Η σύσταση «πλύνετε πριν από τη χρήση» που εμφανίζεται πλέον στις ετικέτες ακόμη και σε προϊόντα όπως το σκόρδο, οι μπανάνες και τα ακτινίδια έχει προκαλέσει ερωτήματα σε πολλούς καταναλωτές, καθώς πρόκειται για τρόφιμα με μη βρώσιμη ή παχιά φλούδα που συνήθως δεν πλένονται πριν από το ξεφλούδισμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η επισήμανση που εντοπίστηκε σε προϊόντα της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Esselunga στην Ιταλία, όπου η σχετική οδηγία εντοπίστηκε από καταναλωτές σε σκόρδα και μπανάνες. Η υποχρέωση προέκυψε μετά από εγκύκλιο του ιταλικού Υπουργείου Υγείας, η οποία ζητά να αναγράφεται με σαφή τρόπο η ανάγκη πλυσίματος πριν από την κατανάλωση σε όλα τα νωπά φρούτα και λαχανικά, που διατίθενται χωρίς να έχουν προηγουμένως πλυθεί ή υποστεί επεξεργασία πριν από την πώληση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Ανάκληση προϊόντος στην Ελλάδα και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, λόγω κινδύνου εγκαυμάτων – Διακόψτε τη χρήση (φωτογραφία)
Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν πρέπει να πλένεται και το σκόρδο πριν χρησιμοποιηθεί στην κουζίνα. Η απάντηση είναι καταφατική, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ολόκληρους βολβούς που θα κοπούν με μαχαίρι ή θα ξεφλουδιστούν με τα χέρια. Κατά τη συγκομιδή, τη μεταφορά, την αποθήκευση και την έκθεση στο σημείο πώλησης, η εξωτερική επιφάνεια του σκόρδου μπορεί να έρθει σε επαφή με χώμα, σκόνη και μικροοργανισμούς. Αν ο βολβός κοπεί χωρίς να προηγηθεί ένα σύντομο ξέπλυμα κάτω από τρεχούμενο νερό, υπάρχει πιθανότητα μεταφοράς αυτών των μικροοργανισμών από την εξωτερική επιφάνεια στο μαχαίρι, στα χέρια και τελικά στις σκελίδες που θα καταναλωθούν.
Η ίδια λογική ισχύει και για τις μπανάνες, τα ακτινίδια, τα πεπόνια, τα καρπούζια, τα αβοκάντο και κάθε φρούτο του οποίου η φλούδα αφαιρείται πριν από την κατανάλωση. Κατά το κόψιμο, η λεπίδα του μαχαιριού διαπερνά την επιφάνεια και μπορεί να μεταφέρει μικροοργανισμούς από το εξωτερικό στο βρώσιμο μέρος του τροφίμου. Το πλύσιμο δεν αποστειρώνει το προϊόν, αλλά μειώνει το μικροβιακό φορτίο που βρίσκεται στην επιφάνειά του.
Η πρακτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το πεπόνι, καθώς έχει συνδεθεί διεθνώς με σοβαρές τροφιμογενείς επιδημίες. Το 2011, επιδημία λιστερίωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες που αποδόθηκε σε πεπόνια προκάλεσε 147 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 33 θανάτους. Έναν χρόνο αργότερα καταγράφηκε επιδημία σαλμονέλωσης που επίσης συνδέθηκε με πεπόνια, με 261 ασθενείς και τρεις θανάτους. Νέα μεγάλη επιδημία λιστερίωσης που ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2023 συνδέθηκε ξανά με πεπόνια, με 407 ασθενείς, 158 νοσηλείες και έξι θανάτους.
Στις περιπτώσεις αυτές, η επιμόλυνση εντοπιζόταν στην εξωτερική επιφάνεια των καρπών και η μεταφορά του παθογόνου στο εσωτερικό μπορούσε να συμβεί κατά τον τεμαχισμό. Το απλό ξέπλυμα δεν μπορεί να καταστήσει ασφαλές ένα ήδη επιμολυσμένο τρόφιμο, μπορεί όμως να μειώσει την ποσότητα μικροοργανισμών που βρίσκονται στη φλούδα και να περιορίσει τον κίνδυνο διασταυρούμενης επιμόλυνσης.
Το ίδιο σκεπτικό εφαρμόζεται και στο σκόρδο. Αν και οι σκελίδες προστατεύονται από τα εξωτερικά περιβλήματα, κατά το ξεφλούδισμα ο καταναλωτής αγγίζει επανειλημμένα την εξωτερική επιφάνεια και στη συνέχεια τις εσωτερικές σκελίδες. Εάν χρησιμοποιηθεί μαχαίρι για την κοπή της βάσης ή του επάνω μέρους του βολβού, το εργαλείο μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως μέσο μεταφοράς μικροοργανισμών. Η σύσταση αφορά αποκλειστικά τη μικροβιολογική ασφάλεια και όχι την απομάκρυνση χημικών ουσιών. Ένα σύντομο πλύσιμο κάτω από άφθονο τρεχούμενο νερό πριν από το ξεφλούδισμα αρκεί για να απομακρυνθεί μέρος της επιφανειακής επιμόλυνσης. Δεν συνιστάται η χρήση απορρυπαντικών, σαπουνιών ή απολυμαντικών προϊόντων για το πλύσιμο των φρούτων και των λαχανικών.
Η σημασία του πλυσίματος πριν από το ξεφλούδισμα αποτυπώνεται και στις ανακλήσεις προϊόντων που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια. Πρόσφατα, πέντε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ προχώρησαν σε μαζική ανάκληση συσκευασμένων κομμένων φρούτων μετά τον εντοπισμό Salmonella σε μήλα και ακτινίδια που χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή τους. Ανάμεσα στα προϊόντα περιλαμβάνονταν συσκευασίες με ακτινίδιο, πεπόνι, μήλο και άλλα φρούτα έτοιμα προς κατανάλωση.
Για το σκόρδο, το πλύσιμο πρέπει να προηγείται του ξεφλουδίσματος και να γίνεται αμέσως πριν από τη χρήση, ώστε να μην παραμένει υγρασία κατά την αποθήκευση. Μετά το ξέπλυμα αρκεί καλό στέγνωμα με καθαρό χαρτί κουζίνας ή πανί πριν αφαιρεθούν οι εξωτερικοί χιτώνες και ξεκινήσει η προετοιμασία του τροφίμου. Η ίδια πρακτική μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα φρούτα και λαχανικά με μη βρώσιμη φλούδα, όπως μπανάνες, ακτινίδια, πεπόνια, καρπούζια, αβοκάντο και ανανά, καθώς μειώνει την πιθανότητα μεταφοράς μικροοργανισμών από την εξωτερική επιφάνεια στα χέρια, στα μαχαίρια, στις επιφάνειες κοπής και στο βρώσιμο μέρος των τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ευρωπαϊκός συναγερμός για ρύζι με ορυκτέλαια έως και +19.978% πάνω από το όριο – Η Ελλάδα στις 30 χώρες διανομής, 54 follow-ups (μάρκα και φωτογραφία)
- Ψωμί του τοστ: Πώς επηρεάζει το έντερο όταν ψήνεται σύμφωνα με νέα επιστημονικά ευρήματα
- Φαγητό στις διακοπές: Ο διαιτολόγος Νίκος Ζορζοβίλης αποκαλύπτει μικρά “κόλπα” για προστασία από τροφικές δηλητηριάσεις
- Ποτήρια για νερό: Ποιο υλικό είναι πιο ασφαλές και τι πρέπει να προσέχουμε
- Σαλμονέλωση στην Ελλάδα: 929 κρούσματα το 2025 – Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία του ΕΟΔΥ μετά το περιστατικό στη Λαμία
- Νέος αναδυόμενος κίνδυνος στην Ευρώπη: Η EFSA προειδοποιεί για τοξίνη σε τρόφιμα με θνησιμότητα που μπορεί να ξεπεράσει το 60%
- Η εταιρεία καλλυντικών που βρέθηκε με μικρόβια στο νερό παραγωγής και σωρεία παραβάσεων – Η προειδοποιητική επιστολή των Αρχών
- Συσκευασίες τροφίμων στην ΕΕ: Τέλος εποχής από σήμερα για τη δισφαινόλη Α – Λήγει η μεταβατική περίοδος
