Οι ανακλήσεις μαγειρικών εργαλείων λόγω μετανάστευσης πρωτοταγών αρωματικών αμινών (Primary Aromatic Amines – PAAs) από πλαστικά υλικά στα τρόφιμα αυξάνονται στην ευρωπαϊκή αγορά, με πολλαπλά περιστατικά να αφορούν κουτάλες, σπάτουλες, κουτάλια ζυμαρικών και άλλα σκεύη που προορίζονται για επαφή με τρόφιμα. Στη μεγάλη αυτή λίστα προστέθηκε και ένα ακόμη μαγειρικό εργαλείο που πωλείται ευρέως και στην Ελληνική αγορά με τον ίδιο κωδικό παρτίδας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα στοιχεία για την ανάκληση ελληνικού προϊόντος: Αποσύρθηκε και από τη μεγαλύτερη αλυσίδα σούπερ μάρκετ της Ιταλίας
Οι πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες αποτελούν ομάδα εκατοντάδων χημικών ενώσεων με διαφορετικές τοξικολογικές ιδιότητες. Ορισμένες από αυτές έχουν ταξινομηθεί από τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (International Agency for Research on Cancer – IARC) ως καρκινογόνες για τον άνθρωπο (Ομάδα 1), πιθανώς καρκινογόνες (Ομάδα 2Α) ή ενδεχομένως καρκινογόνες (Ομάδα 2Β), ενώ αρκετές παρουσιάζουν γονιδιοτοξική δράση, δηλαδή μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο γενετικό υλικό των κυττάρων. Για τις ουσίες αυτές δεν θεωρείται δυνατό να καθοριστεί ασφαλές επίπεδο έκθεσης με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζεται για άλλες χημικές ουσίες, γεγονός που εξηγεί γιατί η ευρωπαϊκή νομοθεσία θέτει ιδιαίτερα αυστηρά όρια μετανάστευσης από υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Πρόκειται για κουτάλα η οποία διατίθεται και μέσω της ελληνικής αγοράς από φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα και πλατφόρμες λιανικής και αποτελεί αντικείμενο επίσημων ανακλήσεων σε ευρωπαϊκές χώρες. Η αιτία είναι ότι υπό συγκεκριμένες συνθήκες χρήσης, μπορεί να μεταναστεύουν από την κουτάλα στα τρόφιμα PAAs, σε επίπεδα που δεν συμμορφώνονται με τις ισχύουσες απαιτήσεις για τα υλικά που προορίζονται να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Οι γαλλικές αρχές δημοσίευσαν σήμερα 22 Ιουλίου 2026 επίσημη ανάκληση για την αντικολλητική κουτάλα σούπας Brabantia με αριθμό προϊόντος 250620 και EAN 8710755250620. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, εργαστηριακές δοκιμές έδειξαν ότι, ύστερα από πολύωρο μαγείρεμα σε όξινα τρόφιμα, το προϊόν μπορεί να απελευθερώσει πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες, ουσίες που, σε ακραίες συνθήκες έκθεσης, ενδέχεται να δημιουργήσουν κίνδυνο για την υγεία. Οι καταναλωτές κλήθηκαν να σταματήσουν αμέσως τη χρήση του προϊόντος και να το επιστρέψουν στο σημείο αγοράς.
Ανάλογη ανακοίνωση δημοσιεύτηκε και από της Αρχές της Σλοβενίας για το ίδιο ακριβώς προϊόν, αναφέροντας την εμπορική ονομασία Brabantia 250620, το ίδιο EAN 8710755250620, προέλευση από την Κίνα και υπέρβαση της μετανάστευσης πρωτοταγών αρωματικών αμινών κατά την επαφή με τρόφιμα. Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι η ανάκληση πραγματοποιήθηκε κατόπιν ειδοποίησης μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ταχείας Ειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), ενώ οι καταναλωτές κλήθηκαν να διακόψουν τη χρήση και να επιστρέψουν το προϊόν στο κατάστημα αγοράς.
Στις 3 Ιουνίου 2026 η αρμόδια Αρχή της Μάλτας δημοσίευσε επίσης δημόσια προειδοποίηση για την ίδια κουτάλα σούπας Brabantia, με τον ίδιο γραμμωτό κώδικα 8710755250620, διευκρινίζοντας ότι η ενημέρωση προήλθε μέσω του RASFF. Η ανακοίνωση αφορά προϊόντα που αγοράστηκαν μεταξύ Μαρτίου 2025 και Μαΐου 2026 και κατονομάζει τις παρτίδες 2725, 4024 και 4125. Οι καταναλωτές ενημερώθηκαν να μην χρησιμοποιούν το προϊόν και να το επιστρέψουν στο κατάστημα αγοράς ή να το απορρίψουν.
Τα διαθέσιμα στοιχεία συνδέονται με κοινοποίηση στο RASFF η οποία αφορά κουτάλα σούπας προέλευσης Κίνας με μετανάστευση πρωτοταγών αρωματικών αμινών. Η κοινοποίηση υποβλήθηκε από το Βέλγιοέπειτα από επίσημο έλεγχο στην αγορά και χαρακτηρίστηκε ως «Information notification for follow-up». Στη δημόσια εγγραφή καταγράφονται ως χώρες διανομής, μεταξύ άλλων, η Γαλλία, η Σλοβενία, η Κροατία, η Μάλτα, η Φινλανδία, η Δανία, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Λιθουανία, η Λετονία, η Βουλγαρία και το Λουξεμβούργο, ενώ καταγράφονται μέτρα όπως ανακλήσεις από τους καταναλωτές, αποσύρσεις από την αγορά και δημόσιες προειδοποιήσεις.
Στα αποτελέσματα της εργαστηριακής ανάλυσης αναφέρεται μετανάστευση πρωτοταγών αρωματικών αμινών 0,0053 ± 0,0008 mg/kg έναντι νομοθετικού ορίου 0,002 mg/kg για τις συγκεκριμένες ουσίες, που σημαίνει ποσοστιαία υπέρβαση +165%. Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί προηγούμενη ανάκληση διαφορετικού εργαλείου κουζίνας της ίδιας εταιρείας, του Brabantia Tasty+ Serving Spoon and Scraper (κωδικός 122743), που είχε ανακοινωθεί το 2025 για τον ίδιο χημικό λόγο, δηλαδή πιθανή μετανάστευση πρωτοταγών αρωματικών αμινών. Το συγκεκριμένο μοντέλο έχει διατεθεί και στην ελληνική αγορά.
Οι πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες αποτελούν ομάδα οργανικών ενώσεων που μπορούν να σχηματιστούν ή να απελευθερωθούν από ορισμένα πολυμερή, κυρίως πολυαμίδια (νάιλον), καθώς και από χρωστικές ή υπολείμματα πρώτων υλών και σκληρυντών που χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή υλικών τα οποία προορίζονται να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Η μετανάστευσή τους επηρεάζεται από τη χημική σύσταση του υλικού, την ποιότητα της παραγωγικής διαδικασίας, τη θερμοκρασία, τη διάρκεια επαφής με το τρόφιμο και τη φύση του τροφίμου. Όξινα τρόφιμα, όπως σάλτσες ντομάτας, προϊόντα με ξίδι ή λεμόνι και παρασκευές που σιγομαγειρεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορούν να ευνοήσουν τη μεταφορά των ουσιών από το σκεύος στο τρόφιμο όταν υπάρχουν κατασκευαστικές αστοχίες ή μη συμμορφούμενα υλικά.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 10/2011 για τα πλαστικά υλικά και αντικείμενα που προορίζονται να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα προβλέπει ότι οι πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες δεν πρέπει να μεταναστεύουν στα τρόφιμα πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια. Με τις νεότερες τροποποιήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας θεσπίστηκαν ακόμη αυστηρότερες απαιτήσεις για ορισμένες ιδιαίτερα ανησυχητικές πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες, μειώνοντας τα επιτρεπόμενα επίπεδα ανίχνευσης στα 0,002 mg/kg ανά ουσία. Τα όρια αυτά βασίζονται στην αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και στην ταξινόμηση αρκετών πρωτοταγών αρωματικών αμινών ως γονιδιοτοξικών ή δυνητικά καρκινογόνων ενώσεων.
Η περιστασιακή χρήση ενός προϊόντος που υπερβαίνει το νομοθετικό όριο δεν συνεπάγεται ότι θα προκαλέσει άμεσα προβλήματα υγείας, όπως αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η αξιολόγηση της έκθεσης εξαρτάται από τη συγκέντρωση των ουσιών, τη συχνότητα χρήσης, το είδος του τροφίμου, τη διάρκεια επαφής και τη συνολική πρόσληψη από όλες τις πηγές. Η εφαρμογή τόσο χαμηλών ορίων στηρίζεται στην αρχή της ελαχιστοποίησης της έκθεσης σε γονιδιοτοξικές και δυνητικά καρκινογόνες ουσίες.
Για τους κατασκευαστές και τους εισαγωγείς υλικών που προορίζονται να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, η πρόληψη της μετανάστευσης πρωτοταγών αρωματικών αμινών βασίζεται στην επιλογή κατάλληλων πρώτων υλών, στην επαλήθευση της συμμόρφωσης των προμηθευτών, στη χρήση εγκεκριμένων χρωστικών και προσθέτων, στον έλεγχο των συνθηκών επεξεργασίας των πολυαμιδίων, στη διενέργεια δοκιμών ειδικής μετανάστευσης σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, στην τήρηση τεκμηριωμένων διαδικασιών ποιοτικού ελέγχου και στη διατήρηση επικαιροποιημένων δηλώσεων συμμόρφωσης για όλα τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Οι καταναλωτές που διαθέτουν την κουτάλα Brabantia με κωδικό 250620 και EAN 8710755250620 μπορούν να ελέγξουν τον γραμμωτό κώδικα και την παρτίδα του προϊόντος. Εφόσον αντιστοιχεί στις ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών, συνιστάται η διακοπή της χρήσης.
Φωτογραφίες του προϊόντος
