Η οδηγία (ΕΕ) 2024/825 που αποσκοπεί στην ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση μέσω καλύτερης προστασίας από αθέμιτες πρακτικές και μέσω καλύτερης ενημέρωσης, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 6 Μαρτίου 2024. Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρεται στην Οδηγία με το επίσημο ακρωνύμιο «ECGT» (Empowering Consumers for the Green Transition), στην αγορά χρησιμοποιείται ευρέως το ακρωνύμιο «EmpCo». Τα κράτη μέλη είχαν προθεσμία να θεσπίσουν σχετικές διατάξεις για να την ενσωματώσουν στο εθνικό τους δίκαιο έως τις 26 Μαρτίου 2026, ώστε οι απαιτήσεις να ξεκινήσουν να εφαρμόζονται από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026.
Στην Ελλάδα, η ενσωμάτωση της οδηγίας ECGT πραγματοποιήθηκε με τον ν. 5317/2026 (ΦΕΚ A’ 108/10-07-2026) που τροποποιεί τον ν. 2251/1994 και εναρμονίζει την ελληνική νομοθεσία και με 5 ακόμη ευρωπαϊκές οδηγίες (ΕΕ) 2017/828, 2023/2225, 2023/2673, 2024/1799 και 2026/74.
Οι βασικοί στόχοι του νέου νόμου για την ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών είναι:
- Ψηφιακές & χρηματοοικονομικές συμβάσεις: Θέσπιση κανόνων διαφάνειας, υπεύθυνης παροχής πίστωσης και δίκαιων εμπορικών πρακτικών στις εξ αποστάσεως και ψηφιακές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
- Εξ αποστάσεως αγορές: Προστασία των καταναλωτών σε ηλεκτρονικές (online) αγορές και συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος για κάθε είδους αγαθά και υπηρεσίες.
- Greenwashing: Καταπολέμηση των παραπλανητικών περιβαλλοντικών (πράσινων) ισχυρισμών σχετικά με τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και τη διάρκεια ζωής των προϊόντων, στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης.
- Ανθεκτικότητα & επισκευές: Προώθηση της βιώσιμης κατανάλωσης και μείωση των αποβλήτων, μέσω της διευκόλυνσης της επισκευής προϊόντων, ακόμη και μετά τη λήξη της εγγύησης.
Σημαντικές νέες ρυθμίσεις:
Ο νέος νόμος διευρύνει σημαντικά τον κατάλογο των παραπλανητικών εμπορικών πρακτικών, ενδεικτικά αναφέρουμε:
- Απαγορεύονται διατυπώσεις στις διαφημίσεις και πρακτικές προώθησης που ενδέχεται να δημιουργήσουν ψευδείς προσδοκίες στον καταναλωτή, όσον αφορά τη διαθεσιμότητα ή το κόστος της πίστωσης ή το συνολικό ποσό πληρωτέο από τον καταναλωτή.
- Απαγορεύεται η χρήση σήματος βιωσιμότητας, το οποίο δεν βασίζεται σε σύστημα πιστοποίησης ή δεν έχει καθιερωθεί από δημόσιες αρχές.
- Απαγορεύονται οι γενικοί περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί χωρίς αποδεδειγμένες εξαιρετικές περιβαλλοντικές επιδόσεις.
- Απαγορεύονται οι ισχυρισμοί που βασίζονται στην αντιστάθμιση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σύμφωνα με τους οποίους ένα προϊόν έχει ουδέτερο, μειωμένο ή θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον.
- Απαγορεύονται οι ισχυρισμοί ότι ένα προϊόν είναι σε θέση να θεραπεύει ασθένεια, δυσλειτουργίες ή δυσμορφίες.
- Απαγορεύεται η παρουσίαση ενός αγαθού ως επισκευάσιμου, ενώ δεν είναι στην πραγματικότητα, αλλά και η παρότρυνση πρόωρης αντικατάστασης των αναλωσίμων από τον καταναλωτή.
Ο παραγωγός μπορεί να προσφέρει εγγύηση ανθεκτικότητας χωρίς επιπλέον κόστος, για ολόκληρο το προϊόν και με διάρκεια άνω της νόμιμης διετούς εγγύησης, ενώ ο καταναλωτής ενημερώνεται μέσω του επίσημου εναρμονισμένου σήματος της ΕΕ, καθώς και για τη βαθμολογία επισκευής, τη διαθεσιμότητα και το κόστος ανταλλακτικών.
Εισάγεται νέα υποχρέωση επισκευής για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων που περιγράφονται στο Παράρτημα IV, ενδεικτικά: οικιακά πλυντήρια ρούχων και πιάτων, ψυγεία, καταψύκτες, τηλεοράσεις, κινητά και ασύρματα τηλέφωνα, tablets κ.ά.
Οι κατασκευαστές προσφέρουν ανταλλακτικά και εργαλεία έναντι εύλογου αντιτίμου που δεν αποτρέπει την επισκευή των αγαθών, ενώ δεν εμποδίζουν τη χρήση γνήσιων ή μεταχειρισμένων ανταλλακτικών, συμβατών ανταλλακτικών και ανταλλακτικών από τρισδιάστατη εκτύπωση από ανεξάρτητους επισκευαστές. Δημιουργείται εθνικό τμήμα στην ευρωπαϊκή online πλατφόρμα για επισκευές, με προαιρετική εγγραφή για τους επισκευαστές, κατόπιν της συγκατάθεσής τους.
Ο νόμος περιλαμβάνει ορισμούς, όπως:
«Αγαθά»:
α) κάθε ενσώματο κινητό αντικείμενο. Το νερό, το αέριο και η ηλεκτρική ενέργεια θεωρούνται αγαθά, όταν προσφέρονται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο ή καθορισμένη ποσότητα,
β) κάθε ενσώματο κινητό αντικείμενο που ενσωματώνει ή διασυνδέεται με ψηφιακό περιεχόμενο ή ψηφιακή υπηρεσία κατά τέτοιον τρόπο, ώστε η απουσία του εν λόγω ψηφιακού περιεχομένου ή της εν λόγω ψηφιακής υπηρεσίας να παρεμποδίζει τα αγαθά να εκτελούν τις λειτουργίες τους («αγαθά με ψηφιακά στοιχεία»).
«Προϊόν»: κάθε αγαθό ή υπηρεσία, συμπεριλαμβανομένης της ακίνητης περιουσίας, της ψηφιακής υπηρεσίας και του ψηφιακού περιεχομένου, καθώς και των συναφών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.
«Ανθεκτικότητα»: η ικανότητα των αγαθών να διατηρούν τις απαιτούμενες λειτουργίες και επιδόσεις τους στο πλαίσιο της συνήθους χρήσης.
«Γενικός περιβαλλοντικός ισχυρισμός»: κάθε περιβαλλοντικός ισχυρισμός, που διατυπώνεται εγγράφως ή προφορικά, μεταξύ άλλων, μέσω οπτικοακουστικών μέσων, που δεν περιλαμβάνεται σε σήμα βιωσιμότητας και στον οποίο οι προδιαγραφές του ισχυρισμού δεν παρέχονται με σαφείς και κατανοητούς όρους στο ίδιο μέσο.
«Σήμα βιωσιμότητας»: κάθε προαιρετικό σήμα εμπιστοσύνης, σήμα ποιότητας ή ισοδύναμο, δημόσιο ή ιδιωτικό, που αποσκοπεί στον διαχωρισμό και την προώθηση ενός προϊόντος, μιας διαδικασίας ή μιας επιχείρησης σε σχέση με τα περιβαλλοντικά ή κοινωνικά χαρακτηριστικά ή και τα δύο, και αποκλείει τυχόν υποχρεωτικό σήμα που απαιτείται βάσει του ενωσιακού ή εθνικού δικαίου.
«Σύστημα πιστοποίησης»: σύστημα επαλήθευσης από τρίτους που πιστοποιεί ότι ένα προϊόν, μια διαδικασία ή μια επιχείρηση συμμορφώνεται με ορισμένες απαιτήσεις, που επιτρέπει τη χρήση αντίστοιχου σήματος βιωσιμότητας και οι όροι του οποίου, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεών του, είναι διαθέσιμοι στο κοινό και πληρούν τα συγκεκριμένα κριτήρια
«Βαθμολογία δυνατότητας επισκευής»: βαθμολογία που εκφράζει την ικανότητα ενός αγαθού να επισκευαστεί, βάσει εναρμονισμένων απαιτήσεων που καθορίζονται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ισχύς του νόμου αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στις επιμέρους διατάξεις του (άρθρο 143). Ο ν. 5317/2026 είναι διαθέσιμος εδώ: https://search.et.gr/el/fek/?fekId=802035
