Νέα μελέτη του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Fishes, καταγράφει σημαντικές διαφορές στη μεταβολική και νευροχημική απόκριση του λαβρακιού ανάλογα με τη μέθοδο θανάτωσης
Η ευζωία των εκτρεφόμενων ψαριών κατά τα τελικά στάδια παραγωγής βρίσκεται στο επίκεντρο της σύγχρονης υδατοκαλλιέργειας, καθώς οι πρακτικές πριν και κατά τη σφαγή επηρεάζουν άμεσα τόσο τη φυσιολογία των ζώων όσο και την ποιότητα του τελικού προϊόντος. Το ευρωπαϊκό λαβράκι αποτελεί βασικό είδος της μεσογειακής παραγωγής, με ετήσια παραγωγή που προσεγγίζει τους 285.000 τόνους, και χρησιμοποιείται ευρέως ως μοντέλο για τη μελέτη φυσιολογικών αντιδράσεων σε συνθήκες εκτροφής.
Σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Fishes, εξετάστηκαν έξι διαφορετικές μέθοδοι αναισθησίας και θανάτωσης, οι οποίες περιλαμβάνουν τη χρήση γαρυφαλέλαιου και 2-φαινοξυαιθανόλης, την μηχανική αναισθητοποίηση με πλήγμα, καθώς και πρακτικές ασφυξίας σε πάγο ή παγοπολτό. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι διαδικασίες αυτές προκαλούν διαφορετικής έντασης μεταβολικές και νευροχημικές αποκρίσεις. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Υδροβιολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, με συμμετοχή ερευνητών από το ίδιο ίδρυμα, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Τα συμπεράσματα με απλά λόγια είναι πως καλύτερες θεωρούνται οι μέθοδοι που οδηγούν το ψάρι πιο γρήγορα σε απώλεια συνείδησης με τη μικρότερη δυνατή αντίδραση του οργανισμού. Στη μελέτη αυτό καταγράφεται μέσω χαμηλότερων τιμών γλυκόζης και μικρότερης νευροχημικής ενεργοποίησης, που εμφανίστηκαν κυρίως στο γαρυφαλέλαιο και στη μηχανική αναισθητοποίηση. Αντίθετα, οι μέθοδοι ασφυξίας σε πάγο και παγοπολτό συνδέονται με υψηλότερες τιμές αυτών των δεικτών, που δείχνουν ότι ο οργανισμός ενεργοποιείται περισσότερο πριν τον θάνατο.
Η συγκέντρωση γλυκόζης στο πλάσμα, δείκτης άμεσης μεταβολικής ενεργοποίησης, και σημαντική για την ποιότητα του προϊόντος, παρουσίασε σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των μεθόδων. Οι υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν σε ψάρια που εκτέθηκαν σε στερεό πάγο και σε 2-φαινοξυαιθανόλη, ενώ χαμηλότερες τιμές εμφανίστηκαν σε περιπτώσεις χρήσης γαρυφαλέλαιου και μηχανικής αναισθητοποίησης. Οι διαφοροποιήσεις αυτές αποδίδονται στην ταχεία κινητοποίηση ενεργειακών αποθεμάτων υπό συνθήκες έντονου χειρισμού ή περιβαλλοντικής πρόκλησης.
Παράλληλα, σημαντικές διαφορές καταγράφηκαν και στους εγκεφαλικούς νευροδιαβιβαστές. Οι δείκτες μεταβολισμού της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης (DOPAC/DA και 5-HIAA/5-HT) αυξήθηκαν έντονα στις μεθόδους που περιλαμβάνουν πάγο και 2-φαινοξυαιθανόλη, υποδεικνύοντας αυξημένη νευροχημική δραστηριότητα. Αντίθετα, οι αναισθητικές μέθοδοι με γαρυφαλέλαιο εμφάνισαν χαμηλότερους δείκτες, υποδηλώνοντας σταθερότερο νευροχημικό προφίλ.
Η πολυπαραγοντική ανάλυση επιβεβαίωσε ότι οι μέθοδοι αναισθησίας διαχωρίζονται σαφώς από τις μεθόδους ασφυξίας ως προς το συνολικό νευροχημικό τους αποτύπωμα. Σύμφωνα με την ανάλυση κύριων συνιστωσών, οι διαδικασίες με πάγο συνδέονται με αυξημένους λόγους μεταβολιτών προς νευροδιαβιβαστές, ενώ οι αναισθητικές μέθοδοι διατηρούν υψηλότερα επίπεδα των ίδιων των νευροδιαβιβαστών .
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η επιλογή μεθόδου σφαγής επηρεάζει άμεσα τόσο τις μεταβολικές όσο και τις νευροχημικές αποκρίσεις του οργανισμού. Η αναισθησία με γαρίφαλο και, σε μικρότερο βαθμό, η 2-φαινοξυαιθανόλη, συσχετίστηκαν με συγκριτικά χαμηλότερη μεταβολική και μονοαμινεργική ενεργοποίηση πριν από την απώλεια συνείδησης. Αντίθετα, οι διαδικασίες ασφυξίας με βάση τον πάγο χαρακτηρίστηκαν από αυξημένους λόγους ανακύκλωσης και επίπεδα γλυκόζης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ενσωμάτωση τέτοιων προσεγγίσεων φυσιολογικού προφίλ στην πρακτική της υδατοκαλλιέργειας θα μπορούσε να υποστηρίξει τη βελτίωση των πρωτοκόλλων σφαγής που βασίζονται σε τεκμήρια, προσαρμοσμένων στα μεσογειακά συστήματα παραγωγής.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2410-3888/11/4/218
Αναφορά: Tsopelakos Aristeidis, Christina Dalla, and Helen Miliou. 2026. “Comparative Neurochemical and Metabolic Alterations Induced by Slaughter Procedures in European Sea Bass (Dicentrarchus labrax)” Fishes 11, no. 4: 218. https://doi.org/10.3390/fishes11040218
