Αυστηρότεροι έλεγχοι στο ελληνικό ελαιόλαδο τη διετία 2026-2027 προβλέπει έγγραφο του ΕΦΕΤ, λόγω πληροφοριών για αθέμιτες πρακτικές και κινδύνους ποιότητας
Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων ενέκρινε το νέο Πρόγραμμα Επισήμου Ελέγχου για τα έτη 2026 και 2027, καθορίζοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν οι έλεγχοι τροφίμων σε ολόκληρη τη χώρα. Πρόκειται για έναν στρατηγικό σχεδιασμό που συνδυάζει την πρόληψη υγειονομικών κινδύνων με την εντατικοποίηση των παρεμβάσεων κατά της απάτης στην αγορά τροφίμων, με σαφή στόχο την προστασία του καταναλωτή και τη διασφάλιση της νομιμότητας στον αγροδιατροφικό τομέα.
Ο προγραμματισμός της διετίας 2026-2027 βασίζεται σε συνδυαστικούς ελέγχους επιθεώρησης, δειγματοληψίας και εργαστηριακής ανάλυσης. Οι τακτικοί έλεγχοι θα διενεργούνται σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο για τη συχνότητα των επισήμων ελέγχων, με κριτήριο την κατάταξη των επιχειρήσεων τροφίμων σε κατηγορίες επικινδυνότητας. Παράλληλα, καθίσταται υποχρεωτική η χρήση των αναθεωρημένων εντύπων ελέγχου, ώστε να διασφαλίζεται ενιαία και συγκρίσιμη αποτύπωση των ευρημάτων σε όλη την επικράτεια.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τομέα του ελαιολάδου, έναν κλάδο με υψηλή οικονομική και εξαγωγική σημασία, αλλά και αυξημένους κινδύνους ποιοτικών αποκλίσεων και παραπλάνησης. Στα ελαιοτριβεία, οι έλεγχοι δεν θα περιορίζονται στα ζητήματα υγιεινής, αλλά θα επεκτείνονται στην αξιολόγηση της εφαρμογής Ορθών Παραγωγικών Πρακτικών, που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα του παραγόμενου ελαιολάδου. Παράμετροι όπως οι συνθήκες παραμονής του ελαιοκάρπου, η διαδικασία μάλαξης, η λειτουργία του διαχωριστήρα και η αποθήκευση του ελαιολάδου βρίσκονται στο επίκεντρο, παρά τις πρακτικές δυσκολίες που δημιουργεί η εποχική λειτουργία των μονάδων.
Κομβικό ζήτημα για τη διετία αποτελεί η επιμόλυνση του ελαιολάδου από υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων (ΜΟΗ – Mineral Oil Hydrocarbons) αποτέλεσμα της εκμηχάνισης της καλλιέργειας και της χρήσης λιπαντικών πετρελαϊκής προέλευσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την καθιέρωση εξαιρετικά χαμηλών ορίων για τις ουσίες αυτές, με προοπτική εφαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2027, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει στην απόρριψη προϊόντων ως μη βρώσιμων. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με φορείς του κλάδου όπως ο ΣΕΒΙΤΕΛ και η ΕΔΟΕ, έχει εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες για την αποφυγή της επιμόλυνσης. Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων καλούνται να ενσωματώσουν συγκεκριμένα προληπτικά μέτρα στα συστήματα αυτοελέγχου τους, καθώς από τα τέλη του 2025 το ζήτημα αποτελεί προτεραιότητα ελέγχου. Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων/ελαιοτριβείων θα πρέπει να ενημερωθούν για το εν λόγω θέμα και να συμπεριλάβουν στο σύστημα αυτοελέγχου μέτρα/διαδικασίες πρόληψης για την αποφυγή παρουσίας αυτών των ουσιών στο ελαιόλαδο. Ενδεικτικά μέτρα πρόληψης είναι:
- ο ελαιόκαρπος να μην έρχεται σε επαφή με γράσα ή ορυκτέλαια μηχανής, διότι το παραγόμενο ελαιόλαδο επιμολύνεται.
- να περιοριστεί στο ελάχιστο η χρήση λιπαντικών μέσων και όσα χρησιμοποιούνται να είναι “food grade” ή/και φυτικής προέλευσης ή χαρακτηρισμένα MOAH Free
Στα τυποποιητήρια ελαιολάδου, οι έλεγχοι εστιάζουν στους κανόνες εμπορίας, στην ορθή επισήμανση και στη χημική και οργανοληπτική αξιολόγηση των προϊόντων, ώστε να διασφαλίζεται η σωστή κατηγοριοποίησή τους. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην παραγωγή μιγμάτων ελαιολάδου με άλλα φυτικά έλαια και σε προϊόντα που προσομοιάζουν στο ελαιόλαδο, πεδίο στο οποίο, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, παρατηρείται έξαρση αθέμιτων πρακτικών.
Σύμφωνα με το έγγραφο του ΕΦΕΤ, οι έλεγχοι αφορούν δειγματοληψία και ανάλυση για το προσδιορισμό των χημικών παραμέτρων ποιότητας/γνησιότητας και των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών, για τη κατάταξη του ελαιολάδου στην ορθή κατηγορία. Σημείο ελέγχου στα τυποποιητήρια ελαιόλαδου αποτελεί η παραγωγή μιγμάτων ελαιόλαδου με άλλα φυτικά έλαια τα οποία δεν επιτρέπεται να παράγονται με σκοπό τη διάθεση τους στην εσωτερική αγορά και κατά συνέπεια οι επιχειρήσεις θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι αυτά προορίζονται για εξαγωγή. Επίσης θα πρέπει να ελέγχεται η παραγωγή «dressing» σαλάτας που περιέχει μίγμα φυτικών ελαίων με ελαιόλαδο και επιπλέον έχει γίνει προσθήκη χρωστικής ώστε το προϊόν να προσομοιάζει μακροσκοπικά με το ελαιόλαδο. Επισημαίνεται τέλος πως θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο συγκεκριμένο πεδίο ελέγχου καθώς κατά την υλοποίηση του προγράμματος επισήμου ελέγχου 2024-2025 δεν πραγματοποιήθηκαν οι αναμενόμενοι σχετικοί έλεγχοι, ενώ ταυτόχρονα πληθαίνουν οι πληροφορίες που αφορούν στη συνεχιζόμενη χρήση των ανωτέρω «αθέμιτων πρακτικών».
