Η εκτροφή σολομού στη Σκωτία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της περιβαλλοντικής κριτικής, μετά από καταγγελίες της Animal Equality United Kingdom ότι το 2025 οι μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας απελευθέρωσαν συνολικά περίπου 48 τόνους φορμαλδεΰδης στα σκωτσέζικα loch, δηλαδή στις παράκτιες και εσωτερικές υδάτινες περιοχές όπου λειτουργούν πολλές εγκαταστάσεις εκτροφής.
Σύμφωνα με την οργάνωση, η ουσία χρησιμοποιείται στις μονάδες σολομού για την αντιμετώπιση εξωτερικών παρασίτων, αλλά και μυκητιακών προσβολών που επηρεάζουν το δέρμα και τα βράγχια των ψαριών. Η Animal Equality υποστηρίζει ότι η χρήση φορμαλδεΰδης αυξήθηκε κατά περίπου 40% σε σύγκριση με το 2024, ενώ επισημαίνει ότι η ουσία έχει ταξινομηθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ως αποδεδειγμένα καρκινογόνος για τον άνθρωπο.
Η οργάνωση αναφέρει ότι η μεγαλύτερη αύξηση στη χρήση της ουσίας καταγράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν οι ποσότητες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν περίπου διπλάσιες σε σχέση με τον ίδιο μήνα του 2024 και πενταπλάσιες σε σύγκριση με το 2023. Παράλληλα, εκτιμά ότι τα τελευταία πέντε χρόνια η βιομηχανία εκτροφής σολομού στη Σκωτία έχει απορρίψει σχεδόν 176 τόνους φορμαλδεΰδης στα υδάτινα οικοσυστήματα της χώρας.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η νορβηγική εταιρεία Mowi, η οποία, σύμφωνα με την Animal Equality, ευθύνεται για περίπου το 84% της συνολικής ποσότητας φορμαλδεΰδης που χρησιμοποιήθηκε στις σκωτσέζικες μονάδες το 2025. Η οργάνωση αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα εγκατάσταση της εταιρείας στο Loch Lochy, όπου από το 2009 υπάρχει άδεια για μέγιστη απόρριψη 120 κιλών φορμαλδεΰδης τον χρόνο. Σύμφωνα με την καταγγελία, η ποσότητα αυτή θα μπορούσε πλέον να ξεπερνιέται μέσα σε μία μόνο εβδομάδα. Η ίδια πηγή υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη εγκατάσταση της Mowi έχει απορρίψει περίπου 50 τόνους φορμαλδεΰδης στο Loch Lochy μέσα σε πέντε χρόνια, ενώ δύο ακόμη εγκαταστάσεις της εταιρείας στο Loch Awe φέρονται να έχουν χρησιμοποιήσει περίπου 15 τόνους μέσα σε διάστημα τεσσάρων μηνών.
Οι αριθμοί αυτοί αφορούν μόνο τις απορρίψεις σε φυσικά υδάτινα συστήματα και δεν περιλαμβάνουν χερσαίες εγκαταστάσεις, όπως εκκολαπτήρια, όπου η φορμαλδεΰδη μπορεί να χρησιμοποιείται για απολύμανση δεξαμενών. Αυτό σημαίνει ότι η συνολική χρήση της ουσίας ενδέχεται να είναι υψηλότερη, γεγονός που προκαλεί ανησυχίες για πιθανές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στη δημόσια υγεία.
Αυξανόμενες παραβάσεις στις μονάδες σολομού
Η υπόθεση της φορμαλδεΰδης δεν αποτελεί, σύμφωνα με την Animal Equality, το μοναδικό πρόβλημα του σκωτσέζικου κλάδου. Η οργάνωση κάνει λόγο για μια γενικότερη αύξηση των παραβιάσεων των κανόνων λειτουργίας και ευζωίας στις μονάδες εκτροφής.
Στοιχεία της Scottish Environment Protection Agency (SEPA) που επικαλείται η οργάνωση δείχνουν ότι το 2025 καταγράφηκαν 103 περιπτώσεις μη συμμόρφωσης στις σκωτσέζικες ιχθυοκαλλιέργειες σολομού, έναντι 30 το 2024. Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 243%. Παράλληλα, η Fish Health Inspectorate (FHI) κατέγραψε 68 περιπτώσεις μη συμμόρφωσης σε 158 ελέγχους μονάδων το 2024, δηλαδή περίπου 43 παραβάσεις ανά 100 επιθεωρήσεις. Το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από το αντίστοιχο του 2021, όταν καταγράφονταν περίπου 22 μη συμμορφώσεις ανά 100 ελέγχους.
Αν και αρκετές από αυτές τις παραβάσεις χαρακτηρίζονται διοικητικές, μπορούν να αφορούν ζητήματα όπως η ελλιπής αναφορά θανάτων ψαριών ή διαφυγών σολομών από τις εγκαταστάσεις, ζητήματα που θεωρούνται κρίσιμα για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της ιχθυοκαλλιέργειας στο φυσικό περιβάλλον.
Χαμηλή επιβίωση σολομών και επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης
Τα προβλήματα του κλάδου επεκτείνονται και στην επιβίωση των εκτρεφόμενων ψαριών. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της σκωτσέζικης κυβέρνησης που έχουν δημοσιευθεί από τον βρετανικό Τύπο, το ποσοστό επιβίωσης των σολομών εκτροφής στη Σκωτία μειώθηκε το 2024 στο 61,8%, το χαμηλότερο επίπεδο από τη δεκαετία του 1980.
Ιδιαίτερα σοβαρή ήταν η κατάσταση στις Νήσους Σέτλαντ τον Οκτώβριο του 2024, όταν περισσότεροι από 250.000 σολομοί πέθαναν, σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται, εξαιτίας ανθίσεων πλαγκτού και της παρουσίας μικρών μεδουσών. Οι παράγοντες αυτοί συνδέονται από επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις και με την αύξηση της θερμοκρασίας των θαλάσσιων υδάτων λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Οι επικρίσεις δεν περιορίζονται ούτε στον τομέα των βιολογικών προϊόντων. Το 2024, δεκάδες περιβαλλοντικές οργανώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο απηύθυναν ανοικτή επιστολή προς τη Soil Association, τον οργανισμό που πιστοποιεί βιολογικά προϊόντα στη χώρα, υποστηρίζοντας ότι οι καταναλωτές παραπλανώνται σχετικά με τις πραγματικές συνθήκες εκτροφής βιολογικού σολομού και πέστροφας στη Σκωτία.
Η σκωτσέζικη βιομηχανία σολομού αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους υδατοκαλλιέργειας στην Ευρώπη και υποστηρίζει ότι η παραγωγή της πραγματοποιείται υπό αυστηρούς περιβαλλοντικούς και υγειονομικούς ελέγχους. Ωστόσο, οι καταγγελίες για τη χρήση χημικών ουσιών, την υγεία των ψαριών, τις θνησιμότητες και τις επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα εντείνουν τη συζήτηση για το κατά πόσο το σημερινό μοντέλο εκτροφής μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά βιώσιμο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- «Έρλινγκ Χάαλαντ, καλύτερα να κλωτσάς παρά να μιλάς» – Η αντίδραση επιστημόνων τροφίμων στις δηλώσεις του ποδοσφαιριστή για το γάλα
- Συναγερμός στην παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων: Κυβερνοεπιθέσεις «νεκρώνουν» εργοστάσια και προκαλούν ελλείψεις
- Σκύλος και καύσωνας: Ο «κανόνας των 20 λεπτών» που μπορεί να σώσει το κατοικίδιό σας
- Πίτσα: Σε τι χρησιμεύει επιτέλους αυτό το μικρό πλαστικό «τραπεζάκι» στο κέντρο της;
