Τα στοιχεία για τις τροφιμογενείς λοιμώξεις αποτελούν παγκοσμίως τη βάση για τη Δημόσια Υγεία. Πάνω σε αυτά βασίζονται η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) για να χαρτογραφήσουν τις επιδημίες και τους κινδύνους στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, όμως, τα επίσημα δεδομένα πάσχουν από μια δομική στρέβλωση. Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι ασθενείς με ήπια συμπτώματα που δεν πήγαν ποτέ στο νοσοκομείο. Όπως αποκαλύπτει έγγραφο του ΕΟΔΥ για το 2025, ακόμη και περιστατικά που διαγνώστηκαν εργαστηριακά στα δημόσια νοσοκομεία, «χάνονται» στη διαδρομή και δεν δηλώνονται ποτέ στο Σύστημα Υποχρεωτικής Δήλωσης Νοσημάτων (ΣΥΔΝ). Η εικόνα παρουσιάζει βελτίωση σε σχέση με το 2024, καθώς αυξήθηκαν τα ποσοστά δήλωσης για τη σαλμονέλλωση, τη λοίμωξη από Campylobacter, τη σιγκέλλωση και τη λιστερίωση. Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν αναιρεί το βασικό συμπέρασμα: σημαντικός αριθμός εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων εξακολουθεί να μην καταγράφεται στο ΣΥΔΝ και η επίσημη επιδημιολογική εικόνα παραμένει ελλιπής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση γάλακτος από κορυφαία γαλακτοβιομηχανία που προμηθεύει μεγάλα σούπερ μάρκετ – Βρέθηκαν κτηνιατρικά φάρμακα
Για τη συλλογή των στοιχείων απεστάλη ερωτηματολόγιο στα μικροβιολογικά εργαστήρια και στα τμήματα αιμοδοσίας των δημόσιων γενικών νοσοκομείων της χώρας. Ζητήθηκαν πληροφορίες σχετικά με τη δυνατότητα εργαστηριακής διάγνωσης συγκεκριμένων παθογόνων και ο αριθμός των θετικών εξετάσεων που πραγματοποιήθηκαν μέσα στο 2025. Τα στοιχεία αυτά συγκρίθηκαν με τις δηλώσεις που είχαν υποβληθεί στο Σύστημα Υποχρεωτικής Δήλωσης Νοσημάτων ώστε να υπολογιστεί ο βαθμός δήλωσης κάθε νοσήματος.
Η εικόνα που αποτυπώνεται στην αξιολόγηση του Οργανισμού είναι αποκαλυπτική. Στη σαλμονέλλωση, το συνολικό ποσοστό δήλωσης μέσω καλλιεργειών εμφανίζεται στο 68,1% (δηλώθηκαν μόνο 497 από τα 730 επιβεβαιωμένα κρούσματα). Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν ένα στα τρία εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά δεν είχε καταχωρηθεί στο Σύστημα Υποχρεωτικής Δήλωσης Νοσημάτων, ενώ πέντε νοσοκομεία δεν δήλωσαν απολύτως κανένα περιστατικό παρά τις θετικές καλλιέργειες. Η εικόνα επιδεινώνεται στους δύο σημαντικότερους οροτύπους μη τυφοειδικής Salmonella για τη δημόσια υγεία, τη Salmonella Enteritidis και τη Salmonella Typhimurium που ευθύνονται για μεγάλο μέρος των ανθρώπινων λοιμώξεων και των τροφιμογενών εξάρσεων. Για τη Salmonella Enteritidis δηλώθηκε μόλις το 21,4% των περιστατικών (21 στα 98) και για τη Salmonella Typhimurium μόλις το 20,8% (5 στα 24).
Παρόμοια είναι η κατάσταση και στη λοίμωξη από Campylobacter, όπου δηλώθηκαν 304 από τα 545 περιστατικά (55,8%), με τρία νοσοκομεία να καταγράφουν μηδενική δήλωση. Η πλέον κραυγαλέα περίπτωση αφορά την ηπατίτιδα Α, όπου δηλώθηκε μόλις 1 στα 3 κρούσματα (33,3%) — δηλαδή 11 από τα 33 βεβαιωμένα. Τέσσερα από τα 13 νοσοκομεία με θετικές εξετάσεις για την ηπατίτιδα Α δεν υπέβαλαν καμία απολύτως δήλωση. Αντίθετα, στη σιγκέλλωση δηλώθηκε το 74,7% (86 στα 115) και στη λιστερίωση το 91,7% (11 στα 12), ενώ στον τυφοειδή πυρετό καταγράφηκαν 4 κρούσματα σε ισάριθμα νοσοκομεία και δηλώθηκαν τα 3.
Εκεί όπου θα περίμενε κανείς πληρέστερη επιδημιολογική επιτήρηση, αποκαλύπτεται το μεγαλύτερο κενό του συστήματος: τα υπερσύγχρονα μοριακά τεστ (συνδρομική PCR) που χρησιμοποιούν πλέον τα νοσοκομεία. Εκεί αποδεικνύεται ότι όσο πιο εξελιγμένη είναι η διαγνωστική μέθοδος, τόσο περισσότερο «ξεχνάει» το σύστημα να δηλώσει τα ευρήματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το επικίνδυνο εντεροαιμορραγικό βακτήριο E. coli O157, όπου από τα 9 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 6 νοσοκομεία δεν δηλώθηκε κανένα (0% δήλωση, 100% υποδήλωση). Στα δε περιστατικά σιγκέλλωσης που διαγνώστηκαν με PCR, το ποσοστό δήλωσης βυθίστηκε στο 10,2% (4 στα 39), στη σαλμονέλλωση στο 31,4% (38 στα 121) και στα στελέχη E. coli STEC στο 25%. Παράλληλα, μέσω της ίδιας μεθόδου ανιχνεύθηκαν 276 θετικά δείγματα για νοροϊό σε 17 νοσοκομεία της χώρας.
Τα συνολικά ποσοστά υποδήλωσης για το 2025 παραμένουν ανησυχητικά, φτάνοντας το 66,7% για την ηπατίτιδα Α, το 44,2% για το Campylobacter, το 31,9% για τη σαλμονέλλωση και το 25,3% για τη σιγκέλλωση. Μάλιστα ο ΕΟΔΥ προτείνει μια σειρά από μέτρα που αποκαλύπτουν το μέγεθος του διοικητικού προβλήματος. Ο Οργανισμός εισηγείται έγγραφη ενημέρωση των Επιτροπών Λοιμώξεων στα νοσοκομεία με υψηλά ποσοστά υποδήλωσης για την αναγνώριση των προβλημάτων στη διαδικασία δήλωσης, αποστολή επιστολών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στα νοσοκομεία με μηδενικά ποσοστά δήλωσης, αλλά ακόμη και ενημερωτικές επιστολές για τα αυτονόητα: την υπενθύμιση του ορισμού κρούσματος για τη σιγκέλλωση και ότι η λοίμωξη από καμπυλοβακτηρίδιο αποτελεί υποχρεωτικώς δηλούμενο νόσημα ήδη από το 2022.
Τα παραπάνω στοιχεία αφορούν αποκλειστικά εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά που διαγνώστηκαν στα δημόσια γενικά νοσοκομεία. Δεν αποτυπώνουν τους ασθενείς που δεν εξετάστηκαν ποτέ ή δεν αναζήτησαν ιατρική βοήθεια. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική επιβάρυνση των τροφιμογενών λοιμώξεων είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που καταγράφεται επίσημα. Χωρίς πλήρη και αξιόπιστη δήλωση των εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων, που είναι ο μοναδικός τρόπος για να εκτιμηθεί η πραγματική επίπτωση και να προστατευθεί η δημόσια υγεία, η επιδημιολογική εικόνα της χώρας μας παραμένει ελλιπής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μολυσμένο μαρούλι: Πρώτη αγωγή κατά Taco Bell και Taylor Farms μετά τα χιλιάδες κρούσματα κυκλοσπορίασης
- Lidl Si: Ανακαλεί τηγάνι λόγω υπέρβασης μετανάστευσης κοβαλτίου κατά 2.050%– Καταχώριση και στο RASFF (φωτογραφία)
