Για πρώτη φορά, η επιστήμη ξέρει ακριβώς τι φταίει για τον μυϊκό πόνο που προκαλούν οι στατίνες
Οι στατίνες είναι από τα πιο διαδεδομένα φάρμακα παγκοσμίως. Έχουν μειώσει θεαματικά τη χοληστερόλη και έχουν σώσει αμέτρητες ζωές, περιορίζοντας καρδιακά επεισόδια και εγκεφαλικά. Όμως εδώ και χρόνια συνοδεύονται από ένα σοβαρό πρόβλημα, τις μυϊκές παρενέργειες που σε πολλούς ασθενείς καθιστούν τη θεραπεία αφόρητη ή ακόμη και επικίνδυνη. Τώρα, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας (UBC), σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Μάντισον, δηλώνουν ότι εντόπισαν τον ακριβή μηχανισμό πίσω από αυτά τα συμπτώματα. Τα ευρήματά τους δημοσιεύτηκαν στο Nature Communications και ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη στατινών με λιγότερες ή και καθόλου μυϊκές επιπλοκές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αγοράσατε κιμά; Τι πρέπει να προσέχετε μετά τη σωρεία προστίμων σε μεγάλα σουπερμάρκετ και κρεοπωλεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έφυγε ο “Νίκος ο τυροπιτάς” ο άνθρωπος πίσω από την πιο νόστιμη τυρόπιτα της Αθήνας
Χρησιμοποιώντας κρυοηλεκτρονική μικροσκοπία υψηλής ανάλυσης, οι ερευνητές παρακολούθησαν σε σχεδόν ατομικό επίπεδο πώς οι στατίνες αλληλεπιδρούν με μια κρίσιμη μυϊκή πρωτεΐνη, τον υποδοχέα ρυανοδίνης (RyR1). Ο RyR1 λειτουργεί σαν «βαλβίδα» που ελέγχει τη ροή ασβεστίου μέσα στα μυϊκά κύτταρα. Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για τη μυϊκή σύσπαση, αλλά μόνο όταν απελευθερώνεται τη σωστή στιγμή και στη σωστή ποσότητα. Η μελέτη δείχνει ότι ορισμένες στατίνες διαταράσσουν αυτή την ισορροπία. Όταν οι στατίνες συνδέονται με τον RyR1, το κανάλι ανοίγει ανεξέλεγκτα. Το αποτέλεσμα είναι συνεχής διαρροή ασβεστίου μέσα στο μυϊκό κύτταρο — μια κατάσταση τοξική που οδηγεί σε πόνο, αδυναμία και, σε σπάνιες αλλά σοβαρές περιπτώσεις, σε εκτεταμένη μυϊκή καταστροφή και νεφρική ανεπάρκεια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταναλωτές βρήκαν γυαλιά μέσα σε τουρσί – Ανακαλούνται πάνω από 14.000 συσκευασίες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 42.000 συμπληρώματα διατροφής λόγω μουχλιασμένης πρώτης ύλης
Η έρευνα επικεντρώθηκε στην ατορβαστατίνη, μία από τις πιο συχνά συνταγογραφούμενες στατίνες. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι δεν είναι ένα, αλλά τρία μόρια στατίνης που συνεργάζονται για να «μπλοκάρουν» τη φυσιολογική λειτουργία του καναλιού. Το πρώτο μόριο προσδένεται όταν το κανάλι είναι ακόμη κλειστό. Στη συνέχεια, δύο ακόμη μόρια σταθεροποιούνται στην ίδια περιοχή της πρωτεΐνης, αναγκάζοντας το κανάλι να ανοίξει πλήρως και να παραμείνει ανοιχτό. Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί οι παρενέργειες δεν εμφανίζονται σε όλους, αλλά όταν εμφανιστούν μπορεί να είναι έντονες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι παρόμοιος μηχανισμός ισχύει και για άλλες στατίνες, όχι μόνο για την ατορβαστατίνη.
Περισσότεροι από 200 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως λαμβάνουν στατίνες. Οι βαριές μυϊκές επιπλοκές είναι σχετικά σπάνιες, όμως ο μυϊκός πόνος, η κόπωση και η αδυναμία είναι συχνές αιτίες διακοπής της θεραπείας. Και όταν ο ασθενής σταματά τη στατίνη, αυξάνεται ξανά ο καρδιαγγειακός κίνδυνος. Η νέα γνώση δίνει στις φαρμακοβιομηχανίες συγκεκριμένο στόχο. Αν τροποποιηθούν μόνο τα τμήματα του μορίου της στατίνης που αλληλεπιδρούν με τον RyR1, μπορεί να διατηρηθεί η μείωση της χοληστερόλης χωρίς τη μυϊκή τοξικότητα.
Η μελέτη δεν σημαίνει ότι οι υπάρχουσες στατίνες είναι «επικίνδυνες» και πρέπει να διακοπούν. Σημαίνει όμως ότι, για πρώτη φορά, η επιστήμη ξέρει ακριβώς τι φταίει. Και αυτό μετατρέπει ένα χρόνιο πρόβλημα ασφάλειας σε πρακτικό οδηγό για καλύτερα φάρμακα. Για τους ασθενείς, η νέα μελέτη και οι πιθανές εφαρμογές της θα οδηγήσουν σε λιγότερο πόνο, λιγότερες διακοπές θεραπείας και καλύτερη προστασία της καρδιάς χωρίς τον φόβο σοβαρών παρενεργειών.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.nature.com/articles/s41467-025-66522-0
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
