Δύο κοινοποιήσεις του Ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), αφορούν προϊόντα κακάο από την Ισπανία στα οποία διαπιστώθηκε μη εγκεκριμένη χρήση μαλτιτόλης (E965). Και στις δύο περιπτώσεις οι αρμόδιες αρχές αξιολόγησαν το περιστατικό ως δυνητικό κίνδυνο, ενώ εφαρμόστηκαν μέτρα απόσυρσης, κατάσχεσης, ανάκλησης και ενημέρωσης των κρατών στα οποία είχαν διανεμηθεί τα προϊόντα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα βουτύρου προκαλούν συναγερμό στην Ευρώπη – Υψηλή συγκέντρωση ουσιών που έχουν ταξινομηθεί ως πιθανώς καρκινογόνες
Η πρώτη κοινοποίηση, υποβλήθηκε από την Ισπανία στις 22 Μαΐου 2026 με update στις 17 Ιουλίου, ύστερα από ενημέρωση από εσωτερικό πληροφοριοδότη (whistleblower information). Οι εσωτερικοί πληροφοριοδότες αποτελούν πλέον θεσμοθετημένο μηχανισμό εντοπισμού παραβάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Οδηγία (ΕΕ) 2019/1937, η οποία έχει ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία με τον Ν. 4990/2022, προβλέπει την προστασία προσώπων που αναφέρουν, καλόπιστα, παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων, την προστασία της δημόσιας υγείας και την προστασία των καταναλωτών.
Το προϊόν ήταν σοκολάτα σε σκόνη με την εμπορική ονομασία Chocolate powder 0% added sugar και κατατασσόταν στην κατηγορία «Κακάο και παρασκευάσματα κακάο, καφές και τσάι». Οι ισπανικές αρχές διαπίστωσαν παρουσία μη εγκεκριμένης μαλτιτόλης (E965) και εξέδωσαν ενημερωτική κοινοποίηση για παρακολούθηση. Το προϊόν είχε διανεμηθεί, εκτός από την Ισπανία, στη Μάλτα, τη Ρουμανία, το Μεξικό και τη Δομινικανή Δημοκρατία. Στη Μάλτα οι αρμόδιες αρχές προχώρησαν σε κατάσχεση των διαθέσιμων ποσοτήτων, δημοσίευσαν προειδοποίηση προς τους καταναλωτές και διέταξαν την καταστροφή των προϊόντων που εντοπίστηκαν στην αγορά.
Η δεύτερη κοινοποίηση,, δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουλίου 2026 έπειτα από επίσημο έλεγχο της αγοράς στην Ισπανία. Αφορούσε παρασκεύασμα κακάο με γλυκαντικά (Cocoa food preparation with sweeteners), επίσης προέλευσης Ισπανίας. Οι ισπανικές αρχές απέσυραν το προϊόν από την αγορά και ενημέρωσαν μέσω του RASFF τις αρμόδιες αρχές της Κροατίας, της Κύπρου, της Τσεχίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Λετονίας, του Μαυροβουνίου, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας και της Σλοβενίας, όπου είχε πραγματοποιηθεί διανομή.
Μετά την κοινοποίηση της δεύτερης υπόθεσης, η Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων, Κτηνιατρικής και Προστασίας Φυτών της Σλοβενίας (UVHVVR) ανακοίνωσε στις 15 Ιουλίου 2026 ανάκληση του προϊόντος Torras kakavov pripravek 180 g με κωδικό GTIN/EAN 8410342003157, (δείτε φωτογραφια του προϊόντος παρακάτω). Παραγωγός ήταν η Chocolates Torras SA και διανομέας στη Σλοβενία η MAR-T d.o.o. Η ανακοίνωση ανέφερε ως λόγο ανάκλησης την παρουσία μη επιτρεπόμενου πρόσθετου, συγκεκριμένα μαλτιτόλης (E965), και κάλεσε τους καταναλωτές να μην καταναλώσουν το προϊόν αλλά να το επιστρέψουν στο σημείο αγοράς ή να το απορρίψουν.
Η μαλτιτόλη (E965) είναι μία πολυόλη που χρησιμοποιείται ως γλυκαντικό σε τρόφιμα με μειωμένη ή χωρίς προσθήκη ζάχαρης. Παράγεται με υδρογόνωση της μαλτόζης, αποδίδει περίπου το 75-90% της γλυκαντικής ισχύος της σακχαρόζης και παρέχει λιγότερες θερμίδες. Χρησιμοποιείται ευρέως σε σοκολάτες, προϊόντα κακάο, μπισκότα, καραμέλες, επιδόρπια, τσίχλες και άλλα προϊόντα στα οποία επιδιώκεται μείωση της περιεκτικότητας σε σάκχαρα χωρίς σημαντική μεταβολή των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών.
Οι δύο κοινοποιήσεις του RASFF δεν αφορούν την ασφάλεια της μαλτιτόλης ως εγκεκριμένου πρόσθετου, αλλά τη μη συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα πρόσθετα τροφίμων. Ο Κανονισμός (ΕΚ) 1333/2008 καθορίζει με ακρίβεια σε ποιες κατηγορίες τροφίμων επιτρέπεται η χρήση κάθε πρόσθετου και υπό ποιες προϋποθέσεις. Εάν ένα πρόσθετο χρησιμοποιείται σε κατηγορία τροφίμου όπου δεν επιτρέπεται ή δεν πληρούνται οι όροι χρήσης και επισήμανσης, το προϊόν χαρακτηρίζεται ως μη συμμορφούμενο ανεξάρτητα από το αν η ουσία θεωρείται ασφαλής στις εγκεκριμένες εφαρμογές της. Για τον λόγο αυτό στις δύο συγκεκριμένες ειδοποιήσεις δεν αναφέρονται περιστατικά δηλητηρίασης ούτε προσδιορίζεται συγκεκριμένος χημικός κίνδυνος.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) βρίσκεται σε διαδικασία επαναξιολόγησης των γλυκαντικών που είχαν εγκριθεί πριν από την έναρξη ισχύος του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου. έχει απευθύνει δημόσια πρόσκληση για την υποβολή νέων επιστημονικών δεδομένων σχετικά με τη γονοτοξικότητα της μαλτιτόλης (E965i), επειδή αρκετές από τις διαθέσιμες μελέτες είχαν πραγματοποιηθεί πριν από την εφαρμογή των σύγχρονων κατευθυντήριων οδηγιών του ΟΟΣΑ (OECD) και κρίθηκε ότι απαιτούνται πρόσθετα δεδομένα για την ολοκλήρωση της επιστημονικής αξιολόγησης. Η EFSA διευκρίνισε ότι, εφόσον οι νέες δοκιμές αποδειχθούν αρνητικές, η αξιολόγηση θα ολοκληρωθεί θεωρώντας ότι η μαλτιτόλη δεν εμφανίζει γονοτοξική δράση.
Η μαλτιτόλη απορροφάται μόνο εν μέρει από το λεπτό έντερο. Το ποσοστό που δεν απορροφάται μεταφέρεται στο παχύ έντερο, όπου υφίσταται ζύμωση από τη φυσιολογική εντερική μικροχλωρίδα με παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου και αερίων. Παράλληλα, η ωσμωτική δράση της αυξάνει την ποσότητα νερού στον εντερικό αυλό. Οι δύο αυτοί μηχανισμοί εξηγούν γιατί η υπερβολική κατανάλωση πολυολών μπορεί να προκαλέσει μετεωρισμό, κοιλιακή διάταση, κοιλιακό άλγος και διάρροια. Η ατομική ανοχή διαφέρει σημαντικά και επηρεάζεται από την ποσότητα που καταναλώνεται, τη συνολική πρόσληψη πολυολών από διαφορετικά τρόφιμα και την ευαισθησία του γαστρεντερικού συστήματος.
Περιστατικά αυτού του τύπου συνδέονται συχνότερα με εσφαλμένη κανονιστική ταξινόμηση του προϊόντος, αλλαγές στη σύνθεση χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση της συμμόρφωσης, χρήση πρώτων υλών των οποίων οι τεχνικές προδιαγραφές δεν έχουν επαληθευθεί επαρκώς, μεταφορά συνταγών που έχουν αναπτυχθεί για αγορές με διαφορετικές νομοθετικές απαιτήσεις, ανεπαρκή έλεγχο της επισήμανσης πριν από την κυκλοφορία του προϊόντος και ελλείψεις στη συνεργασία μεταξύ των τμημάτων Έρευνας και Ανάπτυξης, Regulatory Affairs, Διασφάλισης Ποιότητας και Επισήμανσης. Η επαλήθευση της επιτρεπόμενης χρήσης κάθε πρόσθετου ανά κατηγορία τροφίμου, η τακτική ανασκόπηση των συνταγών, η αξιολόγηση των προδιαγραφών των προμηθευτών και οι εσωτερικοί κανονιστικοί έλεγχοι πριν από τη διάθεση στην αγορά αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης αντίστοιχων μη συμμορφώσεων.
Οι καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί προϊόντα τα οποία περιλαμβάνονται σε επίσημη ανάκληση δεν θα πρέπει να τα καταναλώσουν αλλά να ακολουθήσουν τις οδηγίες της αρμόδιας αρχής ή της επιχείρησης τροφίμων, επιστρέφοντας το προϊόν στο σημείο αγοράς ή απορρίπτοντάς το όταν αυτό προβλέπεται από την ανακοίνωση ανάκλησης.
Η μαλτιτόλη αποτελεί μία από τις γλυκαντικές ύλες που έχουν απασχολήσει επανειλημμένα την επιστημονική και κανονιστική επικαιρότητα. Το Cibum έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα σχετικά με τη χρήση της στη βιομηχανία τροφίμων, τις αξιολογήσεις της EFSA, τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα πρόσθετα, τις υποχρεώσεις επισήμανσης και τις κοινοποιήσεις του RASFF που αφορούν μη συμμορφώσεις σε προϊόντα τα οποία περιέχουν το συγκεκριμένο γλυκαντικό.
Το κακάο που ανακλήθηκε στη Σλοβενία
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- 54 άτομα στο νοσοκομείο μετά από γεύμα στον μπουφέ πεντάστερου ξενοδοχείου
- Ρύζι: Ανιχνεύτηκε καρκινογόνο αρσενικό σε όλα τα δείγματα νέου εργαστηριακού τεστ – Οι πιο επιβαρυμένες μάρκες (πίνακες)
- Γιατί κάποια φαγητά ξαναζεσταίνονται με ασφάλεια και άλλα γίνονται επικίνδυνα; Επιστήμονες τροφίμων εξηγούν
- Πώς ο καύσωνας δημιούργησε κίνδυνο για την παραγωγή κοτόπουλου και την τροφοδοσία μεγάλων αλυσίδων
- Η Βρετανία προετοιμάζει τους πολίτες της για ημέρες χωρίς ρεύμα, νερό ή διαδίκτυο – Φόβοι για κυβερνοεπίθεση από τη Ρωσία
- Γιατί δεν χάνουμε βάρος ενώ τρώμε «υγιεινά»; Οι παράγοντες που συχνά αγνοούμε
- Γιατί οι πολυβιταμίνες προκαλούν ναυτία, ζαλάδα ή φούσκωμα σε ορισμένους ανθρώπους; Φαρμακοποιοί εξηγούν
- Pfizer: Με 44 εκατομμύρια «κλείνει» τη διαμάχη για το φάρμακο με τις πιθανώς καρκινογόνες ουσίες
- Νέα υγειονομική απειλή στην Ευρώπη – Το σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα που δεν «πιάνει» πλέον η θεραπεία
- Νέα υπόθεση με ληγμένα τρόφιμα σε σούπερ μάρκετ – Κατασχέσεις προϊόντων και αντιδράσεις για το «γελοίο» πρόστιμο
- ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Πρόστιμα σε δύο καταστήματα της αλυσίδας για παραβάσεις στη διαχείριση του κιμά
- Doritos: Επείγουσα ανάκληση δημοφιλών τσιπς λόγω σοβαρού λάθους που βάζει σε κίνδυνο καταναλωτές
- Έξυπνα ψυγεία: «Ψηφιακοί γευστικοί κάλυκες» και «ηλεκτρονική μύτη» θα ανιχνεύουν τα χαλασμένα τρόφιμα πριν από εμάς!
