Τα όσπρια αποτελούν σημαντικό μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, καθώς προσφέρουν φυτικές πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, βιταμίνες και μέταλλα. Η τακτική κατανάλωσή τους συνδέεται με οφέλη για την καρδιά, τη λειτουργία του εντέρου και τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Παράλληλα, περιέχουν φυσικές φυτικές ουσίες που έχουν μελετηθεί για την ικανότητά τους να προστατεύουν τα κύτταρα και να επηρεάζουν τις αντιδράσεις του οργανισμού που σχετίζονται με τη φλεγμονή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήσεις επικίνδυνου καφέ που υπερβαίνει κατά 116% τα όρια τοξίνης – Το προϊόν εμφανίζεται προς πώληση και στην Ελλάδα
Ανάμεσα στα όσπρια, οι φακές ξεχωρίζουν για τη θρεπτική τους αξία, την ευκολία στο μαγείρεμα και την ποικιλία τους. Αποτελούν καλή πηγή πρωτεΐνης, σιδήρου και φυτικών ινών, ενώ περιέχουν ουσίες που συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από ορισμένες μορφές φθοράς. Η σύστασή τους όμως διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία, το χρώμα και τα χαρακτηριστικά του εξωτερικού τους περιβλήματος, το οποίο περιέχει αρκετές από αυτές τις ουσίες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεγάλη αρτοβιομηχανία ανακαλεί ψωμί του τοστ για δεύτερη φορά μέσα σε ένα χρόνο (φωτογραφία)
Στην αγορά συναντάμε διάφορες ποικιλίες φακής, όπως καφέ, πράσινες, κόκκινες, κίτρινες και μαύρες. Διαφέρουν στο μέγεθος, στη γεύση, στον χρόνο μαγειρέματος και στη σύνθεσή τους. Οι πράσινες φακές συνήθως διατηρούν το εξωτερικό τους περίβλημα, ενώ οι κόκκινες πωλούνται συχνά αποφλοιωμένες και σπασμένες. Οι διαφορές αυτές επηρεάζουν και την ποσότητα ορισμένων φυτικών ουσιών που περιέχουν, οι οποίες εξετάζονται για τις πιθανές επιδράσεις τους στην υγεία.
Στις κόκκινες και τις πράσινες φακές επικεντρώθηκε νέα μελέτη Ιταλών επιστημόνων, η οποία δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Foods. Στόχος ήταν να συγκριθεί η σύνθεση των φυσικών φυτικών ουσιών που περιέχουν οι δύο ποικιλίες και να εξεταστεί η επίδρασή τους στη φλεγμονή. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εκχυλίσματα από ολόκληρους σπόρους φακής και τα δοκίμασαν σε κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος ποντικών.
Η ανάλυση έδειξε ότι οι δύο ποικιλίες είχαν περίπου την ίδια συνολική ποσότητα φυσικών φυτικών ουσιών με προστατευτική δράση απέναντι σε ορισμένες μορφές φθοράς των κυττάρων. Ωστόσο, διέφεραν ως προς το ποιες ακριβώς ουσίες περιείχαν και σε τι ποσότητες. Οι πράσινες φακές είχαν μεγαλύτερες ποσότητες ορισμένων συστατικών, ενώ οι κόκκινες υπερτερούσαν σε άλλα. Αυτές οι διαφορές ενδέχεται να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο δρουν στα κύτταρα.
Στις εργαστηριακές δοκιμές, το εκχύλισμα από τις κόκκινες φακές περιόρισε την παραγωγή ουσιών που σχετίζονται με τη φλεγμονή, διατηρώντας παράλληλα υψηλή την επιβίωση των κυττάρων στις περισσότερες ποσότητες που εξετάστηκαν. Το εκχύλισμα από τις πράσινες φακές μείωσε επίσης ορισμένες από αυτές τις ουσίες, αλλά προκάλεσε μεγαλύτερη απώλεια κυττάρων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να εξηγεί μέρος της φαινομενικής αντιφλεγμονώδους δράσης του. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επομένως ότι το εκχύλισμα από τις κόκκινες φακές είχε ευνοϊκότερη επίδραση στις συγκεκριμένες εργαστηριακές συνθήκες. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε κύτταρα ποντικών και δεν εξέτασε ανθρώπους που κατανάλωσαν φακές ως τρόφιμο.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν το εκχύλισμα από τις κόκκινες φακές επηρέαζε τα κύτταρα όταν δεν υπήρχε φλεγμονή. Διαπίστωσαν ότι δεν προκαλούσε αύξηση των ουσιών που σχετίζονται με τη φλεγμονώδη αντίδραση. Αντίθετα, όταν τα κύτταρα είχαν προηγουμένως εκτεθεί στο εκχύλισμα και στη συνέχεια δέχονταν ένα ερέθισμα που προκαλούσε φλεγμονή, η αντίδρασή τους ήταν σημαντικά περιορισμένη. Το εύρημα αυτό ενίσχυσε την εκτίμηση των επιστημόνων για την πιθανή αντιφλεγμονώδη δράση του.
Ένα ακόμη στοιχείο της μελέτης ήταν η σύγκριση του εκχυλίσματος από τις κόκκινες φακές με την κουερσετίνη, μια φυσική ουσία που υπάρχει σε διάφορα φυτικά τρόφιμα και έχει γνωστή αντιφλεγμονώδη δράση σε εργαστηριακές δοκιμές. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το εκχύλισμα από τις κόκκινες φακές περιόρισε ορισμένες ουσίες που συνδέονται με τη φλεγμονή σε βαθμό συγκρίσιμο με την κουερσετίνη. Το αποτέλεσμα αφορά αποκλειστικά τις συγκεκριμένες εργαστηριακές συνθήκες.
Πηγή: Foods (2026), Comparative Anti-Inflammatory Effects of Green and Red Lentil Polyphenols on Murine Dendritic Cells.
