Αναθεώρηση του πλαισίου αξιολόγησης και ενσωμάτωση νέων επιστημονικών εργαλείων
Νέα δημόσια διαβούλευση ενεργοποιείται για την αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο αξιολογούνται τα βοτανικά συστατικά και τα παρασκευάσματά τους που χρησιμοποιούνται σε συμπληρώματα διατροφής στην ευρωπαϊκή αγορά. Η διαδικασία αφορά συγκεκριμένα την αναθεώρηση και επικαιροποίηση της καθοδήγησης για την αξιολόγηση ασφάλειας βοτανικών και βοτανικών παρασκευασμάτων που χρησιμοποιούνται ως συστατικά σε συμπληρώματα διατροφής, ένα πλαίσιο που είχε διαμορφωθεί το 2009 και εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική επιστημονική αναφορά για τους ελέγχους ασφάλειας σε αυτό το πεδίο. Η διαβούλευση δεν έχει χαρακτήρα γενικής συζήτησης για τα συμπληρώματα διατροφής αλλά στοχεύει σε συγκεκριμένες τεχνικές και επιστημονικές αλλαγές στον τρόπο που αξιολογούνται οι φυτικές ουσίες, με δεδομένο ότι η αγορά έχει εξελιχθεί σημαντικά ως προς την ποικιλία, τη σύνθεση και τη χρήση βοτανικών προϊόντων.
Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρίσκεται η ενσωμάτωση και ενοποίηση τριών βασικών επιστημονικών κατευθύνσεων που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και σχετίζονται άμεσα με την αξιολόγηση της ασφάλειας. Η πρώτη αφορά την προσέγγιση τεκμαρτής ασφάλειας μέσω κατηγοριοποίησης των βοτανικών, όπου ουσίες με επαρκή ιστορικά δεδομένα χρήσης ή συγκεκριμένα χαρακτηριστικά μπορούν να αξιολογούνται με διαφοροποιημένο τρόπο σε σχέση με νεότερα ή λιγότερο μελετημένα συστατικά. Η δεύτερη αφορά την αξιολόγηση μειγμάτων φυσικής προέλευσης, όπου εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο συνδυασμοί φυτικών ουσιών μπορεί να επηρεάζουν την ασφάλεια όταν χρησιμοποιούνται είτε σε τρόφιμα είτε σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Η τρίτη αφορά την ανάγκη να ενοποιηθούν διαφορετικά επιστημονικά εργαλεία εκτίμησης κινδύνου, ώστε η αξιολόγηση να μην βασίζεται σε αποσπασματικές προσεγγίσεις αλλά σε ενιαίο και συνεκτικό πλαίσιο που να μπορεί να εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλη την ευρωπαϊκή αγορά.
Η αναθεώρηση αφορά την επικαιροποίηση της υπάρχουσας καθοδήγησης για την ασφάλεια των βοτανικών, με έμφαση στον τρόπο που αξιολογούνται τα δεδομένα τοξικότητας, η χημική σύσταση και η πραγματική χρήση των φυτικών συστατικών στην αγορά. Το ισχύον πλαίσιο βασίζεται σε αρχές εκτίμησης κινδύνου που διαμορφώθηκαν πριν από περισσότερο από μια δεκαετία και πλέον εξετάζεται η προσαρμογή τους ώστε να αντανακλούν τη σημερινή επιστημονική γνώση και τη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα των προϊόντων που κυκλοφορούν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε βοτανικά που παρουσιάζουν υψηλή μεταβλητότητα στη σύστασή τους, καθώς η περιεκτικότητα σε δραστικές ή δυνητικά επιβαρυντικές ουσίες μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την προέλευση, τη μέθοδο εκχύλισης και την επεξεργασία.
Παράλληλα εξετάζεται η ενσωμάτωση επιστημονικών εργαλείων που επιτρέπουν πιο δομημένη αξιολόγηση, όπως η χρήση προσεγγίσεων ταξινόμησης με βάση τον κίνδυνο και η αξιοποίηση υπαρχόντων δεδομένων για τη δημιουργία προφίλ ασφάλειας ανά κατηγορία βοτανικών. Σε αυτό το πλαίσιο, ουσίες με επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση ή γνωστό ιστορικό χρήσης ενδέχεται να εντάσσονται σε διαφορετικό επίπεδο αξιολόγησης σε σχέση με νεότερα συστατικά για τα οποία υπάρχουν περιορισμένα δεδομένα. Εξετάζεται επίσης η ενίσχυση της αξιολόγησης μειγμάτων φυσικής προέλευσης, καθώς στην αγορά εμφανίζονται ολοένα και περισσότερα προϊόντα που δεν περιέχουν μεμονωμένα βοτανικά αλλά συνδυασμούς πολλαπλών φυτικών εκχυλισμάτων με πιθανές αλληλεπιδράσεις.
