Σε πολλά γαλλικά σούπερ μάρκετ, αλλά και σε αρκετές αλυσίδες λιανικής στην Ελλάδα, υπάρχουν ειδικά ψυγεία προσφορών στα οποία τοποθετούνται ευπαθή τρόφιμα που πλησιάζουν την ημερομηνία λήξης τους και διατίθενται σε μειωμένη τιμή. Στη Γαλλία τα σημεία αυτά είναι γνωστά ως «anti-gaspi», δηλαδή χώροι διάθεσης προϊόντων με στόχο τη μείωση της σπατάλης τροφίμων. Στα ψυγεία αυτά μπορούν να βρεθούν φρέσκα ψάρια, κρέατα, γαλακτοκομικά, έτοιμα γεύματα και άλλα προϊόντα που εξακολουθούν να είναι νόμιμα προς πώληση και ασφαλή για κατανάλωση, εφόσον έχουν διατηρηθεί υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Η πρακτική συμβάλλει στη μείωση των απορριμμάτων τροφίμων και προσφέρει οικονομικό όφελος στους καταναλωτές, προϋποθέτει όμως αυστηρή τήρηση της ψυκτικής αλυσίδας και αποτελεσματικό έλεγχο της ποιότητας μέχρι τη στιγμή της πώλησης, η οποία όταν αποτυγχάνει οδηγεί σε ανακλήσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Ανάκληση προϊόντος στην Ελλάδα και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, λόγω κινδύνου εγκαυμάτων – Διακόψτε τη χρήση (φωτογραφία)
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί πρόσφατη ανάκληση που πραγματοποιήθηκε από κατάστημα Super U στην περιοχή Régusse της Γαλλίας, η οποία αφορούσε όλα τα συσκευασμένα φρέσκα προϊόντα του τμήματος ιχθυοπωλείου που είχαν διατεθεί στο ψυγείο προσφορών κατά το διάστημα από 2 έως 10 Ιουλίου 2026. Η ανάκληση αποφασίστηκε μετά από εργαστηριακή ανάλυση που έδειξε μη συμμορφούμενα επίπεδα ισταμίνης σε προϊόντα της συγκεκριμένης κατηγορίας, γεγονός που οδήγησε σε σύσταση να μην καταναλωθούν τα προϊόντα και να επιστραφούν στο σημείο πώλησης.
Η ισταμίνη αποτελεί βιογενή αμίνη που σχηματίζεται όταν ορισμένα είδη ψαριών εκτίθενται σε ακατάλληλες θερμοκρασίες μετά την αλίευση ή κατά τη διάρκεια της μεταφοράς, της αποθήκευσης και της διανομής. Βακτήρια που βρίσκονται φυσιολογικά στην επιφάνεια ή στα βράγχια των ψαριών διαθέτουν το ένζυμο αποκαρβοξυλάση της ιστιδίνης, το οποίο μετατρέπει το αμινοξύ ιστιδίνη σε ισταμίνη. Όσο περισσότερο παραμένει το προϊόν εκτός των απαιτούμενων συνθηκών ψύξης, τόσο αυξάνεται η παραγωγή της ουσίας. Η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει πριν ακόμη το ψάρι φτάσει στη μονάδα επεξεργασίας και να συνεχιστεί σε οποιοδήποτε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας εφόσον υπάρξει διακοπή της ψύξης.
Μεγαλύτερο κίνδυνο παρουσιάζουν είδη με υψηλή φυσική περιεκτικότητα σε ελεύθερη ιστιδίνη, όπως ο τόνος, το σκουμπρί, η παλαμίδα, ο γαύρος, η σαρδέλα, ο ξιφίας, το μαγιάτικο και άλλα είδη των οικογενειών Scombridae και Scomberesocidae, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποκλείεται η εμφάνιση αυξημένων επιπέδων ισταμίνης και σε άλλα αλιεύματα υπό δυσμενείς συνθήκες συντήρησης.
Η ισταμίνη δεν μεταβάλλει πάντοτε την εμφάνιση, τη γεύση ή την οσμή του ψαριού. Ένα προϊόν μπορεί να φαίνεται απολύτως φυσιολογικό και να περιέχει συγκεντρώσεις ικανές να προκαλέσουν δηλητηρίαση. Παράλληλα, πρόκειται για ουσία ιδιαίτερα ανθεκτική στη θερμότητα. Το μαγείρεμα, το ψήσιμο, το τηγάνισμα, ο φούρνος μικροκυμάτων ή η κατάψυξη δεν την καταστρέφουν όταν έχει ήδη σχηματιστεί.
Η δηλητηρίαση από ισταμίνη, γνωστή και ως σκομβροειδής τροφική δηλητηρίαση, εμφανίζεται συνήθως από τριάντα λεπτά έως λίγες ώρες μετά την κατανάλωση του τροφίμου. Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν έντονη ερυθρότητα στο πρόσωπο και στον λαιμό, αίσθημα θερμότητας, κεφαλαλγία, ταχυκαρδία, ζάλη, ναυτία, εμετό, κοιλιακό άλγος και διάρροια. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστούν κνίδωση, πτώση της αρτηριακής πίεσης, βρογχόσπασμος και δυσκολία στην αναπνοή, ιδιαίτερα σε άτομα με ιστορικό αλλεργικών παθήσεων ή άσθματος. Τα συμπτώματα συχνά μοιάζουν με αλλεργική αντίδραση, όμως δεν προκαλούνται από ανοσολογικό μηχανισμό αλλά από την πρόσληψη μεγάλης ποσότητας ισταμίνης μέσω του τροφίμου.
Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό του ιστορικού κατανάλωσης ψαριού και της ταχείας εμφάνισης των συμπτωμάτων. Η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική και, όταν απαιτείται, περιλαμβάνει χορήγηση αντιισταμινικών φαρμάκων. Τα περισσότερα περιστατικά υποχωρούν μέσα σε λίγες ώρες, ενώ οι σοβαρές αντιδράσεις απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Για τις επιχειρήσεις αλιείας, μεταποίησης και λιανικής πώλησης, ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι η διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας χωρίς διακοπές από τη στιγμή της αλίευσης έως την κατανάλωση. Η ταχεία ψύξη αμέσως μετά την αλίευση, η αποθήκευση σε θερμοκρασίες που περιορίζουν την ανάπτυξη των βακτηρίων, η συνεχής παρακολούθηση των θερμοκρασιών κατά τη μεταφορά, η ορθή διαχείριση των χρόνων έκθεσης, η εφαρμογή συστημάτων HACCP, η επαλήθευση των κρίσιμων σημείων ελέγχου, οι εργαστηριακοί έλεγχοι για ισταμίνη όπου απαιτούνται και η εκπαίδευση του προσωπικού μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα δημιουργίας επικίνδυνων συγκεντρώσεων.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά τη μεταφορά των προϊόντων από τα κεντρικά κέντρα διανομής προς τα καταστήματα, κατά την παραλαβή των εμπορευμάτων, στη διάρκεια της αποθήκευσης στους ψυκτικούς θαλάμους, κατά τον τεμαχισμό, τη συσκευασία και την έκθεσή τους στους πάγκους πώλησης. Κάθε καθυστέρηση στην επαναφορά του προϊόντος σε κατάλληλη θερμοκρασία δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη βακτηριακή παραγωγή ισταμίνης, ακόμη και αν αργότερα το προϊόν επαναψυχθεί.
Οι καταναλωτές μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο αγοράζοντας ψάρια από επιχειρήσεις που τηρούν σταθερά τις συνθήκες ψύξης, τοποθετώντας τα ευπαθή τρόφιμα στο τέλος των αγορών τους, χρησιμοποιώντας ισοθερμικές τσάντες κατά τους θερινούς μήνες, μεταφέροντας τα προϊόντα το συντομότερο δυνατό στο ψυγείο του σπιτιού και τηρώντας τις οδηγίες συντήρησης που αναγράφονται στη συσκευασία. Τα προϊόντα που πωλούνται σε ψυγεία προσφορών λόγω σύντομης διάρκειας ζωής δεν παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο όταν έχουν διατηρηθεί σωστά, απαιτούν όμως κατανάλωση μέσα στο χρονικό διάστημα που προβλέπει ο παραγωγός και χωρίς παραμονή εκτός ψύξης.
Σε περίπτωση ανακοίνωσης ανάκλησης για πιθανή παρουσία ισταμίνης, το προϊόν δεν πρέπει να καταναλώνεται ακόμη και αν δεν παρουσιάζει εμφανείς αλλοιώσεις. Οι καταναλωτές καλούνται να το επιστρέφουν στο κατάστημα ή να ακολουθούν τις οδηγίες της ανακοίνωσης ανάκλησης, ενώ όσοι εμφανίσουν συμπτώματα μετά την κατανάλωση ψαριού χρειάζεται να αναζητήσουν ιατρική αξιολόγηση και να αναφέρουν το τρόφιμο που κατανάλωσαν, ώστε να διευκολύνεται η διερεύνηση του περιστατικού και η προστασία της δημόσιας υγείας.
Ψυγείο προσφορών της αλυσίδας σουπερμάρκετ Super U, στη Γαλλία – Φωτογραφία που έδωσαν στη Δημοσιότητα οι Αρχές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Σαλμονέλωση στην Ελλάδα: 929 κρούσματα το 2025 – Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία του ΕΟΔΥ μετά το περιστατικό στη Λαμία
- Νέος αναδυόμενος κίνδυνος στην Ευρώπη: Η EFSA προειδοποιεί για τοξίνη σε τρόφιμα με θνησιμότητα που μπορεί να ξεπεράσει το 60%
- Η εταιρεία καλλυντικών που βρέθηκε με μικρόβια στο νερό παραγωγής και σωρεία παραβάσεων – Η προειδοποιητική επιστολή των Αρχών
- Συσκευασίες τροφίμων στην ΕΕ: Τέλος εποχής από σήμερα για τη δισφαινόλη Α – Λήγει η μεταβατική περίοδος
- Πρέπει να πλένουμε το σκόρδο πριν το μαγειρέψουμε; Η οδηγία στα σούπερ μάρκετ που ξάφνιασε τους καταναλωτές
- Ψωμί του τοστ: Πώς επηρεάζει το έντερο όταν ψήνεται σύμφωνα με νέα επιστημονικά ευρήματα
- Ευρωπαϊκός συναγερμός για ρύζι με ορυκτέλαια έως και +19.978% πάνω από το όριο – Η Ελλάδα στις 30 χώρες διανομής, 54 follow-ups (μάρκα και φωτογραφία)
- Φαγητό στις διακοπές: Ο διαιτολόγος Νίκος Ζορζοβίλης αποκαλύπτει μικρά “κόλπα” για προστασία από τροφικές δηλητηριάσεις
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
