Η γαλλική πρωτοβουλία αναμένεται να επηρεάσει ευρύτερα τις συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 η Γαλλία εφαρμόζει επίσημα μια από τις πιο αυστηρές νομοθεσίες στην Ευρώπη για τον περιορισμό των PFAS, των λεγόμενων «αιώνιων ρύπων». Με βάση τον νέο νόμο, απαγορεύεται η παραγωγή, η πώληση και η εισαγωγή καλλυντικών και μεγάλου μέρους υφασμάτων που περιέχουν αυτές τις χημικές ουσίες, οι οποίες είναι γνωστές για την εξαιρετική ανθεκτικότητά τους στο περιβάλλον και τη συσχέτισή τους με σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία.
Η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία εγκρίθηκε από τη Γαλλική Εθνοσυνέλευση τους προηγούμενους μήνες και σηματοδοτεί κρίσιμο σημείο για τη διαχείριση των PFAS στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι ουσίες αυτές χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως καλλυντικά, υφάσματα, αδιάβροχα ρούχα και κεριά, χάρη στις ιδιότητές τους να απωθούν το νερό, το λίπος και τη βρωμιά. Ωστόσο, ακριβώς αυτές οι ιδιότητες τις καθιστούν εξαιρετικά επίμονες στο περιβάλλον, καθώς δεν αποδομούνται φυσικά και συσσωρεύονται στον ανθρώπινο οργανισμό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επεκτείνεται η ανάκληση για τα πασίγνωστα ατμοσίδερα που σπάνε και απελευθερώνουν ατμό κατά τη χρήση – Δείτε αν έχετε ένα από αυτά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση μαμούθ: 14 τόνοι μαϊντανού αποσύρονται από την αγορά – Είναι μολυσμένος με Cyclospora cayetanensis
Ο νέος γαλλικός νόμος απαγορεύει τη χρήση PFAS στα καλλυντικά, στα προϊόντα με βάση το κερί, στα αδιαβροχοποιητικά για ρούχα, στην ένδυση και σε μεγάλο αριθμό υφασμάτινων προϊόντων. Παράλληλα, εισάγει πρόσθετα ρυθμιστικά μέτρα με στόχο την ενίσχυση της προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, εντάσσοντας τον περιορισμό των PFAS σε μια ευρύτερη στρατηγική κατά των χημικών ρύπων μακράς διάρκειας.
Η εφαρμογή της απαγόρευσης δεν είναι απολύτως οριζόντια. Από τις αρχές του 2026, τα PFAS απαγορεύονται πλήρως σε καλλυντικά, σε κερί και στην παραγωγή ενδυμάτων, με εξαίρεση ορισμένα είδη επαγγελματικής προστασίας, όπως οι στολές πυροσβεστών, όπου η ανθεκτικότητα των υλικών θεωρείται κρίσιμη για την ασφάλεια. Για τα υπόλοιπα υφασμάτινα προϊόντα, η πλήρης απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ το 2030, ώστε να δοθεί χρόνος προσαρμογής στη βιομηχανία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Σκοτώνει» το πρόσθετο για τις λιγότερες εκπομπές μεθανίου τις δανέζικες αγελάδες; Ανησυχητικά περιστατικά ζητούν απάντηση
Η γαλλική απόφαση δεν ήταν αποτέλεσμα μιας εύκολης ή ανέφελης διαδικασίας. Η συζήτηση που προηγήθηκε ανέδειξε τις έντονες πιέσεις από βιομηχανικούς κλάδους που κάνουν εκτεταμένη χρήση των PFAS, αλλά και τις ανησυχίες περιβαλλοντικών οργανώσεων και επιστημόνων, οι οποίοι εδώ και χρόνια προειδοποιούν για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτών των ουσιών. Παρά τις αντιδράσεις, η τελική μορφή του νόμου θεωρείται ιστορική, καθώς καθιστά τη Γαλλία την πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που προχωρά σε τόσο σαφή και δεσμευτική απαγόρευση σε προϊόντα μαζικής κατανάλωσης.
H απαγόρευση των PFAS δεν ισχύει μόνο στη Γαλλία, αλλά η Γαλλία είναι αυτή που έχει προχωρήσει σε μία από τις πιο εκτεταμένες και δεσμευτικές απαγορεύσεις στον κόσμο για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων καταναλωτικής χρήσης.
Τι ισχύει στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα τα PFAS (οι υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες ουσίες που χαρακτηρίζονται «αιώνια χημικά») δεν έχουν απαγορευτεί σε καταναλωτικά προϊόντα με τον τρόπο που έχει νομοθετήσει η Γαλλία για καλλυντικά ή υφάσματα. Ωστόσο, υπάρχουν ήδη νομοθετικά πλαίσια και δεσμεύσεις που συνδέονται με τα PFAS, ιδίως στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και της εφαρμογής της στην Ελλάδα.
Δείτε στον πίνακα που ακολουθεί τι ισχύει παγκοσμίως για PFAS με βάση τις πιο πρόσφατες διαθέσιμες πληροφορίες:
| Χώρα / Περιοχή | Τύπος κανονισμού για PFAS | Σημαντικές λεπτομέρειες |
|---|---|---|
| Γαλλία | Απαγόρευση σε καλλυντικά, ρούχα, οικιακά υφάσματα | Απαγόρευση παραγωγής/πώλησης/εισαγωγής PFAS‑προϊόντων από 1/1/2026 (καλλυντικά, υφάσματα, αδιάβροχα)· έως 2030 πλήρης απαγόρευση σε όλα τα υφάσματα (εξαιρούνται ειδικές προστατευτικές ενδυμασίες). |
| Δανία | Εθνικοί περιορισμοί | Απαγόρευση PFAS σε ενδύματα, υποδήματα και αδιάβροχα για καταναλωτική χρήση· απαγόρευση σε υλικά συσκευασίας τροφίμων από 2020. |
| Ολλανδία | Εθνικός κανονισμός SVHC | Τα PFAS έχουν προστεθεί στη λίστα «πολύ ανησυχητικών ουσιών», απαιτώντας μείωση χρήσης και εκπομπών. |
| Ευρωπαϊκή Ένωση (REACH) | Πρόταση Ολικής Περιορισμού PFAS | Υπό αξιολόγηση από ECHA, στόχος έναρξη ισχύος μετά το 2026 για να περιοριστεί η χρήση πολλών PFAS σε ευρεία κλίμακα. |
| ΗΠΑ | Πολιτείες και ομοσπονδιακά όρια | Υπάρχουν ομοσπονδιακά όρια για PFOS και PFOA στο πόσιμο νερό· ορισμένα πολιτειακά νομοθετήματα περιορίζουν ή απαγορεύουν PFAS σε συγκεκριμένα προϊόντα. |
| Ιαπωνία | Απαγόρευση ορισμένων PFAS | Απαγορεύονται συγκεκριμένα PFAS (π.χ. PFOS, PFOA) με αυστηρούς κανόνες για χρήση και εισαγωγή, αλλά όχι πλήρες προϊόντικό ban σε όλους τους τύπους καταναλωτικών προϊόντων. |
| Νέα Ζηλανδία | Περιορισμοί σε αφρούς πυρόσβεσης | Απαγορεύθηκε η χρήση αφρών πυρόσβεσης με περιεχόμενα PFAS (AFFF) από 2023, με πλήρη απαγόρευση να επεκτείνεται μέχρι το 2025. |
| Ευρύτερες χώρες σε Ασία, Αφρική, Λατινική Αμερική | Περιορισμένοι ή ελλιπείς κανονισμοί | Πολλές χώρες έχουν ελάχιστους ή καθόλου κανονισμούς για PFAS σε προϊόντα, αν και συμμετέχουν στη Συνθήκη Στοκχόλμης για ορισμένα συστατικά (π.χ. PFOS). |
Η έναρξη ισχύος του νόμου από την αρχή του 2026 στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα τόσο στους καταναλωτές όσο και στη βιομηχανία, ότι η αντιμετώπιση των PFAS αποτελεί πλέον πολιτική προτεραιότητα. Ταυτόχρονα, η γαλλική πρωτοβουλία αναμένεται να επηρεάσει ευρύτερα τις συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς αυξάνονται οι πιέσεις για κοινά και αυστηρότερα πρότυπα απέναντι στους «αιώνιους ρύπους» που συνεχίζουν να απειλούν το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.
