Νέα ανασκόπηση καταγράφει 5% αύξηση παγκοσμίως, με κλιματική αστάθεια και γεωπολιτικές πιέσεις να αναδεικνύονται ως βασικοί κατευθυντήριοι παράγοντες
Το 2025 αποδείχθηκε μια από τις πιο απαιτητικές χρονιές για την ασφάλεια τροφίμων παγκοσμίως. Σύμφωνα με νέα ανασκόπηση του διεθνούς οργανισμού πιστοποίησης BRCGS, που συντάχθηκε από τον ανεξάρτητο σύμβουλο ασφάλειας τροφίμων Alec Kyriakides, οι ανακλήσεις προϊόντων αυξήθηκαν κατά 5% σε παγκόσμιο επίπεδο. Η γεωπολιτική αστάθεια, η κλιματική αλλαγή και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναδεικνύονται ως τα τρία μεγάλα δομικά αίτια που πιέζουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες τροφίμων και αυξάνουν τα περιθώρια σφάλματος. Η έκθεση λειτουργεί ως προειδοποίηση για τον κλάδο, καθώς η ανάλυση της «αρχικής αιτίας» κάθε συμβάντος είναι πλέον πιο κρίσιμη από ποτέ, καθώς χωρίς την κατανόηση του ακριβούς σημείου αποτυχίας, τα συστημικά σφάλματα επαναλαμβάνονται. Η εικόνα που αναδύεται από τα δεδομένα είναι ότι δεν αντιμετωπίζουμε μεμονωμένες αστοχίες, αλλά μια αυξανόμενη πολυπλοκότητα κινδύνων που δεν καλύπτεται επαρκώς από τα υπάρχοντα συστήματα ελέγχου.
Τα παθογόνα που κυριάρχησαν το 2025
Στο μικροβιολογικό μέτωπο, τρία παθογόνα συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο μέρος των σοβαρών συμβάντων. Η Listeria monocytogenes ήταν υπεύθυνη για το 42% όλων των μικροβιολογικών ανακλήσεων παγκοσμίως. Χαρακτηριστικό περιστατικό ήταν μια μεγάλης κλίμακας έξαρση στις ΗΠΑ που συνδέθηκε με αντικαταθλιπτικά ροφήματα συμπληρωμάτων διατροφής και οδήγησε σε 42 κρούσματα και 14 θανάτους. Η σαλμονέλα κυριάρχησε στις αμερικανικές προειδοποιήσεις, με εστίες που συνδέθηκαν με πρωτότυπα προϊόντα όπως αγγούρια, αυγά, σοκολάτα τύπου «Dubai» και κρέμα φιστικιών. Το παθογόνο STEC, ιδίως στελέχη που διαφέρουν από τον κλασικό τύπο Ο157, εμφανίστηκε ως αναδυόμενη απειλή σε Γαλλία και Βέλγιο, συνδεδεμένο με κιμά και κρέας κρεοπωλείων. Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό εύρημα της χρονιάς αφορά βρεφικό γάλα. Στα τέλη του 2025 εντοπίστηκε μόλυνση βρεφικών σκευασμάτων με τοξίνη cereulide, που παράγεται από το βακτήριο Bacillus cereus. Η τοξίνη ανιχνεύθηκε σε ένα συστατικό, το αραχιδονικό λάδι, που χρησιμοποιείται από πολλούς διεθνείς κατασκευαστές. Αυτό ακριβώς αναδεικνύει την πιο επικίνδυνη πτυχή των σύγχρονων εφοδιαστικών αλυσίδων: ένας μόνο αδύναμος κρίκος σε επίπεδο πρώτης ύλης μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα δεκάδες τελικά προϊόντα και αγορές.
Το παράδοξο των αλλεργιογόνων
Σε μια σημαντική μεταστροφή της εικόνας, τα αδήλωτα αλλεργιογόνα ξεπέρασαν τη μικροβιολογική μόλυνση ως η κύρια αιτία ανακλήσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία, καλύπτοντας αντίστοιχα το 60%, 43% και 43% των περιπτώσεων. Το παράδοξο είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των ανακλήσεων δεν οφειλόταν σε σύνθετα προβλήματα διασταυρούμενης μόλυνσης, αλλά σε στοιχειώδη σφάλματα, λανθασμένες ετικέτες, λάθος συσκευασία ή δυσανάγνωστες αναγραφές. Το γάλα παρέμεινε το πιο συχνό αδήλωτο αλλεργιογόνο παγκοσμίως, ενώ τα θειώδη άλατα αποτέλεσαν χρόνιο πρόβλημα στη γερμανική αγορά. Η χημική μόλυνση δεν έμεινε εκτός εικόνας. Στις ΗΠΑ, υψηλές συγκεντρώσεις μολύβδου εντοπίστηκαν σε κανέλα σε σκόνη και βρεφικές τροφές, ενώ ανιχνεύθηκαν και ραδιονουκλίδια, συγκεκριμένα καίσιο 137, σε γαρίδες. Στη Γερμανία, χημικές μολύνσεις ήταν υπεύθυνες για το 26% των ανακλήσεων, ποσοστό που αντανακλά τόσο την αυστηρότερη εποπτεία όσο και την αυξανόμενη πολυπλοκότητα των αλυσίδων εισαγωγής πρώτων υλών. Το μήνυμα της έκθεσης είναι σαφές: τα συστήματα διασφάλισης ποιότητας πρέπει πλέον να σχεδιάζονται για έναν ευρύτερο και πιο απρόβλεπτο χάρτη κινδύνων από ό,τι στο παρελθόν.
