Ανάλυση 4.738 συσκευασμένων τροφίμων δείχνει ότι μόνο ένα στα τρία τρόφιμα με σχετικούς ισχυρισμούς αποτελεί φυσική πηγή μικροθρεπτικών συστατικών, ενώ η πλειονότητα είναι εμπλουτισμένη και κατατάσσεται σε υψηλό βαθμό επεξεργασίας
Νέα μελέτη που βασίστηκε στη Βάση Δεδομένων Σύνθεσης Ελληνικών Επώνυμων Τροφίμων HelTH καταγράφει την έκταση και τα χαρακτηριστικά των τροφίμων που διατίθενται στην ελληνική αγορά με ισχυρισμούς ότι αποτελούν «πηγή» ή είναι «πλούσια σε» βιταμίνες και μέταλλα. Η έρευνα* πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Τμήματος Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου του γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και δημοσιεύθηκε στο Journal of Food Composition and Analysis.
Αναλύθηκαν 4.738 συσκευασμένα προϊόντα που είχαν καταγραφεί στη HelTH κατά την περίοδο 2019 έως 2022. Από αυτά, το 10,9% έφερε τουλάχιστον έναν ισχυρισμό διατροφής σχετικό με βιταμίνες ή μέταλλα. Η πλειονότητα των προϊόντων με τέτοιους ισχυρισμούς συγκεντρωνόταν σε περιορισμένο αριθμό κατηγοριών. Το 33% των ισχυρισμών αφορούσε φυτικές εναλλακτικές λύσεις γαλακτοκομικών προϊόντων, το 11,8% δημητριακά πρωινού και το 10,2% χυμούς ή νέκταρ.
Η μελέτη εξέτασε εάν τα μικροθρεπτικά συστατικά που δηλώνονται στις συσκευασίες προέρχονται από τη φυσική σύσταση των τροφίμων ή από προσθήκη μέσω εμπλουτισμού. Διαπιστώθηκε ότι μόνο το 36% των προϊόντων με ισχυρισμούς αποτελούσε φυσική πηγή των δηλωμένων μικροθρεπτικών συστατικών, ενώ το 63,7% ήταν εμπλουτισμένα. Μεταξύ των συστατικών που προστίθενται συχνότερα περιλαμβάνονται η βιταμίνη Β12, η βιταμίνη D, το ασβέστιο και η ριβοφλαβίνη.
Η έρευνα αξιολόγησε επίσης τον βαθμό επεξεργασίας των προϊόντων με βάση την ταξινόμηση NOVA. Πάνω από το 98% των εμπλουτισμένων προϊόντων κατατάχθηκε στην κατηγορία NOVA4, που αφορά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Αντίθετα, τα μη εμπλουτισμένα προϊόντα με ισχυρισμούς εντοπίστηκαν τόσο στην κατηγορία NOVA4 όσο και στην κατηγορία NOVA1, η οποία περιλαμβάνει μη ή ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, σε ποσοστά 54,3% και 33% αντίστοιχα. Παράλληλα εξετάστηκε το διατροφικό προφίλ των προϊόντων μέσω του συστήματος Nutri-Score. Τα εμπλουτισμένα τρόφιμα κατατάσσονταν κυρίως στις κατηγορίες C και D, ενώ τα μη εμπλουτισμένα προϊόντα με ισχυρισμούς εντοπίζονταν συχνότερα στις κατηγορίες A και B.
Στην Ελλάδα δεν υφίσταται υποχρεωτική πολιτική εμπλουτισμού τροφίμων και η προσθήκη βιταμινών και μετάλλων πραγματοποιείται σε εθελοντική βάση από τη βιομηχανία τροφίμων, με εξαίρεση τα αλκοολούχα και τα μη επεξεργασμένα προϊόντα. Το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο επιτρέπει τη χρήση ισχυρισμών διατροφής υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, χωρίς ωστόσο να έχουν θεσπιστεί μέχρι σήμερα δεσμευτικά διατροφικά προφίλ που να περιορίζουν τη χρήση τους σε προϊόντα συγκεκριμένης συνολικής διατροφικής ποιότητας.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα τρόφιμα που φέρουν ισχυρισμούς για μικροθρεπτικά συστατικά στην ελληνική αγορά είναι κατά κύριο λόγο εμπλουτισμένα και παρουσιάζουν ετερογένεια ως προς τον βαθμό επεξεργασίας και το διατροφικό τους προφίλ, ενώ τα προϊόντα που αποτελούν φυσικές πηγές μικροθρεπτικών συστατικών εμφανίζουν συχνότερα ευνοϊκότερα διατροφικά χαρακτηριστικά.
*Η ολοκληρωμένη μελέτη, η οποία είναι διαθέσιμη μέσω πρόσβασης οργανισμού, παρέχει αναλυτική και τεκμηριωμένη αποτύπωση των ισχυρισμών στα τρόφιμα που διατίθενται στην ελληνική αγορά
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0889157525005368
