Η μαζική θανάτωση εκατοντάδων χιλιάδων αιγοπροβάτων φέρνει σε απόγνωση τους κτηνοτρόφους και δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο για την παραγωγή της φέτας
Εκατοντάδες χιλιάδες πρόβατα και κατσίκες θανατώνονται στην Ελλάδα, λόγω της εκδήλωσης μίας ιδιαίτερα μολυσματικής νόσου. Όπως αναφέρει το BBC σε εκτενές ρεπορτάζ του, αυτή η κατάσταση ενδέχεται να επηρεάσει άμεσα την παραγωγή και τις εξαγωγές του διάσημου τυριού φέτας της χώρας. Η Αναστασία Σιούρτου περπατά μέσα στην έρημη φάρμα της στα περίχωρα της Καρδίτσας, μίας πόλης στην περιοχή της Θεσσαλίας στην κεντρική Ελλάδα. Μια απόκοσμη σιωπή επικρατεί στον τόπο όπου εκτρέφονταν 650 πρόβατα. Στις 12 Νοεμβρίου, κτηνίατροι σκότωσαν όλα τα ζώα μετά την ανίχνευση κρούσματος ευλογιάς προβάτων και αιγών. Η κ. Σιούρτου, η οποία είναι και η ίδια κτηνίατρος και έχει επεκτείνει το αγρόκτημα που δημιούργησε ο πατέρας της, μιλάει για οικονομική καταστροφή. Πέρα όμως από το οικονομικό πλήγμα αναφέρεται στο συναισθηματικό κόστος. «Ήμουν εδώ την ημέρα που τα πρόβατα θανατώθηκαν. Είναι πολύ σκληρό, ένιωσα ότι απέτυχα να τα προστατεύσω» δηλώνει η αγρότισσα. Ανάλογο δράμα βιώνει και ο Τάσος Μανάκας, ένας άλλος κτηνοτρόφος προβάτων κοντά στην Καρδίτσα, ο οποίος είδε το κοπάδι του που αριθμούσε 873 ζώα να θανατώνεται στις 9 Οκτωβρίου. Τώρα περνά τις μέρες του καθισμένος σε ένα μικρό δωμάτιο στον άδειο στάβλο του. «Το μαγαζί είναι κλειστό» λέει με πικρία. «Συνήθιζα να έρχομαι το πρωί, να ακούω τα ζώα να βελάζουν, να τα χαϊδεύω. Την ημέρα που τα σφάγιασαν, ήμουν εδώ. Αν με έκοβες εκείνη την ημέρα, δεν θα έβγαζα αίμα».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απαγορεύτηκε διαφήμιση συμπληρώματος διατροφής που πωλείται και στην Ελλάδα – Κρίθηκε παραπλανητική για τους καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 137 τουρίστες με έντονη διάρροια μετά τη διαμονή σε θέρετρα – εφιάλτη με ελλειπείς συνθήκες υγιεινής και αποχέτευσης
Η εξάπλωση της νόσου και οι νέοι αριθμοί
Η ευλογιά των προβάτων και των αιγών είναι μια ιογενής λοίμωξη. Τα πρώτα κρούσματα εντοπίστηκαν στη βόρεια Ελλάδα τον Αύγουστο του 2024 και από τότε η ασθένεια έχει εξαπλωθεί σε πολλές περιοχές της χώρας. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου είχαν καταγραφεί συνολικά 1.702 κρούσματα. Η ανίχνευση ενός μόνο κρούσματος σε ένα αγρόκτημα σημαίνει ότι ολόκληρο το κοπάδι πρέπει να θανατωθεί για προληπτικούς λόγους. Μέχρι σήμερα, έχουν θανατωθεί πάνω από 430.000 πρόβατα και αίγες σε όλη τη χώρα, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 4 με 5% του προηγούμενου συνολικού πληθυσμού. Την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 80 νέα κρούσματα επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη έξαρση της επιδημίας.
Η απώλεια του ζωικού κεφαλαίου έχει άμεσο αντίκτυπο στον «λευκό χρυσάφι» της Ελλάδας, το πρόβειο γάλα, το οποίο πωλείται για την παραγωγή φέτας. Περίπου το 80% του ελληνικού πρόβειου και αιγείου γάλακτος χρησιμοποιείται για την παραγωγή φέτας, η οποία είναι Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ελλάδα εξήγαγε πέρυσι φέτα αξίας 785 εκατομμυρίων ευρώ. Οι μικρές γαλακτοκομικές μονάδες αναφέρουν ότι ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα στην προμήθεια πρόβειου γάλακτος, κάτι που μπορεί να σημαίνει πιθανή έλλειψη φέτας στο μέλλον. Ο καθηγητής Δημήτρης Γουγκούλης από τη Σχολή Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας τονίζει ότι «η περιορισμένη ποσότητα διαθέσιμου γάλακτος αυξάνει το κόστος παραγωγής και καθιστά πιο δύσκολη τη διατήρηση των τρεχουσών ποσοτήτων στην αγορά».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα βλάπτουν, ακόμη κι αν φτιάχνονται από αγνές πρώτες ύλες;
Αντιπαράθεση για τη διαχείριση της κρίσης
Στους πληγέντες κτηνοτρόφους προσφέρεται αποζημίωση μεταξύ 132 και 220 ευρώ ανά πρόβατο, ανάλογα με την ηλικία του, ποσά που οι ίδιοι δηλώνουν ότι δεν επαρκούν για να καλύψουν τις απώλειές τους. Η κυβέρνηση έχει επίσης επικριθεί για την ευρύτερη αντίδρασή της. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή για τη Διαχείριση και τον Έλεγχο της Ευλογιάς των Προβάτων και των Αιγών συστάθηκε μόλις στα τέλη Οκτωβρίου, δηλαδή 14 ολόκληρους μήνες μετά την ανίχνευση της πρώτης περίπτωσης.
Ταυτόχρονα, κτηνοτρόφοι ζητούν την έγκριση μαζικού εμβολιασμού των κοπαδιών τους, όπως γίνεται στη Βουλγαρία και την Τουρκία. Η ελληνική κυβέρνηση απαντά ότι ο μαζικός εμβολιασμός θα μπορούσε να οδηγήσει στην ταξινόμηση της Ελλάδας ως ενδημικής χώρας για τη νόσο, γεγονός που θα επέφερε περιορισμούς στην εξαγωγή πρόβειου και αιγείου γάλακτος και ιδίως της φέτας. Επιπλέον, τονίζεται ότι προς το παρόν δεν υπάρχει πιστοποιημένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των προβάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αλουμίνιο στα εμβόλια: Προκαλεί νευρολογικές διαταραχές, αλλεργίες και αυτοάνοσα; Τι λέει η επιστήμη;
Μέλη της Εθνικής Επιτροπής δήλωσαν πρόσφατα ότι κτηνοτρόφοι σε διάφορα μέρη της χώρας ενδέχεται να έχουν πραγματοποιήσει έως και ένα εκατομμύριο παράνομες εμβολιασμούς, στρεβλώνοντας την επιδημιολογική εικόνα. Από την πλευρά τους, οι αγρότες είναι εξοργισμένοι με την υπόθεση αυτή, την οποία θεωρούν αυθαίρετο υπολογισμό, και κατηγορούν την επιστημονική επιτροπή ότι θέτει σε κίνδυνο τις εξαγωγές φέτας.
Η κατάσταση είναι σύνθετη και η κρίση έχει πάρει και νομικές διαστάσεις. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ελλάδας αποφάνθηκε πρόσφατα ότι οι εισαγγελείς πρέπει να διερευνήσουν πιθανές παραβιάσεις των μέτρων βιοασφάλειας, μία κίνηση που πολλοί κριτικοί θεωρούν ότι έπρεπε να είχε γίνει εδώ και καιρό. Ο αγρότης Χάρης Σέσκλιωτης, στο χωριό Ριζόμυλος κοντά στο Βόλο, ο οποίος έχασε 700 πρόβατα για δεύτερη φορά μετά τις πλημμύρες του 2023, συνοψίζει την κατάσταση: «Δεν έχουμε μάθει τίποτα άλλο από την εκτροφή κοπαδιών»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα πλύνετε το πάπλωμα στο πλυντήριο χωρίς να το καταστρέψετε;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το φθηνό τρόφιμο που κάνει τα τζάμια … αόρατα!
