Η επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών τροφίμων μπορεί να περιορίσει τα απόβλητα, όμως δημιουργεί μια σημαντική πρόκληση για την ασφάλεια των τροφίμων, καθώς η ίδια συσκευασία περνά από πολλαπλούς κύκλους χρήσης, καθαρισμού και απολύμανσης. Μικροοργανισμοί που παραμένουν στην επιφάνεια μπορούν να μεταφερθούν στον επόμενο κύκλο χρήσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο διασταυρούμενης επιμόλυνσης και δυνητικά τροφιμογενών λοιμώξεων. Πρόσφατη ανασκόπηση εξετάζει τον ρόλο των αντιμικροβιακών επιφανειών ως μία πιθανή λύση για το συγκεκριμένο πρόβλημα. Οι επιφάνειες αυτές έχουν σχεδιαστεί ώστε να περιορίζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση βακτηρίων, ιών και μυκήτων, ενώ παράλληλα μπορούν να διευκολύνουν τον καθαρισμό και την απολύμανση των επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών.
Το πρόβλημα των βιοφίλμ
Ένα από τα βασικά ζητήματα που εξετάζει η ανασκόπηση είναι ο σχηματισμός βιοφίλμ, δηλαδή οργανωμένων κοινοτήτων μικροοργανισμών που προσκολλώνται στις επιφάνειες και περιβάλλονται από ένα προστατευτικό εξωκυττάριο υλικό. Οι μικροοργανισμοί που βρίσκονται μέσα σε ένα βιοφίλμ μπορούν να εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα συμβατικά απολυμαντικά σε σχέση με τα ελεύθερα κύτταρα, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την πλήρη απομάκρυνσή τους κατά τον καθαρισμό.
Οι ερευνητές εξετάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις για την κατασκευή αντιμικροβιακών επιφανειών, οι οποίες χωρίζονται γενικά σε χημικές και φυσικές τεχνολογίες. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται επιφάνειες που τροποποιούνται με αντιμικροβιακές ουσίες, αλλά και πιο προηγμένες τεχνολογίες που μπορούν να καταστρέφουν τους μικροοργανισμούς κατά την επαφή τους με το υλικό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λεγόμενες επιφάνειες «σκοτώνω και απελευθερώνω», οι οποίες έχουν σχεδιαστεί όχι μόνο για να αδρανοποιούν τα βακτήρια αλλά και για να διευκολύνουν την απομάκρυνση των νεκρών μικροοργανισμών και των υπολειμμάτων τους. Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να διατηρεί τη δράση της επιφάνειας για μεγαλύτερο διάστημα και να διευκολύνει την απολύμανση των συσκευασιών.
Παρά τις δυνατότητες των συγκεκριμένων τεχνολογιών, η ανασκόπηση επισημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά τεχνικά και πρακτικά εμπόδια. Μία αντιμικροβιακή επιφάνεια που προορίζεται για επαναχρησιμοποιούμενη συσκευασία πρέπει να διατηρεί την αποτελεσματικότητά της μετά από πολλούς κύκλους πλυσίματος, καθαρισμού και χρήσης. Η αντοχή των χημικά τροποποιημένων επιφανειών στις επαναλαμβανόμενες διαδικασίες καθαρισμού αποτελεί επομένως κρίσιμο ζήτημα. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι οι αντιμικροβιακές επιφάνειες αποτελούν μια πολλά υποσχόμενη προσέγγιση για τη βελτίωση της μικροβιολογικής ασφάλειας και της δυνατότητας καθαρισμού των επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών. Ωστόσο, πριν από την ευρεία εφαρμογή τους στον κλάδο των τροφίμων χρειάζεται να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά τους σε πραγματικές συνθήκες, ιδιαίτερα μετά από επαναλαμβανόμενους κύκλους χρήσης και καθαρισμού.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις διαφορετικές τεχνολογίες, τα πλεονεκτήματα και τους περιορισμούς τους, η πλήρης ανασκόπηση είναι διαθέσιμη στο Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety.
