Το απαγορευμένο και επικίνδυνο chlorpyrifos επιστρέφει στα ελληνικά ράφια μέσω εισαγωγών
Το chlorpyrifos είναι ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα φυτοφάρμακα παγκοσμίως. Απαγορεύτηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2020 λόγω πιθανών γονιδιοτοξικών επιδράσεων και αποδεδειγμένης τοξικότητας στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Παρ’ όλα αυτά, συνεχίζει να εμφανίζεται σε φρούτα και λαχανικά που πωλούνται στην Ελλάδα, όχι επειδή χρησιμοποιείται εδώ, αλλά επειδή εισέρχεται μέσα από εισαγόμενα προϊόντα που περνούν τα σύνορα με υπολείμματα ουσιών που στην Ευρώπη θεωρούνται μη αποδεκτές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και στην Ελλάδα επικίνδυνο μπαχαρικό με ουσία που συνδέεται με καρκίνο και βλάβες στο ήπαρ – Δείτε μάρκα, εταιρεία και φωτογραφία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL CH: Ανάκληση μοσχαρίσιου προϊόντος λόγω μόλυνσης από “χημικά για πάντα” PFAS
Οι έλεγχοι του ΥΠΑΑΤ από το 2024 έως το 2025 δείχνουν σταθερά ένα πρόβλημα που δεν κρύβεται. Σε πιπεριές –ακόμη και κατεψυγμένες από την Κίνα– βρέθηκαν υπερβάσεις chlorpyrifos. Σε δείγματα σουσαμιού και συμπληρωμάτων διατροφής από την Ινδία εντοπίστηκε η ίδια απαγορευμένη ουσία, επίσης σε υπέρβαση. Στον κουρκουμά υπήρξε ξεκάθαρη παραβίαση, ενώ στο κύμινο βρέθηκαν εννέα διαφορετικές δραστικές ουσίες, ανάμεσά τους και chlorpyrifos, οδηγώντας τα προϊόντα να χαρακτηριστούν «πιθανής επικινδυνότητας». Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται σε λάιμ από τη Βραζιλία, σε ντομάτες από την Τουρκία και σε άλλα φρούτα και λαχανικά που κυκλοφορούν κανονικά στη χώρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο στη γαλακτοβιομηχανία ΜΕΒΓΑΛ για γαλακτοκομικά προϊόντα με μικρότερο βάρος από το αναγραφόμενο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνα αμύγδαλα στα ευρωπαϊκά σουπερμάρκετ – Απαίτηση για άμεση δράση από Ισπανούς παραγωγούς
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη μεγάλη αμερικανική μελέτη για την προγεννητική έκθεση στο chlorpyrifos αποκτά ιδιαίτερη σημασία και κρούει καμπανάκι κινδύνου για ανάγκη αυξημένων ελέγχων. Η μελέτη, που διεξήχθη από ομάδες της Σχολής Δημόσιας Υγείας Mailman του Πανεπιστημίου Columbia, του Νοσοκομείου Παίδων του Λος Άντζελες και της Ιατρικής Σχολής Keck του USC, είναι η πρώτη που αποκαλύπτει διαρκείς μοριακές, κυτταρικές και μεταβολικές επιδράσεις στον ανθρώπινο εγκέφαλο που συνδέονται με την προγεννητική έκθεση σε CPF. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο JAMA Neurology.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Νεκρός ο 22χρονος φοιτητής που κατάπιε ολόκληρο μπέργκερ
Η έρευνα παρακολούθησε 270 παιδιά. Κάθε παιδί είχε ανιχνεύσιμα επίπεδα CPF στο αίμα του ομφάλιου λώρου κατά τη γέννηση και υποβλήθηκε σε απεικόνιση εγκεφάλου και αξιολογήσεις συμπεριφοράς μεταξύ 6 και 14 ετών και έδειξε ότι όσο υψηλότερη ήταν η έκθεση του εμβρύου σε αυτή την ουσία, τόσο πιο εμφανείς ήταν στη μετέπειτα παιδική ηλικία οι αλλοιώσεις στη δομή και λειτουργία του εγκεφάλου. Καταγράφηκαν παχύτερες περιοχές φλοιού, απώλεια λευκής ουσίας, μειωμένη ροή αίματος και χαμηλότερη νευρωνική πυκνότητα, μαζί με χειρότερες επιδόσεις σε τεστ μέτρησης της κινητικής ταχύτητας και του συντονισμού. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτές οι εγκεφαλικές και κινητικές ανωμαλίες φαίνεται να επιμένουν για χρόνια μετά τη γέννηση. Η εικόνα είναι συμβατή με χρόνια επίδραση ενός χημικού που προκαλεί οξειδωτικό στρες, φλεγμονή και διαταραχή της ανάπτυξης των κυττάρων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Tσουκάλι απελευθερώνει υψηλές ποσότητες τοξικού μολύβδου στα φαγητά – Προειδοποίηση των αρχών για σοβαρούς κινδύνους
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα δραματική αύξηση κρουσμάτων αλλαντίασης σε βρέφη από μολυσμένο γάλα – 31 μωρά στο νοσοκομείο
Παρότι η επιστημονική μελέτη αφορά προγεννητική έκθεση και όχι κατανάλωση τροφίμων, ο διαχωρισμός αυτός δεν μειώνει τη σημασία των ευρημάτων για την ελληνική αγορά. Η μελέτη δείχνει τι μπορεί να προκαλέσει η ουσία όταν περάσει στον ανθρώπινο οργανισμό σε κρίσιμα στάδια ανάπτυξης, ενώ οι έλεγχοι του ΥΠΑΑΤ δείχνουν ότι η ίδια ουσία –απαγορευμένη στην ΕΕ– συνεχίζει να εμφανίζεται σε προϊόντα που καταναλώνονται καθημερινά. Σίγουρα, σύμφωνα με γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων EFSA, δεν μπορούν να καθοριστούν ασφαλή τοξικολογικά όρια (π.χ. αποδεκτό ημερήσιο ποσό — ADI) για το Chlorpyrifos, καθώς τα στοιχεία καταδεικνύουν δυνητική γονιδιοτοξικότητα και σημαντικές νευροαναπτυξιακές επιπτώσεις, ιδιαιτέρως στην έκθεση εμβρύου και παιδιού. Όλα τα παραπάνω είναι ένδειξη ότι υπάρχει πραγματικός δρόμος μέσω του οποίου απαγορευμένες χημικές ουσίες εξακολουθούν να φτάνουν στο τραπέζι μας, καθιστώντας αναγκαία την εντατικοποίηση των συνοριακών και αγορανομικών ελέγχων σε προϊόντα από τρίτες χώρες.
