Έλληνες ερευνητές αναλύουν εκατομμύρια δεδομένα από μητέρες και παιδιά για πιθανή σύνδεση καπνίσματος και αυτισμού
Μια από τις πιο εκτεταμένες αναλύσεις των τελευταίων ετών επιχειρεί να απαντήσει σε ένα επίμονο ερώτημα στη δημόσια υγεία: κατά πόσο το κάπνισμα της μητέρας στην εγκυμοσύνη σχετίζεται με την εμφάνιση διαταραχής του αυτιστικού φάσματος στα παιδιά. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστημονικές ομάδες των Πανεπιστημίων Δυτικής Αττικής και Δυτικής Μακεδονίας, του Kauno Kolegija στη Λιθουανία και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, και δημοσιεύτηκε στο Journal of Clinical Medicine.
Η μελέτη συγκέντρωσε δεδομένα από 21 διεθνείς επιδημιολογικές εργασίες, καλύπτοντας εκατομμύρια εγκυμοσύνες. Εξετάστηκαν τόσο αυτοαναφερόμενα δεδομένα καπνίσματος όσο και μετρήσεις βιοδεικτών, ενώ η διάγνωση αυτισμού αντλήθηκε από κλινικές αξιολογήσεις και μεγάλα εθνικά μητρώα. Η ανάλυση περιλάμβανε προσαρμογή για πλήθος κοινωνικών, περιγεννητικών και οικογενειακών παραγόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Παρά τη βιολογική πιθανότητα ο καπνός να επηρεάζει την εμβρυϊκή ανάπτυξη, η συνολική εικόνα από τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα παρέμεινε ασαφής εδώ και χρόνια. Η νέα μετα-ανάλυση επιχειρεί να ξεκαθαρίσει το τοπίο, αξιολογώντας συστηματικά τόσο τον τρόπο συλλογής δεδομένων όσο και το ενδεχόμενο μεροληψίας, αλλά και τις διαφορές ανάμεσα σε χώρες, είδη μελετών και μεθόδους διάγνωσης.
Τα τελικά αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν προκύπτει στατιστικά σημαντική σύνδεση ανάμεσα στο κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη και τον αυτισμό στα παιδιά, με τον συνολικό σχετικό κίνδυνο να παραμένει πολύ κοντά στη μονάδα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σταθερότητα των αποτελεσμάτων, ακόμη και όταν αφαιρούνται επιμέρους μελέτες ή εξετάζονται διαφορετικές υποομάδες, ενισχύει την αξιοπιστία του συμπεράσματος.
Η ανάλυση δεν αναιρεί τις γνωστές αρνητικές επιπτώσεις του καπνίσματος στην κύηση, όπως η ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης, το χαμηλό βάρος γέννησης και ο πρόωρος τοκετός. Υπογραμμίζεται ότι η απουσία σύνδεσης με τον αυτισμό δεν αποτελεί λόγο χαλάρωσης των οδηγιών διακοπής καπνίσματος, αλλά συμβάλλει στο να αποσαφηνιστεί ποιοι κίνδυνοι τεκμηριώνονται και ποιοι όχι.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι η κατανόηση πιθανών λεπτότερων επιδράσεων απαιτεί πιο λεπτομερή καταγραφή της έκθεσης σε διαφορετικά στάδια της κύησης, καλύτερη αξιολόγηση της έντασης καπνίσματος και μελλοντικές μελέτες που θα ενσωματώνουν γενετικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2025 στο Journal of Clinical Medicine.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2077-0383/14/23/8584
Αναφορά: Πελτεκίδη, Αφροδίτη, Βαΐδας Γιωταύτης, Μαρία Τζιτιρίδου-Χατζοπούλου, Βασιλική Ε. Γεωργακοπούλου, Αικατερίνη Σουσαμλή, Αθηνά Διαμαντή, Βικτώρια Βιβιλάκη, Ειρήνη Ορόβου, και Αντιγόνη Σαραντάκη. 2025. “Maternal Smoking during Pregnancy and Risk of Autism Spectrum Disorder in Offspring: A Systematic Review and Meta-Analysis” Journal of Clinical Medicine 14, αρ. 23: 8584. https://doi.org/10.3390/jcm14238584
