Το Cibum παρέχει εξειδικευμένη ενημέρωση γύρω από την ασφάλεια τροφίμων και τη βιομηχανία. Το συγκεκριμένο άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
Η βελγική La Fromagerie des Ardennes προχώρησε, σε συνεννόηση με την ομοσπονδιακή αρχή ασφάλειας τροφίμων FAVV/AFSCA, σε ανάκληση του βιολογικού πλήρους γιαουρτιού BIOFERME λόγω πιθανής παρουσίας κομματιών γυαλιού. Η ανάκληση αφορά συσκευασία 500 γραμμαρίων σε γυάλινο βάζο, παρτίδα L126, με ημερομηνία «ανάλωση έως» 1 Οκτωβρίου 2026.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαγείρισσα πίσω από 363 τροφικές δηλητηριάσεις – Έβαλε ληγμένα ωμά αυγά στη μακαρονάδα
Η FAVV δεν κατονομάζει στην ανακοίνωση τις αλυσίδες ή τα καταστήματα που παρέλαβαν τη συγκεκριμένη παρτίδα. Προϊόντα BIOFERME διατίθενται πάντως στο Βέλγιο μέσω οργανωμένου λιανεμπορίου και καταστημάτων βιολογικών προϊόντων, ενώ υπάρχουν στοιχεία για παρουσία της μάρκας στις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ Delhaize και Carrefour. Η εταιρεία ζήτησε από τους καταναλωτές να μην καταναλώσουν το ανακληθέν γιαούρτι και να το επιστρέψουν για επιστροφή χρημάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς ο καφές επηρεάζει τη λειτουργία του εντέρου – Νέα μελέτη του University College Cork
Για έναν Υπεύθυνο Ποιότητας, η κρίσιμη ερώτηση αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η ανακοίνωση προς τον καταναλωτή. Το γυαλί έχει σημαντικά πλεονεκτήματα ως υλικό συσκευασίας, όμως η θραύση του δημιουργεί έναν κίνδυνο με ιδιαίτερα δύσκολη διαχείριση. Θραύσματα μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς στα δόντια, στο στόμα και στον λαιμό ή ακόμη και διάτρηση του εντέρου. Ο FDA επισημαίνει ότι η παρουσία γυαλιού μπορεί να προκύψει κάθε φορά που η επεξεργασία τροφίμων περιλαμβάνει γυάλινους περιέκτες.
Η πιθανότητα θραύσης δεν περιορίζεται στην πτώση μιας γυάλινης συσκευασίας στο δάπεδο. Μπορεί να ξεκινήσει από μικροσκοπική βλάβη που δημιουργήθηκε κατά τη μεταφορά, την αποπαλετοποίηση ή την τροφοδοσία της γραμμής και να εξελιχθεί κατά το πλύσιμο, την πλήρωση ή το κλείσιμο. Ο FDA αναφέρει επίσης το θερμικό σοκ κατά το hot filling ή την παστερίωση ως πιθανό μηχανισμό δημιουργίας θραυσμάτων.
Μια μελέτη του 2025 σε δύο γραμμές συσκευασίας όξινων αγγουριών εξέτασε τη θραύση γυάλινων περιεκτών σε πραγματικές συνθήκες παραγωγής. Οι ερευνητές συνέλεξαν δεδομένα στην έξοδο του pasteurizer, στον dud detector, σε περιοχή καθόδου των περιεκτών και στους μεταφορείς. Τα γυάλινα βαζάκια χωρητικότητας 1.400 έως 2.000 ml παρουσίασαν υψηλότερη συχνότητα αστοχίας, με το θερμικό σοκ και τις μηχανικές δονήσεις να καταγράφονται ως κύριοι παράγοντες.
Η ίδια έρευνα δείχνει πόσο παραγωγικό μπορεί να είναι ένα τεκμηριωμένο root cause analysis. Σταδιακή ψύξη, καλύτερος συγχρονισμός των conveyors, βαθμονόμηση του torque και επανεκπαίδευση των χειριστών μείωσαν τη μέση συχνότητα θραύσης από 7,3% σε 3,52%, δηλαδή κατά 51,7%. Η μείωση των αποβλήτων έφθασε το 35%, συνδέοντας την ασφάλεια του προϊόντος με την απόδοση της γραμμής.
Για το τμήμα Ποιότητας, μια σπασμένη γυάλινη συσκευασία δημιουργεί αμέσως πρόβλημα οριοθέτησης. Πρέπει να προσδιοριστεί ποια προϊόντα ενδέχεται να εκτέθηκαν, πόσο μακριά μπορούσαν να μεταφερθούν θραύσματα και ποιο χρονικό διάστημα παραγωγής πρέπει να δεσμευτεί. Η θέση του συμβάντος έχει μεγάλη σημασία: διαφορετική αξιολόγηση απαιτεί μία θραύση πριν από την πλήρωση και διαφορετική κοντά σε ανοικτά, γεμάτα δοχεία πάνω σε κινούμενο conveyor.
Το δυσκολότερο ερώτημα είναι πότε μπορεί να θεωρηθεί ξανά ασφαλής η γραμμή. Η απομάκρυνση του εμφανώς σπασμένου περιέκτη δεν επαρκεί. Μικρά κομμάτια μπορούν να παραμείνουν σε οδηγούς, ταινίες, γωνίες εξοπλισμού ή γειτονικά δοχεία. Η καθαριότητα πρέπει να επαληθεύεται και η επανεκκίνηση να στηρίζεται σε προκαθορισμένη διαδικασία, με καταγραφή του συμβάντος, της ποσότητας που δεσμεύτηκε, των ελέγχων και της απόφασης αποδέσμευσης.
Η ανίχνευση προσθέτει άλλη μία δυσκολία. Σε γυάλινο βάζο, το σύστημα καλείται να διακρίνει ένα κομμάτι γυαλιού από το ίδιο το υλικό του περιέκτη, συχνά μέσα σε προϊόν ανομοιογενούς πυκνότητας. Μελέτη του 2024 πάνω σε X-ray εικόνες και active learning πέτυχε ποσοστό ανίχνευσης 97,4% για ξένα γυάλινα σώματα σε βάζα, αποτέλεσμα υψηλό αλλά όχι ισοδύναμο με απόλυτη ανίχνευση.
Η απόδοση ενός X-ray επομένως πρέπει να αποδεικνύεται πάνω στο συγκεκριμένο προϊόν και στον συγκεκριμένο περιέκτη. Μέγεθος και προσανατολισμός θραύσματος, πυκνότητα τροφίμου, πάχος της βάσης και των τοιχωμάτων του βάζου, ταχύτητα γραμμής και ρυθμίσεις λογισμικού μπορούν να επηρεάσουν την ανίχνευση. Ένα μηχάνημα εγκατεστημένο στη γραμμή δεν παρέχει από μόνο του τεκμήριο ελέγχου χωρίς challenge tests, verification και καθορισμένα όρια απόδοσης.
Σε επιθεώρηση του FDA σε μονάδα παραγωγής μανταρινιών σε σιρόπι μέσα σε γυάλινους περιέκτες, το σύστημα ελέγχου απέτυχε να απορρίψει ένα από δύο δοκιμαστικές συσκευασίες στα οποία είχαν τοποθετηθεί θραύσματα γυαλιού. Οι εργαζόμενοι άλλαξαν τις ρυθμίσεις μέχρι να απορριφθούν και τα δύο, ενώ ο υπεύθυνος εταιρικής Ποιότητας δήλωσε ότι το μηχάνημα δεν είχε προηγουμένως βαθμονομηθεί.
Η περίπτωση αυτή έχει ιδιαίτερη αξία για τα συστήματα HACCP και preventive controls. Ο εξοπλισμός ελέγχου χρειάζεται επαλήθευση πριν χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα ότι ένας κίνδυνος βρίσκεται υπό έλεγχο. Χρειάζεται επίσης σαφής αντίδραση όταν αποτυγχάνει ένα challenge test: διακοπή, διερεύνηση, προσδιορισμός της τελευταίας επιτυχούς δοκιμής, δέσμευση της αντίστοιχης παραγωγής και αξιολόγηση πριν από οποιαδήποτε αποδέσμευση προϊόντος στην αγορά.
Τα δεδομένα του RASFF δείχνουν ότι η παρουσία ξένων σωμάτων έχει ουσιαστική θέση στην ευρωπαϊκή επιτήρηση τροφίμων. Μελέτη στο Food Control ανέλυσε 1.446 γνωστοποιήσεις φυσικής επιμόλυνσης της περιόδου 1998–2015. Το γυαλί βρέθηκε μεταξύ των τριών συχνότερων κατηγοριών ξένων σωμάτων, μαζί με παράσιτα και μέταλλα, ενώ περιστατικά καταγράφηκαν σε πολλές διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων και όχι αποκλειστικά σε προϊόντα που συσκευάζονται εμφανώς σε γυαλί.
Οι ανακλήσεις των τελευταίων ετών επιβεβαιώνουν την ποικιλία των περιστατικών. Τον Ιανουάριο του 2025 στη Βρετανία ανακλήθηκαν έξι παρτίδες Newcastle Brown Ale 550 ml μετά από αναφορές για θραύσματα γυαλιού κατά το άνοιγμα των φιαλών. Τον Μάιο του ίδιου έτους ανακλήθηκε Organic Alla Norma Sauce 350 g επειδή υπήρχε πιθανότητα παρουσίας κομματιών γυαλιού στο προϊόν. Τον Ιανουάριο του 2025 οι αρχές του Ρέικιαβικ ανακοίνωσαν ανάκληση Mild Chunky Salsa, όταν εντοπίστηκε θραύσμα γυαλιού σε ένα βάζο. Τον Απρίλιο ακολούθησε ανάκληση σούπας ντομάτας και βασιλικού 700 ml για τον ίδιο λόγο. Ένα μόνο εύρημα ήταν αρκετό ώστε να κινηθεί διαδικασία ανάκλησης, στοιχείο που δείχνει το βάρος που έχει ένα μεμονωμένο επιβεβαιωμένο ξένο σώμα στην αξιολόγηση κινδύνου.
Ακόμη πιο πρόσφατα, τον Ιούνιο του 2026, η Νέα Ζηλανδία προχώρησε σε εκτεταμένες ανακλήσεις σειρών σαλτσών Pams και Market Kitchen εξαιτίας πιθανής βλάβης των γυάλινων βάζων, με κίνδυνο εισόδου γυαλιού στο τρόφιμο ή τραυματισμού κατά τον χειρισμό. Η ανάκληση επεκτάθηκε σε πρόσθετες παρτίδες, δείχνοντας πόσο κρίσιμη μπορεί να γίνει η αρχική οριοθέτηση του affected product.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 24 Ιουνίου 2026, η ιρλανδική FSAI ανακοίνωσε ανάκληση παρτίδας Ortiz Sardines in Olive Oil, σε γυάλινο βάζο 190 γραμμαρίων, λόγω πιθανής παρουσίας κομματιών γυαλιού. Η περίπτωση προστίθεται σε μια σειρά συμβάντων που υπενθυμίζουν ότι η γυάλινη συσκευασία απαιτεί έλεγχο από την παραλαβή του κενού περιέκτη μέχρι το τελευταίο σημείο όπου μπορεί να προκληθεί θραύση.
Για τον Υπεύθυνο Ποιότητας, επομένως, το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο η πολιτική για γυαλί και εύθραυστα υλικά. Χρειάζεται χαρτογράφηση των σημείων θραύσης, καθορισμένες ζώνες αποκλεισμού, σαφείς κανόνες για hold και disposition, έλεγχος γειτονικών περιεκτών, επαλήθευση καθαρισμού και τεκμηριωμένη επανεκκίνηση. Παράλληλα, τα δεδομένα θραύσεων πρέπει να αναλύονται ως τάση, ώστε μικρές αποκλίσεις να εντοπίζονται πριν εξελιχθούν σε ανάκληση.
Η ανάκληση της BIOFERME μπορεί τελικά να διαβαστεί ως ένα πρακτικό ερώτημα για κάθε βιομηχανία που γεμίζει γυάλινα δοχεία: μπορεί να αποδείξει, με στοιχεία και όχι με υπόθεση, ότι γνωρίζει τι συμβαίνει όταν ένας περιέκτης σπάσει; Η απάντηση βρίσκεται στην ιχνηλασιμότητα, στην αξιοπιστία της ανίχνευσης, στην ταχύτητα απομόνωσης προϊόντος και κυρίως στην ικανότητα να προσδιοριστούν με ακρίβεια τα πραγματικά όρια κάθε συμβάντος.
