Η μεγάλη επιδημία κυκλοσπορίασης που συγκλόνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες το καλοκαίρι του 2026, με χιλιάδες ασθενείς, εκατοντάδες νοσηλείες και δύο θανάτους, είχε φέρει στο επίκεντρο ένα παράσιτο που μέχρι σήμερα παρέμενε πολύ λιγότερο γνωστό στο ευρωπαϊκό κοινό: τη Cyclospora cayetanensis. Η αμερικανική επιδημιολογική έρευνα συνέδεσε σημαντικό μέρος των κρουσμάτων με τεμαχισμένο iceberg μαρούλι, ενώ οι υγειονομικές αρχές διερεύνησαν την αλυσίδα εφοδιασμού μέχρι παραγωγούς στο κεντρικό Μεξικό.
Τώρα, νέα επιστημονική δημοσίευση από την Ιταλία επαναφέρει την Cyclospora στο προσκήνιο, όχι όμως επειδή έχει καταγραφεί αντίστοιχο ξέσπασμα στη χώρα. Οι Ιταλοί ερευνητές περιγράφουν μία ιδιαίτερα σημαντική περίπτωση λοίμωξης σε 86χρονη γυναίκα χωρίς πρόσφατο ταξίδι στο εξωτερικό, η οποία αποτελεί, σύμφωνα με τους συγγραφείς, την πρώτη περίπτωση στην Ιταλία που επιβεβαιώθηκε μοριακά, αλληλουχήθηκε γενετικά και ιχνηλατήθηκε φυλογενετικά.
Η γυναίκα νοσηλεύτηκε στο Policlinico της Φότζια στις 24 Μαΐου 2025. Δεν είχε πρόσφατο ιστορικό ταξιδιού στο εξωτερικό ούτε γνωστή επαφή με ανθρώπους από χώρες όπου η Cyclospora είναι ενδημική. Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας της εμφάνισε διάρροια, ενώ οι συνήθεις μικροβιολογικές εξετάσεις δεν εντόπισαν κάποιο από τα αναμενόμενα παθογόνα. Η διάγνωση έγινε με multiplex real-time PCR, η οποία ανίχνευσε DNA της Cyclospora cayetanensis. Οι ερευνητές προχώρησαν στη συνέχεια σε αλληλούχηση του γονιδίου 18S rRNA, επιβεβαιώνοντας μοριακά την παρουσία του παρασίτου.
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή οι επιστήμονες δεν περιορίστηκαν στην ανίχνευση του παρασίτου. Με φυλογενετική ανάλυση συνέκριναν το ιταλικό στέλεχος με άλλες γενετικές ακολουθίες της Cyclospora που έχουν καταγραφεί διεθνώς. Το ιταλικό στέλεχος ομαδοποιήθηκε με στελέχη που έχουν συνδεθεί με επιδημίες οι οποίες σχετίζονται με τροπικές και υποτροπικές περιοχές, κυρίως της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας. Το εύρημα αυτό οδήγησε τους ερευνητές στην εκτίμηση ότι η λοίμωξη πιθανότατα είχε εισαγόμενη τροφιμογενή προέλευση.
Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη επιστημονική λεπτομέρεια: οι ερευνητές δεν εντόπισαν συγκεκριμένο τρόφιμο που να μπορεί να συνδεθεί αποδεδειγμένα με τη λοίμωξη. Η πιθανή εισαγόμενη τροφιμογενής προέλευση αποτελεί συμπέρασμα που βασίζεται στη γενετική και φυλογενετική ανάλυση του παρασίτου.
Το παράσιτο που προκαλεί επίμονη διάρροια
Η Cyclospora cayetanensis είναι εντερικό πρωτόζωο που προκαλεί κυκλοσπορίαση. Η λοίμωξη μεταδίδεται όταν ο άνθρωπος καταναλώσει τρόφιμα ή νερό που έχουν μολυνθεί με το παράσιτο. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η υδαρής διάρροια, η οποία μπορεί να είναι παρατεταμένη ή να εμφανίζεται με υποτροπές. Μπορεί επίσης να προκαλέσει κοιλιακές κράμπες, ναυτία, απώλεια όρεξης, απώλεια βάρους και έντονη κόπωση. Η παρατεταμένη διάρροια μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών, γεγονός που καθιστά την αφυδάτωση ιδιαίτερα σημαντική επιπλοκή, κυρίως σε ηλικιωμένους και ευάλωτους ασθενείς.
Στην 86χρονη Ιταλίδα, τα συμπτώματα της διάρροιας υποχώρησαν μετά τη χορήγηση αντιμικροβιακής θεραπείας. Η ασθενής, ωστόσο, πέθανε στη συνέχεια από πνευμονικό οίδημα. Οι συγγραφείς της μελέτης διευκρινίζουν ότι δεν μπορεί να τεκμηριωθεί άμεση αιτιώδης σχέση ανάμεσα στη λοίμωξη από Cyclospora και τον θάνατο.
Η Ιταλία έχει ήδη βρει Cyclospora σε τρόφιμο
Η νέα περίπτωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν εξεταστεί σε συνδυασμό με προηγούμενα δεδομένα από την Ιταλία.
Το 2021 δημοσιεύθηκε μελέτη στην οποία ερευνητές εξέτασαν εκατοντάδες δείγματα φρέσκων προϊόντων που πωλούνταν στην ιταλική αγορά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν έτοιμες προς κατανάλωση σαλάτες και berries, μεταξύ των οποίων blueberries και blackberries εισαγόμενα από Περού και Μεξικό. Σε ένα δείγμα blueberries που είχε εισαχθεί από το Περού ανιχνεύθηκε οοκύστη η οποία επιβεβαιώθηκε με μοριακές μεθόδους ως Cyclospora cayetanensis. Το εύρημα αποτέλεσε σημαντική ένδειξη ότι το παράσιτο μπορεί να φτάσει στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω εισαγόμενων νωπών προϊόντων.
Έτσι, η νέα ιταλική περίπτωση δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει σήμερα επιδημία Cyclospora στην Ιταλία. Προσθέτει όμως ένα ακόμη κομμάτι σε ένα ευρύτερο επιστημονικό παζλ: ένα παράσιτο που συνδέεται συχνά με εισαγόμενα φρούτα και λαχανικά μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη και σε άνθρωπο χωρίς ταξιδιωτικό ιστορικό, ενώ πλέον η γενετική ανάλυση προσφέρει ένα πολύ ισχυρότερο εργαλείο για την αναζήτηση της προέλευσής του.
Και ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η Cyclospora προκάλεσε το καλοκαίρι του 2026 ένα πρωτοφανές κύμα κρουσμάτων που συνδέθηκε επιδημιολογικά με μαρούλι iceberg, η ιταλική περίπτωση υπενθυμίζει ότι η επιτήρηση της αλυσίδας των φρέσκων προϊόντων και η δυνατότητα γενετικής ταυτοποίησης των παρασίτων αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία και στην Ευρώπη.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Πλαίσιο: Πρόστιμο 2.500 ευρώ για υπερτιμολόγηση στο ταμείο και ελλιπείς αναγραφές τιμών
- Κάρυ: Επικίνδυνα φυτοφάρμακα και απολυμαντικά στις περισσότερες μάρκες της αγοράς που εξετάστηκαν
- Μπλόκο σε καμπάνια κλινικής στα social που υποστήριζε ότι θεραπεύει τον αυτισμό στα παιδιά με βλαστοκύτταρα (βίντεο)
