Νέα μελέτη του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου χαρτογραφεί για πρώτη φορά τη διατροφική αξία των συμπληρωμάτων πρωτεΐνης που πωλούνται στην Ελλάδα
Τα συμπληρώματα πρωτεΐνης αποτελούν ένα από τα πιο διαδεδομένα διατροφικά σκευάσματα, ειδικά μεταξύ ατόμων που ασχολούνται συστηματικά με τη φυσική άσκηση και τον αθλητισμό. Ο κύριος λόγος είναι ότι η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης συμβάλλει στη βελτίωση της αντοχής, της απόδοσης, της αποκατάστασης και της μυϊκής ενδυνάμωσης. Για τους υγιείς ενήλικες, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) ορίζει ως ημερήσια συνιστώμενη ποσότητα τα 0,8 g πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους, ωστόσο οι ανάγκες των αθλητών μπορεί να φθάσουν έως και τα 2 g ανά κιλό ημερησίως. Τα συμπληρώματα αυτά κυκλοφορούν κυρίως σε μορφή σκόνης ή έτοιμων ροφημάτων και προέρχονται είτε από ζωικές είτε από φυτικές πηγές πρωτεΐνης.
Η νέα μελέτη του Τμήματος Επιστημών Διατροφής και Διαιτολογίας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (Σητεία, Κρήτη) εξέτασε 216 συμπληρώματα πρωτεΐνης που διατίθενται στην ελληνική αγορά. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από 28 ηλεκτρονικά καταστήματα την περίοδο Δεκεμβρίου 2024 – Μαρτίου 2025 και περιελάμβαναν όλα τα βασικά διατροφικά χαρακτηριστικά (θερμίδες, πρωτεΐνες, λιπαρά, φυτικές ίνες, αμινοξέα, κ.ά.). Από το σύνολο των προϊόντων, τα φυτικά συμπληρώματα αντιπροσώπευαν το 50,9%, δείχνοντας τη ραγδαία αύξηση ενδιαφέροντος για εναλλακτικές λύσεις χωρίς ζωικές πρώτες ύλες. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό nutraceuticals.
Τα αποτελέσματα της ανάλυσης έδειξαν ότι τα ζωικής προέλευσης συμπληρώματα (κυρίως από ορό γάλακτος – whey protein) περιέχουν υψηλότερα επίπεδα πρωτεΐνης και βασικών αμινοξέων (EAAs, BCAAs και αλανίνης) συγκριτικά με τα φυτικά. Κατά μέσο όρο, προσέφεραν το 43,5% της ημερήσιας αναφοράς για άνδρες και το 53,2% για γυναίκες ανά δόση. Αντίθετα, τα φυτικά συμπληρώματα εμφάνισαν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, λιπαρά και αλάτι, αλλά και ελαφρώς μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα.
Επίσης, τα ζωικά προϊόντα ήταν κατά περίπου 4,3 ευρώ ανά κιλό ακριβότερα. Αυτό το εύρημα δείχνει ότι τα συμπληρώματα πρωτεΐνης φυτικής προέλευσης μπορούν να προσφέρουν οικονομικά οφέλη στους τακτικούς καταναλωτές. Αυτό είναι ένα σημαντικό συμπέρασμα, καθώς ένα από τα εμπόδια στην υιοθέτηση μιας χορτοφαγικής διατροφής είναι η αντίληψη ότι οι εναλλακτικές λύσεις φυτικής προέλευσης είναι πιο ακριβές στην αγορά. Επιπλέον, τα προϊόντα ζωικής προέλευσης περιέχουν σημαντικά υψηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και ζάχαρη. Η περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά οξέα ήταν υψηλότερη για τα συμπληρώματα ζωικής προέλευσης, αλλά όχι σε σημαντικό επίπεδο. Από την άλλη πλευρά, οι εναλλακτικές λύσεις φυτικής προέλευσης είναι πιο ενεργειακά πυκνές και περιέχουν σημαντικά υψηλότερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες
Η έρευνα αναδεικνύει ότι, αν και τα ζωικής προέλευσης σκευάσματα διαθέτουν πιο «πλήρες» προφίλ πρωτεϊνών, τα φυτικά μπορούν να καλύψουν επαρκώς τις ημερήσιες ανάγκες, ειδικά όταν συνδυάζονται με ισορροπημένη διατροφή. Ωστόσο, η απουσία εξειδικευμένου νομικού πλαισίου για τη σήμανση και την ποιότητα των συμπληρωμάτων διατροφής στην Ε.Ε. και στην Ελλάδα αφήνει περιθώρια για παραπλανητικές πρακτικές και κίνδυνο ακατάλληλων προϊόντων.
Ο κύριος περιορισμός αυτής της μελέτης είναι ότι οι υπολογισμοί βασίζονται εξ ολοκλήρου στο θρεπτικό περιεχόμενο όπως αναγράφεται στη συσκευασία. Επιπλέον, στην ετικέτα δεν παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τη μέθοδο που υιοθετούν οι κατασκευαστές για τον προσδιορισμό της ποσότητας ενέργειας και θρεπτικών συστατικών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σφάλματα υπολογισμού στις διατροφικές πληροφορίες της παρούσας μελέτης. Η επαλήθευση των δεδομένων της ετικέτας τροφίμων με τη χρήση εργαστηριακών μεθόδων θα ήταν επιθυμητή για να διασφαλιστεί η ακρίβεια των υπολογισμών.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη για σαφέστερη επισήμανση και αυστηρότερους ελέγχους στην αγορά συμπληρωμάτων πρωτεΐνης. Παράλληλα, συνιστούν στους καταναλωτές –και ειδικά στους αθλούμενους– να διαβάζουν προσεκτικά τις διατροφικές πληροφορίες των προϊόντων και να ζητούν τη συμβουλή ειδικού, ώστε να εξασφαλίζουν ασφαλή χρήση και πραγματικό όφελος για την υγεία τους.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/1661-3821/5/4/32
Αναφορά: Μαρκάκη Αναστασία, Μαρία Νικολακάκη, Δέσποινα Ιώ Παντέζου, Νικόλαος Θαλασσινός και Βασίλειος Ράικος. 2025. “Διατροφική Ανάλυση Εμπορικών Συμπληρωμάτων Πρωτεΐνης σε Σκόνη στην Ελληνική Αγορά: Μια Διατομεακή Ανάλυση Προϊόντων με βάση το Κρέας και τα Φυτικά Προϊόντα”
Nutraceuticals 5, αρ. 4: 32. https://doi.org/10.3390/nutraceuticals5040032
