Υψηλές συγκεντρώσεις δύο χημικών επιμολυντών που σχηματίζονται κατά την επεξεργασία φυτικών ελαίων και συνδέονται με πιθανούς καρκινογόνους και γονοτοξικούς κινδύνους, οδήγησαν στην απόσυρση μπισκότων τύπου shortbread με γεύση βουτύρου από την ευρωπαϊκή αγορά. Η προειδοποίηση εκδόθηκε μέσω του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF), μετά από επίσημο έλεγχο στη Γερμανία, ο οποίος αποκάλυψε σημαντικά αυξημένα επίπεδα 3-MCPD εστέρων και γλυκιδυλεστέρων σε προϊόν ολλανδικής προέλευσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κακάο σε σκόνη: Καταγγελία εργαζομένου στην εταιρεία αποκάλυψε χρήση απαγορευμένου πρόσθετου
Η κοινοποίηση στο RASFF δημοσιεύθηκε από τη Γερμανία στις 17 Ιουλίου 2026 και χαρακτηρίστηκε ως Alert Notification, με εκτίμηση δυνητικά σοβαρού κινδύνου, ενώ το προϊόν είχε διανεμηθεί και σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των αναλύσεων, ανιχνεύθηκαν 7.688 ± 2.306 μg/kg εστέρων 3-μονοχλωρο-1,2-προπανοδιόλης (3-MCPD), έναντι ανώτατου επιτρεπόμενου επιπέδου 1.250 μg/kg για έλαια και λίπη από καρύδα, καλαμπόκι, ελαιοκράμβη, ηλίανθο, σόγια, φοινικοπυρήνα και ελαιόλαδο και 2.500 μg/kg για άλλα φυτικά έλαια και λίπη. Η τιμή που υπερβαίνει κατά πολύ τα ισχύοντα ευρωπαϊκά ανώτατα επίπεδα για τους συγκεκριμένους βιομηχανικούς επιμολυντές (208%-515%).
Παράλληλα, οι γλυκιδυλεστέρες λιπαρών οξέων μετρήθηκαν σε 4.073 ± 1.222 μg/kg, όταν το αντίστοιχο ανώτατο όριο είναι 1.000 μg/kg, (+307%) υπολογιζόμενο ως ελεύθερη γλυκιδόλη ανά κιλό φυτικού λίπους ή ελαίου. Οι τιμές αυτές καταδεικνύουν σημαντική υπέρβαση των ευρωπαϊκών ορίων αναφοράς για βιομηχανικούς επιμολυντές σε φυτικά έλαια και λίπη που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τροφίμων. Μέχρι στιγμής, οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές δεν έχουν δημοσιοποιήσει επίσημα την εμπορική ονομασία, τη μάρκα ή τον αριθμό παρτίδας του προϊόντος.
Οι δύο αυτές κατηγορίες βιομηχανικών επιμολυντών αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης επιστημονικής ανησυχίας. Οι γλυκιδυλεστέρες μετατρέπονται στον ανθρώπινο οργανισμό σε γλυκιδόλη, ουσία που έχει ταξινομηθεί ως πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο (Ομάδα 2Α, IARC) και παρουσιάζει γονοτοξική δράση, δηλαδή μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο γενετικό υλικό των κυττάρων. Οι εστέρες της 3-μονοχλωρο-1,2-προπανοδιόλης (3-MCPD), μετά την πέψη, απελευθερώνουν ελεύθερη 3-MCPD, η οποία σε πειραματικές μελέτες έχει συσχετιστεί με βλάβες στους νεφρούς και δυσμενείς επιδράσεις στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα έπειτα από μακροχρόνια έκθεση.
Οι 3-MCPD και οι γλυκιδυλεστέρες είναι ανεπιθύμητοι χημικοί επιμολυντές που σχηματίζονται κατά τη βιομηχανική επεξεργασία τροφίμων. Η παρουσία τους συνδέεται κυρίως με τη διύλιση φυτικών ελαίων, ιδιαίτερα κατά το στάδιο της απόσμησης, όπου εφαρμόζονται πολύ υψηλές θερμοκρασίες για την απομάκρυνση ανεπιθύμητων οσμών και γεύσεων. Επιπλέον, οι 3-MCPD εστέρες μπορούν να σχηματιστούν όταν τρόφιμα που περιέχουν λίπος και χλωριούχα άλατα υποβάλλονται σε έντονη θερμική επεξεργασία κατά την παραγωγή τους. Για τον λόγο αυτό, οι συγκεκριμένοι επιμολυντές έχουν ανιχνευθεί σε εξευγενισμένα φυτικά έλαια, μαργαρίνες, αρτοσκευάσματα, μπισκότα, βρεφικά γάλατα, σνακ, τηγανητά προϊόντα και άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Στα μπισκότα τύπου shortbread χρησιμοποιούνται συνήθως σημαντικές ποσότητες λιπαρών υλών προκειμένου να επιτευχθούν η χαρακτηριστική υφή και η γεύση του προϊόντος. Εάν τα χρησιμοποιούμενα φυτικά έλαια ή λίπη περιέχουν αυξημένες συγκεντρώσεις αυτών των επιμολυντών ή εάν οι συνθήκες επεξεργασίας δεν έχουν βελτιστοποιηθεί, οι συγκεντρώσεις στο τελικό προϊόν μπορεί να αυξηθούν σημαντικά, όπως συνέβη στην παρούσα περίπτωση.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει καθορίσει ανεκτή ημερήσια πρόσληψη για την 3-MCPD και τους εστέρες της στα 2 μg ανά κιλό σωματικού βάρους. Σύμφωνα με την αξιολόγηση του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Εκτίμησης Κινδύνου της Γερμανίας (BfR), οι περισσότεροι ενήλικες δεν υπερβαίνουν το όριο αυτό μέσω της συνήθους διατροφής. Αντίθετα, για παιδιά και βρέφη έχουν καταγραφεί σενάρια στα οποία η έκθεση μπορεί να υπερβεί την ανεκτή ημερήσια πρόσληψη, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται συστηματικά τρόφιμα με υψηλές συγκεντρώσεις αυτών των επιμολυντών. Για τους γλυκιδυλεστέρες, το BfR επισημαίνει ότι η χρόνια έκθεση θα πρέπει να διατηρείται όσο το δυνατόν χαμηλότερη, σύμφωνα με την αρχή ALARA (As Low As Reasonably Achievable).
Η πρόσφατη επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι οι γλυκιδυλεστέρες και οι 3-MCPD εστέρες δεν περιορίζονται στα φυτικά έλαια, αλλά απαντώνται σε ευρύ φάσμα εμπορικά διαθέσιμων επεξεργασμένων τροφίμων. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Foods ανέλυσε 48 διαφορετικά προϊόντα της αγοράς και κατέγραψε την παρουσία των δύο κατηγοριών επιμολυντών σε όλα τα δείγματα, με υψηλότερες συγκεντρώσεις σε στιγμιαία ζυμαρικά, τηγανητό κοτόπουλο, τηγανητά σνακ και προϊόντα αρτοποιίας που παρασκευάζονται με εξευγενισμένα φυτικά έλαια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης θετική συσχέτιση μεταξύ των συγκεντρώσεων γλυκιδυλεστέρων και 3-MCPD εστέρων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι δύο επιμολυντές συχνά εμφανίζονται ταυτόχρονα στα ίδια προϊόντα.
Στη βιομηχανία τροφίμων, η μείωση αυτών των επιμολυντών αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του συστήματος διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων. Η επιλογή πρώτων υλών με χαμηλές συγκεντρώσεις επιμολυντών, η χρήση εξευγενισμένων ελαίων που έχουν παραχθεί με τεχνολογίες περιορισμού του σχηματισμού 3-MCPD και γλυκιδυλεστέρων, η προσεκτική επιλογή θερμοκρασιών κατά την απόσμηση των ελαίων, η βελτιστοποίηση των συνθηκών ψησίματος και η συστηματική εργαστηριακή παρακολούθηση αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να αξιολογούν τους προμηθευτές τους μέσω τεκμηριωμένων προδιαγραφών, να ζητούν αναλυτικά πιστοποιητικά συμμόρφωσης και να ενσωματώνουν τους συγκεκριμένους χημικούς κινδύνους στις διαδικασίες HACCP και στην αξιολόγηση προμηθευτών.
Για τους καταναλωτές, η συγκεκριμένη κοινοποίηση δεν σημαίνει ότι όλα τα μπισκότα ή όλα τα προϊόντα που περιέχουν φυτικά έλαια παρουσιάζουν αντίστοιχο κίνδυνο. Η αξιολόγηση αφορά συγκεκριμένο προϊόν στο οποίο διαπιστώθηκαν εξαιρετικά αυξημένες συγκεντρώσεις. Η περιστασιακή κατανάλωση ενός τέτοιου τροφίμου δεν συνδέεται με άμεση εμφάνιση συμπτωμάτων ή οξεία δηλητηρίαση, καθώς οι ουσίες αυτές σχετίζονται κυρίως με τη μακροχρόνια έκθεση. Η προστασία του καταναλωτή βασίζεται στην αποφυγή κατανάλωσης προϊόντων που έχουν ανακληθεί, στη διατήρηση ποικιλίας στη διατροφή και στην ενημέρωση μέσω των επίσημων ανακοινώσεων των αρμόδιων αρχών όταν δημοσιεύονται ανακλήσεις ή αποσύρσεις τροφίμων.
Πηγές: Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), κοινοποίηση 2026.6415. German Federal Institute for Risk Assessment (BfR), «Possible health risks due to high concentrations of 3-MCPD and glycidyl fatty acid esters in certain foods», 2020. Shimamura Y. και συν., «Glycidol Fatty Acid Ester and 3-Monochloropropane-1,2-Diol Fatty Acid Ester in Commercially Prepared Foods», Foods 2021.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ρύζι: Ανιχνεύτηκε καρκινογόνο αρσενικό σε όλα τα δείγματα νέου εργαστηριακού τεστ – Οι πιο επιβαρυμένες μάρκες (πίνακες)
- Χωρίς πίτσες και σουβλάκια ο αποψινός τελικός του Μουντιάλ – Απεργούν οι ντελιβεράδες
- 54 άτομα στο νοσοκομείο μετά από γεύμα στον μπουφέ πεντάστερου ξενοδοχείου
- Πότε λήγει η μουστάρδα;
- Ευρωπαϊκή κινητοποίηση και ανακλήσεις SPRITZ Aperitivo λόγω κινδύνου έκρηξης – Οι αρχές συστήνουν τη χρήση πετσέτας
- Γιατί κάποια φαγητά ξαναζεσταίνονται με ασφάλεια και άλλα γίνονται επικίνδυνα; Επιστήμονες τροφίμων εξηγούν
- Πώς ο καύσωνας δημιούργησε κίνδυνο για την παραγωγή κοτόπουλου και την τροφοδοσία μεγάλων αλυσίδων
- Η Βρετανία προετοιμάζει τους πολίτες της για ημέρες χωρίς ρεύμα, νερό ή διαδίκτυο – Φόβοι για κυβερνοεπίθεση από τη Ρωσία
- Γιατί δεν χάνουμε βάρος ενώ τρώμε «υγιεινά»; Οι παράγοντες που συχνά αγνοούμε
- Γιατί οι πολυβιταμίνες προκαλούν ναυτία, ζαλάδα ή φούσκωμα σε ορισμένους ανθρώπους; Φαρμακοποιοί εξηγούν
- Pfizer: Με 44 εκατομμύρια «κλείνει» τη διαμάχη για το φάρμακο με τις πιθανώς καρκινογόνες ουσίες
- Νέα υγειονομική απειλή στην Ευρώπη – Το σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα που δεν «πιάνει» πλέον η θεραπεία
- Νέα υπόθεση με ληγμένα τρόφιμα σε σούπερ μάρκετ – Κατασχέσεις προϊόντων και αντιδράσεις για το «γελοίο» πρόστιμο
- ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Πρόστιμα σε δύο καταστήματα της αλυσίδας για παραβάσεις στη διαχείριση του κιμά
- Doritos: Επείγουσα ανάκληση δημοφιλών τσιπς λόγω σοβαρού λάθους που βάζει σε κίνδυνο καταναλωτές
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
