Η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου εξέφρασε έντονη αντίθεση σε μια πιθανή οριζόντια απόφαση μαζικής απομάκρυνσης της πικροδάφνης.
Έντονες αντιδράσεις στον επιστημονικό και αυτοδιοικητικό χώρο έχει προκαλέσει η συζήτηση για την απομάκρυνση της πικροδάφνης από σχολικές αυλές και δημόσιους χώρους, μετά την εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας που βασίζεται σε οδηγίες του ΕΟΔΥ σχετικά με την τοξικότητα του φυτού. Οι γεωτεχνικοί προειδοποιούν ότι η μαζική εκρίζωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρή περιβαλλοντική και οικονομική επιβάρυνση, ενώ παράλληλα υποστηρίζουν ότι το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί με επιστημονική τεκμηρίωση και όχι με οριζόντια μέτρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η αύξηση της θερμοκρασίας στη θάλασσα εξαφανίζει τα ψάρια – 20% λιγότερη ιχθυοβιομάζα σε 30 χρόνια κατέγραψαν οι επιστήμονες
Η εγκύκλιος, που εστάλη σε σχολικές μονάδες σε όλη τη χώρα, επισημαίνει ότι η πικροδάφνη (Nerium oleander) περιέχει ισχυρές τοξικές ουσίες, γνωστές ως καρδιακές γλυκοσίδες, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά τον καρδιακό ρυθμό σε περίπτωση κατάποσης. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η απομάκρυνση των φυτών από σχολεία, παιδικές χαρές και χώρους όπου συγκεντρώνονται παιδιά, καθώς και η αντικατάστασή τους με άλλα φυτά που θεωρούνται ασφαλέστερα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εξακολουθούν να πωλούνται στην Ελλάδα επικίνδυνες πρέσες μαλλιών – Δείτε μάρκες και φωτογραφίες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε καρκινογόνο χρώμιο σε δημοφιλές παιχνίδι – Προειδοποίηση να σταματήσει αμέσως η χρήση του
Η αντίδραση της ΠΕΕΓΕΠ
Η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου εξέφρασε έντονη αντίθεση σε μια πιθανή οριζόντια απόφαση μαζικής απομάκρυνσης της πικροδάφνης. Σύμφωνα με την ένωση, πρόκειται για ένα φυτό που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού τοπίου και του αστικού πρασίνου εδώ και δεκαετίες. Η ανθεκτικότητά του σε ξηρασία, ρύπανση και υψηλές θερμοκρασίες το έχει καταστήσει βασική επιλογή για φυτεύσεις σε δρόμους, πάρκα, πλατείες και σχολικές αυλές.
Οι γεωτεχνικοί επισημαίνουν ότι η πικροδάφνη συμβάλλει στη σταθεροποίηση των εδαφών, στη συγκράτηση μικροσωματιδίων και ρύπων και στην ενίσχυση της αστικής βιοποικιλότητας. Παράλληλα, η πυκνή βλάστησή της βοηθά στη βελτίωση του μικροκλίματος των πόλεων, κάτι που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό σε μια εποχή όπου οι υψηλές θερμοκρασίες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται όλο και πιο συχνά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος από αγαπημένα γλυκά με σοκολάτα – Εντοπίστηκε συστατικό που μπορεί να στείλει καταναλωτές στα επείγοντα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιστέρια σε έτοιμη σαλάτα που πωλήθηκε σε μεγάλες αλυσίδες – Μπορούμε να αποφύγουμε τη μόλυνση σε τέτοιες περιπτώσεις;
Η παρουσία της πικροδάφνης στην ελληνική φύση δεν είναι πρόσφατη. Αναφορές στο φυτό υπάρχουν ήδη από την αρχαιότητα, στα έργα του Θεόφραστου και του Διοσκουρίδη, ενώ στη νεότερη εποχή εμφανίζεται συχνά στη δημοτική ποίηση και στη λαϊκή παράδοση. Για πολλούς ειδικούς, η απομάκρυνσή της από το αστικό τοπίο δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική παρέμβαση αλλά και πολιτισμική απώλεια. Οι επιστήμονες, ωστόσο, δεν αμφισβητούν ότι η πικροδάφνη είναι ένα τοξικό φυτό. Τα φύλλα, τα άνθη και οι μίσχοι της περιέχουν ουσίες όπως η ολεανδρίνη, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν το καρδιαγγειακό σύστημα. Σε περίπτωση κατάποσης μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως ναυτία, εμετός, διάρροια και σε σοβαρές περιπτώσεις καρδιακές αρρυθμίες. Τονίζουν όμως, ότι η τοξικότητα αυτή είναι γνωστή εδώ και αιώνες και δεν αποτελεί νέα επιστημονική ανακάλυψη. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η πραγματική συχνότητα περιστατικών δηλητηρίασης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα τεχνολογία με τεχνητή νοημοσύνη, προσιτή σε όλους, εντοπίζει βακτήρια και αλλοιωμένα τρόφιμα σε χρόνο-ρεκόρ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπουφάν: Το λάθος που κάνουμε όλοι μπαίνοντας στο σπίτι
Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων, από περίπου 22.000 περιστατικά δηλητηριάσεων παιδιών ηλικίας έως 14 ετών που καταγράφονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα, μόλις 78 σχετίζονται με φυτά ή μανιτάρια. Από αυτά, τα 71 συμβαίνουν μέσα στο σπίτι και μόνο τέσσερα αποδίδονται στην πικροδάφνη. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα δεδομένα αυτά δεν δικαιολογούν μια τόσο δραστική απόφαση όπως η μαζική εκρίζωση ενός από τα πιο διαδεδομένα φυτά της χώρας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τελικά πόσο «κακές» είναι οι μπατονέτες για τα αυτιά μας;
Πέρα από τη συζήτηση για την ασφάλεια, τίθεται και το ζήτημα του κόστους. Η απομάκρυνση και αντικατάσταση εκατομμυρίων φυτών θα απαιτούσε σημαντικούς οικονομικούς πόρους από τους δήμους και το κράτος, σε μια περίοδο όπου οι τοπικές αρχές ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στους προϋπολογισμούς τους. Η πικροδάφνη, αντίθετα, είναι ένα φυτό που απαιτεί ελάχιστη συντήρηση και προσαρμόζεται εύκολα στις δύσκολες συνθήκες του αστικού περιβάλλοντος.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα της ευρωπαϊκής πολιτικής για την κλιματική αλλαγή. Ο Ευρωπαϊκός Κλιματικός Νόμος προβλέπει την ενίσχυση του αστικού πρασίνου έως το 2030, με στόχο την αντιμετώπιση της θερμικής επιβάρυνσης των πόλεων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Η μαζική απομάκρυνση ενός τόσο διαδεδομένου φυτικού είδους θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της βλάστησης σε πολλές περιοχές, ιδίως εκεί όπου λίγα άλλα φυτά μπορούν να επιβιώσουν.
Σε πολλές χώρες της Μεσογείου, όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία, η πικροδάφνη εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως σε δρόμους, πάρκα και αυτοκινητόδρομους. Οι δημόσιες αρχές δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην ενημέρωση των πολιτών και ιδιαίτερα των παιδιών σχετικά με την αναγνώριση των φυτών και την αποφυγή κατάποσης άγνωστων ειδών.
Οι γεωτεχνικοί προτείνουν μια διαφορετική προσέγγιση για το σχολικό περιβάλλον. Αντί για την απομάκρυνση των φυτών, προτείνουν την τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων, την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων για μαθητές και εκπαιδευτικούς ώστε να αναγνωρίζουν τα φυτά της σχολικής αυλής και τις ιδιότητές τους, καθώς και την ορθολογική διαχείριση του φυτικού υλικού. Παράλληλα προτείνουν τη διαμόρφωση νέων προδιαγραφών για τις σχολικές αυλές, τις παιδικές χαρές και τους παιδικούς κήπους, με στόχο τη δημιουργία «ζωντανών σχολικών αυλών». Σε ένα τέτοιο μοντέλο, το πράσινο δεν αντιμετωπίζεται ως διακοσμητικό στοιχείο αλλά ως εκπαιδευτικό εργαλείο και μέρος ενός μικρού οικοσυστήματος μέσα στο σχολείο.
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι με κατάλληλες φυτεύσεις και μερική αποσφράγιση του εδάφους, οι σχολικές αυλές μπορούν να μετατραπούν από σκληρούς, αποστειρωμένους χώρους σε βιώσιμα περιβάλλοντα μάθησης που ενισχύουν τη βιοποικιλότητα και βελτιώνουν το μικροκλίμα.
Η Πανελλήνια Ένωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου δηλώνει ότι παραμένει στη διάθεση της Πολιτείας για μια επιστημονική και διεπιστημονική συζήτηση με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας, χωρίς όμως την υποβάθμιση του αστικού οικοσυστήματος.
