση, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου ενώ τα παιδιά παρακολουθούσαν εικόνες ιδιαίτερα εύγευστων τροφίμων. Παράλληλα, συγκέντρωσαν στοιχεία για τις διατροφικές τους συνήθειες και μέτρησαν τον δείκτη μάζας σώματος, το ποσοστό σωματικού λίπους και την περίμετρο μέσης. Έναν χρόνο αργότερα, επανέλαβαν τις μετρήσεις της σωματικής σύστασης, ώστε να εξετάσουν αν οι αρχικές διατροφικές συνήθειες και οι εγκεφαλικές αντιδράσεις συνδέονταν με μεταγενέστερες αλλαγές. Η ανάλυση έδειξε ότι τα παιδιά με υψηλότερη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων παρουσίαζαν ισχυρότερη απόκριση στο ραβδωτό σώμα, και ειδικότερα στη ραχιαία μοίρα του, μια περιοχή που συμμετέχει στην ανταμοιβή, στην παρακίνηση και στην εκμάθηση συμπεριφορών. Παράλληλα, η εντονότερη αντίδραση σε εικόνες φαγητού συνδεόταν με υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος και μεγαλύτερο ποσοστό σωματικού λίπους έναν χρόνο μετά την αρχική εξέταση.
Στο τέλος της παρακολούθησης, τα παιδιά που κατανάλωναν περισσότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα εμφάνιζαν επίσης μεγαλύτερη περίμετρο μέσης και υψηλότερες τιμές τόσο στον δείκτη μάζας σώματος όσο και στο ποσοστό σωματικού λίπους. Όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν τις διαφορές στην εγκεφαλική απόκριση, οι συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και στις μεταγενέστερες μεταβολές του δείκτη μάζας σώματος και του σωματικού λίπους εξασθένησαν κατά 31% και 44% αντίστοιχα.
Η εξασθένηση αυτή υποδηλώνει ότι η αντίδραση του εγκεφάλου στα ερεθίσματα τροφής ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που βοηθούν να εξηγηθεί η σχέση ανάμεσα στη διατροφή και στη σωματική σύσταση. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι η εγκεφαλική απόκριση αποτελεί τον μοναδικό μηχανισμό ή ότι η κατανάλωση των συγκεκριμένων προϊόντων προκαλεί την αύξηση του βάρους.
Γιατί η παιδική ηλικία έχει ιδιαίτερη σημασία
Η Kathleen A. Page, καθηγήτρια Ιατρικής και Παιδιατρικής στην Ιατρική Σχολή Keck του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας και μία από τις επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, επισημαίνει ότι ο εγκέφαλος, οι διατροφικές προτιμήσεις και οι καθημερινές συνήθειες βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα παιδιά ανταποκρίνονται στα διατροφικά ερεθίσματα μπορεί, επομένως, να συμβάλει στον σχεδιασμό παρεμβάσεων πριν παγιωθούν συνήθειες που επηρεάζουν μακροπρόθεσμα την υγεία τους. Οι ερευνητές τονίζουν, παράλληλα, ότι η ευθύνη δεν πρέπει να μεταφέρεται αποκλειστικά στις οικογένειες και στα ίδια τα παιδιά. Τα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα είναι συχνά οικονομικά προσιτά, εύκολα διαθέσιμα και πρακτικά στην καθημερινότητα, ενώ η πρόσβαση σε πιο υγιεινά και λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα δεν είναι ίδια για όλους. Η βελτίωση του διατροφικού περιβάλλοντος και η ευκολότερη πρόσβαση σε λιγότερο επεξεργασμένες επιλογές αποτελούν, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, μέρος της αντιμετώπισης του προβλήματος.
Επειδή η έρευνα ήταν παρατηρητική και περιλάμβανε μικρό αριθμό συμμετεχόντων, δεν μπορεί να τεκμηριώσει σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Η ομάδα σχεδιάζει να εξετάσει το ζήτημα με παρέμβαση στην οποία παιδιά που καταναλώνουν συχνά υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα θα έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε λιγότερο επεξεργασμένες επιλογές. Οι επιστήμονες θα μπορούν έτσι να διερευνήσουν αν αλλάζουν οι εγκεφαλικές αντιδράσεις τους στις εικόνες φαγητού και αν οι αλλαγές αυτές συνδέονται με διαφορετική πορεία του σωματικού βάρους. Η μελέτη BrainChild θα συνεχίσει, επίσης, να παρακολουθεί τα παιδιά κατά την εφηβεία και έως την πρώιμη ενήλικη ζωή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Quaker: Έκρηξη στη μεγαλύτερη μονάδα άλεσης και επεξεργασίας βρώμης στον κόσμο (φωτογραφίες και βίντεο)
- Ωμό κοτόπουλο: Ο ασφαλέστερος τρόπος αποθήκευσης, σύμφωνα με τους ειδικούς ασφάλειας τροφίμων
- Πώς επηρεάζει το φαγητό πριν τον ύπνο τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα
- Πρόστιμο στην HENKEL για πασίγνωστο σαμπουάν
