Η παραβίαση του Κανονισμού 1169/2011 και ο κίνδυνος για τους ανυποψίαστους πελάτες
Οι περιπτώσεις απάτης στα συσκευασμένα τρόφιμα αποτελούν διαρκές και αυξανόμενο πρόβλημα στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού. Κάτω από την πίεση του κόστους και τον ανταγωνισμό της αγοράς, ορισμένες εταιρείες καταφεύγουν σε παραπλανητικές πρακτικές που δεν εξαπατούν απλώς τους καταναλωτές, αλλά επηρεάζουν και την ασφάλεια των τροφίμων, την εμπιστοσύνη στην αγορά και τον υγιή ανταγωνισμό. Χαρακτηριστικά παραδείγματα περιλαμβάνουν προϊόντα που περιέχουν πολύ μικρότερη ποσότητα από αυτή που δηλώνεται, αντικατάσταση ποιοτικών πρώτων υλών με φθηνότερες, αναγραφή ψευδών ποσοστών συστατικών ή ακόμη και εσφαλμένη αναφορά προέλευσης, ώστε να φαίνονται ευρωπαϊκά ή τοπικά προϊόντα ενώ προέρχονται από τρίτες χώρες, χωρίς να παραλείπονται οι επισημάνσεις για φυσικά προϊόντα που στην πραγματικότητα είναι γεμάτα πρόσθετα και συντηρητικά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση 2,8 τόνων ελληνικής ζύμης σφολιάτας από την αγορά των ΗΠΑ λόγω trans λιπαρών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαζική ανάκληση 13 ειδών λευκού ψωμιού από μεγάλο σουπερμάρκετ – Για σοβαρές νευρολογικές βλάβες προειδοποιούν οι Αρχές
Στο επίκεντρο αυτών των παραπλανητικών πρακτικών βρέθηκε πρόσφατα η εταιρεία Torgretail CZ s.r.o., η οποία λειτουργεί το δίκτυο καταστημάτων Mere στην Τσεχία. Η αλυσίδα, η οποία λειτουργεί ως Svetofor στη Ρωσία και ως Mere στην υπόλοιπη Ευρώπη, διαθέτει σήμερα ένα τεράστιο δίκτυο που ξεπερνά τα 3.000 καταστήματα παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία (Δεκέμβριος 2025), η αλυσίδα Mere έχει επεκτείνει το δίκτυό της και πλέον λειτουργούν συνολικά 11 καταστήματα στην Ελλάδα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περιττώματα ποντικιών σε χουρμάδες – Ειδοποίηση RASFF
Η Κρατική Γεωργική και Διατροφική Επιθεώρηση της χώρας (SZPI) εντόπισε στα ράφια της συγκεκριμένης αλυσίδας δύο διαφορετικές περιπτώσεις νοθευμένων κονσερβών κρέατος, οι οποίες μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά: την ίδια εταιρεία λιανικής πώλησης, τον ίδιο προμηθευτή από τη Λετονία (Grace Baltic Sia) και την ίδια μέθοδο εξαπάτησης μέσω της αναγραφής ψευδών ποσοστών κρέατος στη συσκευασία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περιττώματα ποντικιών σε χουρμάδες – Ειδοποίηση RASFF
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Proteinmania: Η παγίδες της νέας τάσης – Πόσο υγιεινά είναι τελικά τα προϊόντα με την ένδειξη πρόσθετης πρωτεΐνης
Η πιο πρόσφατη περίπτωση (ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου) αφορά αποστειρωμένες κονσέρβες με βραστό κοτόπουλο 250 γραμμαρίων, με ημερομηνία λήξης τον Απρίλιο του 2027. Ενώ η συσκευασία δήλωνε περιεκτικότητα σε κρέας 97%, οι εργαστηριακές αναλύσεις αποκάλυψαν ότι το πραγματικό ποσοστό ήταν μόλις 79,1% (18,4% λιγότερο). Η παράβαση όμως δεν σταμάτησε στην ποσότητα, καθώς στο προϊόν ανιχνεύθηκε σόγια, ένας αλλεργιογόνος παράγοντας που δεν αναγραφόταν στην ετικέτα. Η παράλειψη αυτή καθιστά το προϊόν άκρως επικίνδυνο για άτομα με αλλεργία ή δυσανεξία στη σόγια, με αποτέλεσμα οι αρχές να διατάξουν την άμεση απόσυρση 1.250 τεμαχίων από το δίκτυο της Torgretail.
Η δεύτερη περίπτωση νοθείας, που εντοπίστηκε επίσης σε κατάστημα της Torgretail CZ s.r.o. στις αρχές Νοεμβρίου, αφορούσε κονσέρβες με μαγειρεμένο μοσχάρι (Dušené hovězí) βάρους 325 γραμμαρίων. Παρά την υπόσχεση της ετικέτας για 97% μοσχαρίσιο κρέας, οι έλεγχοι έδειξαν ότι η πραγματική περιεκτικότητα ήταν μόλις 77,9%, δηλαδή σχεδόν 20% λιγότερο από το δηλωμένο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνες προσμείξεις σε αντικαταθλιπτικά – Αποζημιώσεις και ανάκληση παρτίδων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καθαριστικά φούρνου: Καυστικές ενώσεις και τοξικά χημικά απειλούν την υγεία – Τα ευρήματα εργαστηριακού τεστ
Οι αρχές επιβεβαίωσαν ότι οι παραβάσεις αυτές αποτελούν σαφείς περιπτώσεις νοθείας, καθώς παραβιάζουν τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 1169/2011, ο οποίος ισχύει αυστηρά σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Ο κανονισμός αυτός έχει θεσπιστεί για να προστατεύει το κοινό από παραπλανητικές πληροφορίες. Συγκεκριμένα, η σημαντική απόκλιση στην περιεκτικότητα του κρέατος εμπίπτει στην παραπλανητική παρουσίαση της ποσότητας του κύριου συστατικού, παραβιάζοντας το άρθρο 7, το οποίο ορίζει ότι οι πληροφορίες για τα τρόφιμα δεν πρέπει να είναι ψευδείς ως προς τη σύνθεση, την ποσότητα ή την ταυτότητα του προϊόντος.
Παράλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 9 του ίδιου κανονισμού, η δήλωση της ποσότητας ενός συγκεκριμένου συστατικού, γνωστή ως QUID, είναι υποχρεωτική όταν αυτό αναφέρεται στην ονομασία του τροφίμου ή τονίζεται με κείμενο και εικόνες. Στις παραπάνω περιπτώσεις, οι ενδείξεις για 97% κρέας λειτουργούν ως δήλωση QUID και από τη στιγμή που η πραγματικότητα αποκλίνει σημαντικά, το προϊόν θεωρείται ψευδώς επισημασμένο. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για την πρόσφατη ανάκληση των προϊόντων κοτόπουλου, όπου η απόκλιση του ποσοστού συνοδεύτηκε από την επικίνδυνη απόκρυψη αλλεργιογόνων.
Τέτοιες πρακτικές παραβιάζουν επίσης το άρθρο 8 του Κανονισμού 178/2002, ο οποίος αποτελεί τη βάση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ασφάλεια των τροφίμων. Η νομοθεσία αυτή προβλέπει ρητά ότι η παρουσίαση, η διαφήμιση και η εμπορία των τροφίμων πρέπει να προστατεύουν τα συμφέροντα των καταναλωτών και να μην τους παραπλανούν σε θέματα ποιότητας και σύνθεσης. Λόγω της σοβαρότητας των ευρημάτων, η υπόθεση κοινοποιήθηκε στα ευρωπαϊκά συστήματα RASFF και AACS για τη διεθνή διερεύνηση της απάτης, υπενθυμίζοντας ότι ο έλεγχος της ετικέτας παραμένει το κυριότερο όπλο των αρχών και των καταναλωτών ενάντια στη νοθεία.